Bir yorumlama sorusu, deneyim sahibi olanlardan gorus istiyorum.

Adapazari ovasinda bir saha icin odometer sonuclari geldi. 5.5 m derinlikteki yumusak kil numunesinde sigma_v0 = 52 kPa hesapliyorum (yer alti suyu 1.2 m, gamma_sat = 17.8 kN/m3). Casagrande Pc tayini 58 kPa verdi, Schmertmann duzeltmesiyle 64 kPa. Yani OCR Casagrande icin 1.12, Schmertmann icin 1.23. Her iki sayi da 1.0'a cok yakin.

Sorum: bu numune NC mi sayilmali, hafif OC mi? OCR=1.12 belirsizlik araligi icinde aslinda NC kabul edilebilir gibi geliyor. Ama tasarimda Cr ile Cc kullanma kararı bu noktaya gore degisiyor. Lunne kriterine gore numune kalitesi very good (delta_e/e0 = %2.8), yani disturbance dan gelen Pc dusuklugu degil.

Sizce bu OCR=1.1-1.2 araligi mekanik anlamda ne ifade eder? Bjerrum (1967) "delayed compression" cercevesinde mi yorumlamali, yoksa olcum belirsizligi olarak mi gormeli?

Ezgi, guzel bir gri bolge sorusu. Adapazari ovasinda kilim numunelerimde benzer OCR araligi cok sik gorduyorum, normalden saglam ovalar bile Holosen kil yataginda 1.1-1.3 araliginda Pc/sigma_v0 verir.

Bjerrum cercevesinde yorumlamak en saglikli. "Delayed compression" — yani yapisal yaslanma — kil yataklarinin binlerce yıl boyunca hafif sikismasiyla olusan bir on-konsolidasyon imzasi. Mekanik anlamda yukleme-bosaltma tarihi olmasa bile, ageing nedeniyle Pc sigma_v0'in hafif ustunde cikar. Bu yapisal "yapisal verim" gibi davranir, kucuk yuk artislariyla ne Cc ne Cr kullanmak yerine ikisinin gecisi sayilabilir.

Tasarim icin pratik tavsiyem: 52 kPa'dan 58 kPa'ya kadar Cr kullan, 58 ustune Cc. Adapazari'da uygulayan bircok arkadasimız bu yaklasimla saha oturma tahmini sahaya yakin tutmus.

Ezgi, OCR=1.1-1.2 araligi pratik olarak "lightly overconsolidated" sayilir, ama bu OC genelde mekanik bosaltmadan degil — Mehmet abi'nin dedigi gibi — ageing, drainage history (yer alti suyu seviyesi yillik salinim), kuruma-islanma cevrimleri ya da bicik bitki kokleri gibi yapisal etkenlerden geliyor.

Schmertmann duzeltmesini "very good" numune kalitesinde uygulayinca biraz overestimate ediyorsun aslinda. Leroueil (1988) makalesinde bunun altini cizer, Lunne kriterine gore yuksek kaliteli numunede Casagrande primary kabul edilmesi onerilir. Yani senin durumda Pc = 58 kPa, OCR = 1.12. Hala lightly OC ama 1.0'a cok yakin.

Pratik soruya cevap: OCR < 1.3 olan kil yataklarinda yapisal yaslanmanin kucuk degisikliklerine cok hassas davran. Hafif yukleme bile (delta_sigma > 6-10 kPa) numuneyi NC'ye itebilir.

Adapazari kilim icin bir spesifik nokta: 1999 depremi sonrasi liquefaction sonrasi bolgelerde sikisma profili degismis olabilir. Senin numunen sondaj koordinati nereden? Eger eski liquefaction zone'inda ise on-deprem Pc bilgisini guvenle tahmin edemezsin, post-seismic re-konsolidasyon farkli bir mekanizma getirir.

TS EN ISO 17892-5 Pc tayini standardi seismic history konusunda sessiz, ama saha gercekligi olarak bu da bir yorumlama girdisi.

izmir_geo_deniz yazdi:

1999 depremi sonrasi liquefaction sonrasi bolgelerde sikisma profili degismis olabilir

Deniz, koordinat acisindan kontrol ettim — bizim saha 1999 liquefaction zone'unun yaklasik 4 km guneyinde, eski liquefaction haritasina gore "low risk" sinifinda. Yani post-seismic etki muhtemelen sinirli, ama bu yine de raporda not edilmesi gereken bir bilgi. Tesekkurler hatirlattigin icin.

Ezgi, bir akademik nokta daha: Burland (1990) "On the compressibility and shear strength of natural clays" Rankine Lecture'de "intrinsic compression curve" (ICC) kavramini ortaya koyar. Natural kilin in-situ e-log(sigma') egrisi ICC'nin uzerinde kalir, aradaki dusey mesafe yapisal etkilerden gelir. Senin OCR=1.12 numunende muhtemelen Burland'in tarif ettigi "structural sensitivity" hafif duzeyde gozlemleniyor.

Pratik bir gosterge: void index Iv = (e - e*100) / (e*100 - e*1000) hesaplayip ICC'ye gore yerini bak. Iv > 0 ise yapisal etki var demektir.

Begum, Burland Iv hesabini denemedim hic, simdi bakacagim. Liquid limit 48 var, Burland'in formuluyle e*100 ve e*1000 hesaplayabilirim. Sonucu yarın yazacagim. Bu calisma akademik bir kapida zarif bir gosterge gercekten.

Pratik tasarim acisindan bence Mehmet abi'nin onerisi temiz: 52-58 kPa araliginda Cr, sonra Cc. Ama tasarimcinin oturma tahmin hassasiyetini bilmek lazim. Eger kucuk farklar (5-10 mm) projenin tolerance'i icinde kalıyorsa OCR=1.1 vs 1.2 nuansi onemsiz. Eger yapı oturma sensitif (mesela cinde hassas ekipman, hassas borulamali fabrika), Schmertmann 64 daha guvenli secim — overestimate Cr penceresini genisletir.

OCR 1.12 mi 1.23 mu diye saatlerce konusuyorsunuz, bende OCR (Olum Cikarma Riski) acaba kac diye dusunup duruyorum karotumla.

Ezgi, ben Ankara kilinde de OCR 1.1-1.5 araliginda cok numune ile karsilastim. Bizim bolgede bunun nedeni cogunlukla kuruma-islanma cevrimleri (mevsimsel su tablasi salinimı) — kil ust seviyelerinde belirgin, derine inildikce OCR 1.0'a yaklasiyor. Adapazari'nda da benzer mekanizma olabilir, derinlik profili boyunca OCR egrini cikarsan profile bir desen gorebilirsin.

ankara_zeminci yazdi:

derinlik profili boyunca OCR egrini cikarsan profile bir desen gorebilirsin

Suat abi, profil bilgim sinirli — ayni sondajda 3.5 m, 5.5 m ve 8.0 m olmak uzere 3 derinlikten odometer var. OCR sirasiyla 1.32, 1.12, 1.05 cikiyor. Yani derinlikle OCR azaliyor, ust kil ageing ve seasonal etki nedeniyle daha yuksek OC, alt kil NC'ye yakin. Tipik desen aslında.

Adapazari'nda eskilerin "kara kil" dedigi katman bu, sondaj yaparken aletim "yumusak ama yapiskan" diye not aliyor cogunlukla. Karot uzerine elimi koyunca ust 4-5 metre belirgin sertce, sonra 6-8 m yumusakca. Ezgi'nin OCR profili tam bu ele dokunuldugunda hissedilen seyi anlatiyor.

Ezgi, saha-spesifik bir hatirlatma: Adapazari'nda yer alti suyu seviyesi son 10 yilda 30-50 cm'lik mevsimsel salinim gosterdigi belgeli (DSI verileri). Bu salinim ust kilde periodik kuruma-islanma cevrimi yaratir, dolayisiyla gercek in-situ Pc senin labda olculenden hafif farkli olabilir. Mevsimlik ortalama yer alti suyu kullanarak sigma_v0 hesabini bir kontrol et.

Canan, hakli bir nokta. Sondajim kuru mevsim sonunda yapilmisti (Eylul), o donemde su tablasi 1.2 m. Yagisli mevsimde 0.8 m'ye cikabiliyor literatur kontrolume gore. 0.8 m alirsam sigma_v0 yaklasik 47 kPa olur, OCR yine 1.23-1.36 araligina cikar. Yani mevsim seçimi raporda not olarak gerekli.

Ezgi, ozet yapayim senin adina: (1) Pc = 58 kPa Casagrande, very good kalitede primary alinacak, (2) OCR = 1.12 in-situ'da, ancak mevsimlik salinim icin OCR 1.12-1.36 araligi rapor edilebilir, (3) yapisal etki Bjerrum delayed compression + seasonal kuruma-islanma birlesimi, (4) tasarim icin sigma_v0'dan Pc'ye kadar Cr, ustune Cc, (5) Burland Iv hesabini Begum'un onerdigi sekilde rapora ek olarak eklersen guzel olur.

Iyi calisma. Yumusak kilde OCR 1.0-1.3 gri bolgesi tam senin yorumladigin sekilde okunmalı.

Mehmet abi, Burak, Deniz, Begum, Ayse, Suat abi, Canan — herkese tesekkurler. Burland Iv hesabini yarin yapacagim, profile OCR egrisi ile birlikte rapora ekleyecegim. Mevsimsel su tablasi notu da girecek. Suat abi'nin Ankara profili gozlemi ile karsilastirma da yapip arastirma notlarima alacagim.

Sonuc rapor cikinca burada paylasacagim, gri bolge yorumlama icin baska arkadaslara faydali olur.