Selam, Plaxis modelleme tarafinda kafalar karistiran bir sorum var, deneyimli kullanicilara soruyorum.

Proje: Istanbul Tuzla'da 8 m derin temel kazi, killi kum tabakasinda CD direct shear sonucum: peak phi'=33, c'=4 kPa (ID=0.65, sigma_n 50/100/200/400 kPa). 4 numune fit, R^2=0.991. Goreli sikilik orta-yuksek arasi, ID 0.6-0.7 saha datasi.

Plaxis 2D ile kazi modelleyecegim. Iksa duvari (kontiplas), 3 fazli kazi. Soru: hangi konstitutif modeli secmeliyim ve CD parametrelerimi nasil giriciler?

Mohr-Coulomb mu Hardening Soil mi? CD'den olculen phi peak'i mi cv'yi mi gireyim? Dilatancy psi nasil hesaplanir? Bolton'dan mi Rowe'dan mi? Cok soru var ama Plaxis manualindeki ornekler hep "phi=30, c=10" gibi geneller, sahaya nasil baglandigi yorucusca acikli degil.

IksaKurucu, kapsamli bir soru, kapsamli bir cevap hak ediyor. Ana hatlariyla:

(1) Mohr-Coulomb (MC) mi HS mi: Kazi problemi icin HS daha iyi cunku HS unloading-reloading farkli stiffness yontemiyle ele alir, MC linear-elastic kullanir. Iksa duvari arkasi unloading rejiminde, HS daha gercekci deformasyon verir. Ama HS daha cok parametre ister (E50, Eoed, Eur, m, vb.). MC pratik basit.

(2) MC'de hangi phi: phi_cv (critical state). Peak'i girmek tehlikeli cunku model peak-cv gecisini ic mantiginda yapmaz. Senin verinde peak phi=33, cv tahmini Bolton'dan: ID=0.65, p'~150 kPa, IR = 0.65*(10-ln(1.5))-1 = 0.65*9.6 - 1 = 5.24, peak-cv=3*5.24 ~ 15.7 derece. Yani cv tahmini 33 - 15.7 = 17.3 derece... Bu cok dusuk gibi gorunuyor, yani Bolton senin numune icin tutmuyor olabilir (ID=0.65 ortada, ama belki Q dusuk).

(3) Pratik tavsiye: 100 kPa'da kesme sonrasi residual (post-peak plato) tau degerini al, phi_cv olarak yorumla. Belki phi_cv=29-30 mertebelerinde cikar daha makul.

Mehmet abi'nin (3) noktasi cok yerinde. Bolton formulu kalibre edilmemis bir kum icin tahmin verir, gercek post-peak data daha guvenilir.

Ekleme: HS modelinde phi peak ya da cv tartismasi yok, HS girisleri farkli. HS'de phi friction angle'i girersin, dilatancy psi ayri girilir, model peak-cv gecisini hardening kuralu ile yapar. Yani HS kullanirsan peak phi'yi gir + dilatancy psi ayri gir. MC kullanirsan cv phi'yi gir + dilatancy 0 gir.

Dilatancy psi tahmini: Rowe (1962) stress-dilatancy: psi = phi_peak - phi_cv. Senin durumda psi = 33 - phi_cv. Eger phi_cv 30 olcursen, psi=3. Eger phi_cv 17 (Bolton tahmini, ki muhtemelen yanlis) olursa, psi=16.

Plaxis'te HS parametre setini kalibre etmek icin "soil test facility" var (HS-small da var ama daha karmasik). Triaxial CD egrini cihazda calistirip Plaxis'te eslestirme yapabilirsin. Direct shear datasini direkt HS'ye kalibre etmek mumkun degil — direct shear stress path'i HS'nin kalibrasyonuyla uyumsuz.

Yani idealde IksaKurucu'nun bu numune icin triaxial CD verisi olmasi lazim HS kullanmak istiyorsa. Sadece direct shear varsa, MC modelinde kalmasi pratik.

IksaKurucu, ben bir kontrol listesi vereyim:

A) MC + CD direct shear: phi = post-peak (cv proxy), c'=0 (4 kPa olcumlu ama kumda fiziksel 0), psi=0, E (50% strain stiffness, oedometer ya da empiric).

B) HS + sadece direct shear: kalibrasyon eksik, MC'ye don.

C) HS + triaxial CD: tam kalibrasyon, peak phi gir, psi = peak-cv, E50 ve Eoed olcumlu, m=0.5 (kum), Eur=3*E50 (default).

Kazi problemi A senaryosu ile bile makul cikar, ama HS daha cok deformation realism verir. Triaxial yapilamiyorsa MC ile kalmak guvenli.

Plaxis ekrani acan adam dilatancy zaten basliyor. Karotcu zihninde dilatancy ic kavraminin kelimesi yok — orada sadece kayma var.

ayse_can_ist yazdi:

A) MC + CD direct shear: phi = post-peak (cv proxy)

Ayse, A senaryosu seciyorum. Triaxial yok bu numunede maalesef, ek deney butce ic icin uygun degil bu projede.

Post-peak tau degerlerine bakacagim. Datayi raporda var ama yorumlamamistim — onu yapayim. Phi_cv proxy cikinca + c'=0 zorla + psi=0 ile MC modeli kuracagim.

Mehmet abi, Bolton formulu hakikaten tutmadi bu durumda — peak'tan cikan cv gercekciliksiz dustu. Direkt veri en saglikli yol.

Bir Plaxis pratigi: kazi modellemesinde "stiff approach" tartismasi var. Iksa duvari asagi inerken, duvar arkasi kil/kum unloading'e gidiyor. MC modelinde tek E kullanirsan unloading icin underestimate, deformasyon overestimate. Eger HS'ye gecmek istemiyorsan, MC'de E'yi reload mod stiffness'a yakin bir degerle kalibre et (typically Eur ~ 3 E50). Bu pragmatic yaklasim olmadan MC kazida fazla deformasyon hesaplar.

IksaKurucu, kontiplas duvarin gozlem datasi varsa Plaxis modelini calibre edersin, parametreleri retro-fit edersin.

IksaKurucu, kazi sonrasi gozlem datasi planlanyor mu? Inclinometer, settlement plate, lateral wall deformation? Bu data Plaxis modelinin "gercek dunyaya kalibrasyonu" icin altin degerinde.

Bizim bolgede yaptigimiz iksa projelerinin Plaxis pre-tahminleri ile gozlem arasi yaklasik %30-50 sapma normaldir, kalibrasyon ile ikinci asama tasarim cok daha iyi cikar. KTU'de bu konuyu workshop yapiyoruz onumuzdeki ay, davet edebiliriz seni.

Harun, gozlem programi var: 2 inclinometer kontiplasta, 4 settlement plate kazi cevresinde. Veri toplandikca model rev edilecek. Workshop'a kesinlikle katilirim, tarih netlesince haber vermenizi rica ederim.

Plaxis pre-tahmin sapmasi %30-50 normalini hatirlatma cok onemli. Ic muhendislik proje yonetiminde bu raporlarimda "tahmin" olarak yer aliyor, "kesin sonuc" olarak degil. Tasarim safety factor bu sapmayi karsilamali.

Akademik tarafa not: Plaxis HS modeli 1990'larin Schanz, Vermeer & Bonnier (1999) eseri, kalibrasyon triaxial CD uzerinde yapilmis. Eger triaxial CD verin yoksa modelin parametreleri "default" kalir — model isar ama saha-spesifik degildir. Bu "default HS" basit MC'den cok daha iyi degil.

Yani triaxial yatirimini yapmadan HS'ye gecmek "ileri" degil sadece "karmasiklasmis MC". IksaKurucu'nun MC ile kalmasi mantikli.

Iyi yonettiniz konuyu. Ozet:

1) MC modeli, post-peak (cv proxy) phi, c'=0, psi=0, E = unloading stiffness yakini (Eur ~ 3 E50 mantigi).

2) HS icin triaxial CD sart, sadece direct shear ile HS gerceklik kazandirmaz.

3) Saha enstrumantasyonu modeli kalibre eder, %30-50 ilk sapma normal.

IksaKurucu, MC ile basla, gozlemden sonra HS'ye gecisi degerlendir. Iksa muhendisligi bu — pratik, ama bilimsel temelden tavizsiz.

Bir kapanis notu: bu tartismada gordugumuz pattern ic guzel — laboratuvar (CD direct shear), teori (Bolton, Rowe, Skempton), yazilim (Plaxis MC vs HS), saha (gozlem) hepsi tek projede birlesiyor. Geoteknik mucadele bu — ic taraf birden hesabe katilmali.

Cok tesekkurler herkese. Hafta sonu Plaxis modelimi MC ile kuracagim, post-peak phi okumalari + Eur ~ 3 E50 ile. Saha gozlemleri 6 ay icinde toplandigi gibi forum guncellemesi atarim. Workshop tarihi belli oldugunda haberdar olacagim.

IksaKurucu, Tuzla bolgesinde benzer killi kum tabakasinda iki Plaxis modeli kurmustum gecen yil — biri MC default E ile, digeri Eur~3*E50 ile. Iksa duvarinda yatay deformasyon farki 12 mm vs 7 mm, gozlemden sonra 6 mm cikti. Eur yaklasimi gercege cok daha yakin. Senin proje sonuclarini bekliyorum karsilastirmak icin.