Iyi gunler herkese, akademik bir veri yorumu sorum var ama sahaya da bagli.

Yuksek lisans ogrencimle Polatli yakinindan numune aldik, sondaj logu "yumusak kil, NP" diye yazmis (SPT N = 3-4, 4-6 m derinlik, doygun, gri-mavi). Atterberg: LL=58, PL=24, PI=34, USCS CH. Triaxial UU'da sigma3 = 100 kPa hucre basinci altinda kestik, deviator gerilme kirilmada (sigma1-sigma3) = 392 kPa, yani qu yaklasik 4 kg/cm2 (392 kPa). cu = qu/2 = 196 kPa, doygun kil icin Skempton 1948'e gore phi_u=0 kabuluyle.

Sorun: 196 kPa cu degeri "sert kil" sinifina (TS EN ISO 14688-2: cu > 150 kPa) giriyor. Ama sondaj logu "yumusak", SPT N de yumusak gosteriyor (cu_SPT ≈ 6N = 18-24 kPa beklentisi). Buyuk uyumsuzluk var. Tasarimci bana "veriye guvenmiyorum, yumusak yazan kile 196 kPa cu olmaz" dedi.

Numune kalitesi mi, yorumlama mi, cihaz mi? Ne sasirdimi paylasayim, kafam dolu.

ank_ezgi yazdi:

Triaxial UU'da sigma3 = 100 kPa hucre basinci altinda kestik, deviator ... 392 kPa

Ezgi, tasarimci hakli, veri yumusak kile uymuyor. Birkac olasilik var, sirayla:

1) Numune over-consolidated alinmis olabilir — Polatli civari geclmiste seviye degisikligi gormus, OCR yuksek noktalar var. Ama OCR yuksekse SPT N de yuksek olur, senin N=3-4 ile celisiyor.

2) Numune doygun degil. Triaxial UU'da numune tam doygun olmazsa hucre basinci kismi olarak effective stress'e gider (B-degeri < 1), cu yapay olarak yukselir. Bu en muhtemel cevap — saturate ettin mi, B-test yaptin mi?

3) Sondaj kuyusunda yanlis numune, sondaj ekibi yanlis derinlikten alip Shelby tupune koymus olabilir. Pratikte cok rastlanir.

Once B-degeri sor; doygunluk teyidi olmadan UU yorumlanamaz.

Mehmet abi, B-test yapmadik aslinda. UU'da B-test rutinen istenmez, biz geleneksel olarak "sondaj derinligi gosteriyor doygunluk" diye atliyorduk. Ogrencim de yapmadi. Bu bir hata olabilir.

Numune Shelby tupunden cikarken hafif kuru gorunuyordu, ben bunu sadece "kabuk olusumu" sandim. Belki de Sr 0.85-0.90 araligindaydi.

Ezgi, B-degeri triaxial UU'da bence rutin olmali — ASTM D2850 madde 8.1'de "saturation may be checked by measuring B parameter" diye gecer, zorunlu degil ama saglikli pratik. Bishop & Henkel 1962 kitap boyunca B-testin onemini vurguluyor.

Sr 0.85-0.90 ise hesabin: kismi doygunlukta apparent cu, gercek cu'nun 5-10 kati cikabilir. Senin 196 kPa rakami eger gercek cu 25-30 kPa civariysa (yumusak NC kil beklentisi) Sr ≈ 0.88 ile aciklanabilir. Yani veri muhtemelen kismi doygun numuneden gelmis.

Cozum: numune kalan kismini sature et (back-pressure 200-300 kPa, B > 0.95 ulasana kadar), sonra UU tekrar.

Burak'in dedigi gibi, ama bir nokta daha: 4 kg/cm2 hala "sert kil" araligi cu icin, demek ki kismi doygunluk degil tek aciklama. Numune isleminden once de bir bakis yapilmali — sondaj kuyusu yikama suyu ile temasi olmus mu, swelling olmus mu, tup uzunlugu yeterli mi (kisa tupte uc dispersiyonu olur).

Ezgi, ogrenciden numune kayit fotograflarini istesem, tup ic capi ve numune cikis durumu acikca gorulur mu?

izmir_geo_deniz yazdi:

sondaj kuyusu yikama suyu ile temasi olmus mu

Deniz ablam, sondaj raporu yikamali olarak gosteriyor — yumusak kilde basit dingil yikamali sondaj. Numune Shelby 76 mm capli, ic uzunluk 60 cm. Fotograf var, akşam yollayayim ozelden. Yikama suyu temasi belki de OCR'i degil, dis kabuk dehidrasyonunu artirmistir.

Sondajci olarak konusayim. Yumusak kilde Shelby alirken yikama suyunu durdurup tupu temiz kuyuda batirmazsan, tup ic yuzeyine ince kabuk olusur. Numune cikinca disi sert ic kismi yumusak gibi gorunur ama lab'a gidene kadar nem dengesi degisip tum numune sertlesir. Bizim sondajcilarda bu hata cogu kez yapildi 90'larda. Simdi de yapanlar var.

Polatli'nin sondajcisini kim yapti acaba? Ankara cevresi ekiplerden bircogu bu inceligi bilmiyor.

Polatli sondajcisi muhtemelen surekli calistigim 2 firmadan biridir, eger isim soylenirse bilirim. Murat'in dedigi yikama suyu kabugu olayi tam olarak Polatli icin gecerli — bolge mavi-gri kil zeminde su temasi cok sertlestiriyor. Saha gozlemim 10+ yildir.

Ezgi hocam, bence numune KISMI dehidrate olmus + B-test yapilmamis, ikisi birikmis. Ikinci numune al, taze tup, B-test yap. Buyuk olasilikla cu 25-35 kPa cikar, sondaj logu ile uyumlu.

Suat bey (ankara_zeminci) ve Murat agabey, ikinizin de gerekceleri tutarli geldi bana. Yarın ogrencimle ikinci numune planlayacagiz, taze Shelby, B-test ile UU. Sonucu paylasirim burada.

Bir de, eger ikinci olcumde de cu yuksek cikarsa, alternatif aciklamalar nelerdir? OCR teyidi icin konsolidasyon testi kacinilmaz mi?

Ezgi, alternatif sira soyle:

a) B-test ile doygunluk teyidi (B > 0.95 sart).

b) Tek bir oedometer (konsolidasyon) testi ile preconsolidation pressure (sigma'p) belirleme. Casagrande veya Becker yontemi. OCR = sigma'p / sigma'v0.

c) Eger OCR > 4 cikarsa, Mesri korelasyonu cu/sigma'v0 = 0.22 × OCR^0.8 ile beklenen cu hesaplanır. OCR=4'te 0.22*3.03 = 0.67, sigma'v0=60 kPa ise cu beklentisi 40 kPa. Hala 196'a yetmez.

Cozum hala kismi doygunluk + sondaj artefakti yonune isaret ediyor. Akademik tezleri olan bir vakaya benziyor.

Yapi denetim acisindan: bu rapor su haliyle onaylanmaz. Tasarimcinin "guvenmiyorum" demesi yapi denetim ofisinin de duyacagi cumle. Tekrar numune + B-test + olabilirse oedometer paketi standardir bu tip celiskili durumlarda. Maliyet musteri tarafinda bir miktar artar ama rapor saglam olur.

Polatli'da yumusak kile cu 196 kPa cikiyorsa o kil yumusak degil, sirf utangacmis. Sertlik test edilmek istemiyor.

KTU'dan selam. Trabzon'da da yikama-suyu kabugu olayi yasiyoruz, ozellikle yamac killerinde. Bizde ek olarak SPT N-cu korelasyonu icin Stroud (1974) kullaniyoruz, K1 katsayisi PI'a bagli. Senin PI=34 icin Stroud K1 ≈ 4.5 oluyor, cu_SPT = K1 × N = 4.5 × 4 = 18 kPa. Yani 6N kabasi yerine Stroud daha hassas, sonuc benzer: 18 kPa civari. 196 kPa apaciktan uzakta.

Bishop & Henkel 1962 referansi senin durumda kritik — B-test prosedurunu kitabin 4. bolumunde adim adim verir.

Junior olarak ogrenmek icin sessizce takip ediyorum. B-test triaxial'da hep yapilirsa daha guvenli olur diye ogreniyorum. Bu konuyu kaydediyorum, gelecek vakalarimda bu kontrol listesi cok yararli.

Iksa tasarimcisi olarak: bana 196 kPa cu ile yumusak kil tabakasi geldigini soylesem, hemen 3 ankraj cikartirim, projeyi sadelesirim, maliyet duser. Ama yapip da kil 25 kPa cikinca iksa coker. O yuzden ben her zaman ikinci olcum istersem doygunluk teyidi ile. Ezgi hocamin ogrencisi ile ayni sondajci bana da rapor yollasa, geri gonderirdim.

Herkese cok tesekkurler, plan netlesti:

1) Yarin ikinci sahaya cikis, taze Shelby, sondajciya yikama suyu kabugu konusunda uyari.

2) Triaxial UU + B-test (B > 0.95 sart).

3) Bir oedometer testi OCR teyidi icin.

4) Stroud (1974) K1 ile SPT-cu carpraz kontrolu.

5) Tasarimciya guncel rapor + ilk olcumun "discard" notu.

Ogrenciye iyi bir ogrenme oldu zaten. Bu konuyu seminere donusturecegim, izin verirseniz forumda gectiklerini ders notuna eklerim.