Selam herkese, TUBITAK projemin ikinci ayagi icin bir veri derlemesi yapiyorum: smektit-illit-kaolinit baskinli kil numunelerinde olculmus phi_r degerlerini ortak bir grafikte toparlamak. Hem kendi labimda Bromhead ile olctugum 28 numune, hem KTU'dan Harun hocanin paylastigi 14 numune, hem literaturden (Stark-Eid 1994, Stark-Hussain 2013, Tiwari-Marui 2005, Mesri-Cepeda-Diaz 1986) yaklasik 60 nokta — toplam 102 numune.

Grafigi LL (x-ekseni) ve phi_r (y-ekseni) seklinde ciziyorum, mineraloji baskinligi nokta rengi ile (smektit kirmizi, illit yesil, kaolinit mavi). Sorun: smektit baskinli noktalar 4-9 derece araliginda yogunlasiyor, illit 10-16, kaolinit 13-19 — uc grup arasi gecisler atil bulutlar halinde, net sinir cizemiyorum. Stark-Hussain 2013'te de benzer dagilim var ama onlarin grafigi clay fraction (CF) > %50 ve normal gerilme 100 kPa kosulu altinda standardize edilmis.

Sorum: bu uc mineraloji grubunu tek bir grafikte gostermek bilimsel olarak mantikli mi, yoksa uc ayri grafik daha temiz olur mu? Bir de mineraloji "baskin" kabulu icin esik ne olmali — %50 mi, %60 mi, %70 mi? XRD yuzdeleri kesin degil, ±%5 hata payi var.

Begum, guzel veri seti, 102 nokta yayina gidecek seviyede. Tek grafikte gostermek bilimsel olarak kabul edilir, hatta tercih edilir — okuyucu uc mineralojinin iliskisini ayni eksen uzerinde gorup karsilastirabiliyor. Stark-Hussain 2013'te de tek grafik, mineraloji etkisi LL'in icine gomulu (smektit yuksek LL, kaolinit dusuk LL, illit ortada). Ama senin gibi mineralojiyi ayrica renkli isaretlemek bilgi katmanini artiriyor, daha guzel.

Mineraloji "baskin" esigi icin literaturde standart yok ama Lupini et al. 1981 yaklasimi pratiktir: tek bir kil minerali %50 ustunde ise "baskin", aksi halde "karisik" olarak isaretle. Karisik grup ayri bir renkle (gri veya siyah) gosterilir, uc ana grup arasinda kalan gecis bulutunu temsil eder. XRD ±%5 hatasi icin esik yakininda olan numuneleri (45-55 araligi) "karisik" olarak siniflamak daha guvenli.

Begum, gonderdigim 14 numunenin XRD verisi senin eline tam ulasti mi? Klorit %15 ustunde olan 3 numune var, onlari "klorit baskinli" yerine "illit + klorit karisik" olarak grupladim raporumda — Lupini transitional moduna giriyor, illit grubuyla beraber gosterilirse yaniltir. Senin de grafiginde bu 3 noktayi ayri bir kategoriye almani onerebilirim.

Bir de Mesri-Cepeda-Diaz 1986'nin saf Na-montmorillonit verisi (phi_r 4-6 derece, LL 200+) grafiginde extreme nokta olarak duracak. Bu noktayi koymak grafigin sag-alt kosesinde aykiri gorunse de "uc deger" olarak gostermesi degerli, ancak okuyucuya not duslemek lazim ki saf mineral verisi, dogal numune degil.

ktu_zeminci_harun yazdi:

Klorit %15 ustunde olan 3 numune var, onlari "klorit baskinli" yerine "illit + klorit karisik"

Harun hocam, klorit notunu kacirmistim, simdi ayri kategoriye aliyorum. XRD verisi tam geldi tesekkurler. Mesri-Cepeda-Diaz noktasi konusunda hakli olabilirsiniz — saf mineral verisi ile dogal numune verisi ayni grafikte yan yana durmasi tartismali. Belki saf mineral verilerini farkli bir sembol ile (ucgen, kare gibi) ayirip dogal numuneleri yuvarlak ile gosterirsem okuyucu ayrimi kolay yapar.

Begum, saha tarafindan bir not: 102 numuneden kac tanesi reaktive heyelan zonundan, kac tanesi ilk-sefer kayma olmadan alinmis (laboratuvar remolded)? Bu ayrim grafikte gorunmuyorsa onemli bir bilgi kayboluyor — reaktive zon numuneleri zaten residual'a ulasmis durumda, lab remolded numune ise yapay olarak shear edilmis. Iki populasyonun phi_r dagilimi ayni olmayabilir, ozellikle smektitik killerde.

Senin grafigindeki noktalari sembol sekliyle (icini doldurarak/bos birakarak) ikiye ayirirsan, hem mineraloji hem numune kokeni iki bilgi katmani gozukur. Bu da projenin saglamligini artirir.

Mehmet abinin sembol onerisini destekliyorum. Bir de y-ekseninde phi_r yerine tan(phi_r) kullanmayi dusun — Stark & Hussain 2013 boyle yapiyor, cunku stabilite analizinde tan(phi_r) dogrudan kullanilan parametre. Aciya cevirmek goz icin sezgisel ama matematiksel olarak tan formu daha iletken. Ikisini birlikte gosterirsen (sol y-ekseninde tan, sag y-ekseninde derece) hem akademik hem pratik okuyucu memnun olur.

Deniz ablam, tan(phi_r) icin cift y-ekseni guzel fikir, eklerim. Mehmet abi reaktive vs lab remolded ayrimi konusunda — 102 numuneden 31'i reaktive zon (saha kokenli, slickenside yuzeyli), 71'i lab remolded (Bromhead'de yapay shear). Iki populasyonu ayri sembol ile gostermek mantikli, sahanin gercekligini yansitir.

Bir de istatistiksel sorum: iki populasyonun ortalama phi_r'leri arasinda anlamli fark var mi diye t-test yapsam, mineraloji-eslestirilmis altgruplarda (sadece smektit baskinli reaktive vs smektit baskinli lab remolded gibi) bakmak daha temiz olur, dogru mu?

Begum, eslestirilmis altgrup analizi dogru yaklasim. Genel populasyon t-test'i mineraloji etkisini perdeleyebilir, gerceginde fark yokken "var" gibi gozukur veya tersi. Mineraloji-stratifiye t-test (smektit-smektit, illit-illit, kaolinit-kaolinit) saglam sonuc verir. Numune sayilari grup basina yeterli olursa, n>=15 her altgrupta ideal.

Bir de non-parametrik Mann-Whitney U test'i de yapmayi dusun — phi_r dagilimi normal olmayabilir, ozellikle smektit grupta sol kuyruk var. T-test normal dagilim varsayar, MW U test'i etmez.

Begum hocam, grafik yayinda hangi dergiyi hedefliyorsun? Cunku Geotechnique'te grafik standardi farkli (renk yerine sembol ayrimi tercih ediliyor, siyah-beyaz print uyumu icin), CGJ'de renk grafiklere izin var. Bunu bastan bilmek tasarim oneri.

ankara_zeminci yazdi:

Geotechnique'te grafik standardi farkli

Suat hocam, ben oncelikle Engineering Geology'ye yollamayi planliyorum, oradan donerse Geotechnique veya CGJ'ye dusunecegim. Engineering Geology renkli grafik kabul ediyor, ama yine de sembol ayrimi yedek olarak hazir tutmak iyi olur. Iki versiyon hazirlarim — renkli + sembol kombineli ana, ve sadece sembol fallback. Sag olun.

Begum hocam, grafiginiz uygulamada cok faydali olacak. Iksa tasarimcilari (ben dahil) Stark-Hussain 2013'u zaten kullaniyoruz on tahminde, ama Turkiye killerine kalibre bir versiyon olmasi cok kiymetli. Yayinlandiginda PDF'i haber verir misiniz, projelere referans olarak ekleyecegim. Ozellikle Anadolu kuzeyindeki klorit-illit baskinli zonlar icin Stark-Hussain bias'li, sizin verileriniz duzeltir.

102 nokta, 3 mineraloji rengi, 2 sembol, cift y-ekseni, dergi standardi — bu grafik artik bir sanat eseri. Begum hocam yaninda bir guide gerekecek okuyucuya, "haritayi okumak icin lutfen 5 dakika ayirin".

Begum hocam, yapi denetim tarafindan bakarsam: bu tur ortak grafikler kucuk firmalarin Stark-Hussain'i mekanik kullanmasini azaltir, mineraloji-bilincli kullanim getirir. Cunku bircok firma Stark-Hussain grafigini "her zemine fit" sanip ortaya yanlis tahminler cikariyor. Sizin grafiginiz "mineraloji bilmiyorsan kullanma" mesaji veriyor, bu egitici bir etki.

Kucuk bir kullanici notu olarak grafigin altina "kullanim sartlari" metni eklerseniz (XRD veya en azindan plastisite indeksi tabanli mineraloji tahmini sart, ham clay fraction yetmez gibi) okur tarafindan dogru yorumlanmasi kolaylasir.

Cagri'nin "kullanim sartlari" notu cok onemli. Begum, yaninda bir karar agaci da koyabilirsin: "XRD var mi? -> Mineraloji baskinligini belirle -> Grafikteki uygun gruba bak. XRD yok mu? -> Plastisite indisi ve LL ile mineraloji tahmini yap (LL>100 smektit, 50

Cagri ve Harun, kullanim sartlari + karar agaci onerisi cok iyi, grafigin yan ekinde A4 boyutunda bir info-sayfa olarak ekleyecegim. Iksa tarafindan kullanan muhendisler icin bu sayfa olmasi grafikten dogru fayda saglamasinin garantisi.

Son bir teknik detay: grafikteki normal gerilme aralik standardi. Stark-Hussain 2013 100 kPa'a normalize, ama senin numunelerinde olcum 50/100/200/400 kPa dortlu, hangi noktayi grafige koyacaksin? Onerim 100 kPa noktasini al, ama grafik altyazisinda "phi_r @ 100 kPa normal stress" net belirt. Yuksek normal gerilmede phi_r dusebilir (envelope non-linearity), bu da grafigi sapma riski.

Ozet cikardim:

1. Tek grafik mantikli, mineraloji uc renk + karisik gri, kaynak iki sembol (reaktive vs lab remolded), saf mineral verisi ucuncu sembol (ucgen)

2. Mineraloji baskinligi esigi %50 (45-55 karisik kategorisi)

3. y-ekseni cift: tan(phi_r) sol, derece sag

4. phi_r @ 100 kPa normal gerilme, grafik altyazi belirt

5. Mineraloji-stratifiye Mann-Whitney U test reaktive vs lab remolded

6. Yan info-sayfa: kullanim sartlari + karar agaci (XRD var/yok yolu)

7. Engineering Geology hedef, Geotechnique fallback (sembol-only versiyon hazir)

Cok degerli geri bildirim aldim, herkese tesekkurler. Yayin hazir olunca link atarim.