KTU'da bir master tezi danismanligi yapiyorum, ogrenci ayni numune setinde hem CD direct shear hem triaxial CD yapti, sonuclari kafa kariz cikti.

Numune: Trabzon Akcaabat kili, PI 28, w_n %26, derinlik 5 m, OCR yaklasik 1.8.

CD direct shear (sigma_n 100/200/300 kPa): peak phi'=23.8, c'=11 kPa.

Triaxial CD (sigma_3 100/200/300 kPa, sigma_1' peak): phi'=27.2, c'=2 kPa.

phi farki 3.4 derece, c' farki 9 kPa. phi farki daha onceki forum tartismalarinda 2 derece civari beklendi diye okuduk, ama 3.4 biraz fazla. c' farki ise klasik direct shear artefaktiyla aciklanir gibi.

Ogrenci tezde "iki yontem hangisini birincil kabul etmeliyim?" diye soruyor. Standart tarafindan tasarim parametresi olarak hangisini almaliyiz? Bizim KTU'daki kanaat triaxial daha tam ama bu numune setinde fark genis.

Harun, ilk cevap: triaxial CD birincil kabul edilir tum literaturde, c' icin kesin. phi icin de cogu zaman ama buyuk farklar varsa nedeni arastirilmali.

3.4 derece phi farki cok da abartili degil aslinda. Direct shear sabit kayma duzlemi zorlar, numunenin tercih ettigi en zayif duzlem yon'unde olmayabilir kayma. Triaxial'da sigma_1 yonu ile failure planeli arasi 45+phi/2 acisi naturel olusur. Ogrenci bunu lay out olarak anlatmali.

OCR=1.8 etkisini de unutma. OC kilde direct shear post-peak softening hizli, triaxial ise post-peak daha yumusak. Peak yorumlamasi bu yuzden farkli zaman aralarinda yakalanabilir, peak'i hangi noktada okudugun da etkili.

Bishop & Henkel (1962) klasik referans bir kez daha. Onlar diyor ki direct shear apparent c' degeri "ortlamak" icin tasarima alinamaz, tasarim parametresi olarak triaxial alinir.

Ozelleme: senin direct shear c'=11 kPa "intermediate level" — 10-15 kPa sik gorulen bir artefakt mertebesi. Triaxial c'=2 ise true cohesion mertebesi (Mesri'nin Anadolu killeri tartismasi 1-3 kPa). Yani direct shear'in 11'inden 2'sini gerek kabul edip 9 kPa'i artefakt olarak yazabilirsin.

Tasarim icin: triaxial'i kullan, c' = 2 kPa veya muhafazakar 0. phi' = 27.2 al, direct shear phi'sini iptal et veya sadece kontrol amaciyla rapora ekle.

phi farki 3.4 dereceyi biraz daha kazimak isterim. Sebepleri:

(1) Stres yolu: triaxial'da axial yukleme sirasinda sigma_3 sabit, q artiyor; direct shear'de sigma_n sabit, tau artarken sigma_v' kismen artiyor (cell pressure rolune kar) — farkli stres yollari.

(2) Strain rate: triaxial CD daha hizli uygulanabilir cunku radial drenaj (filter paper drains) lateral yolu kisaltir; direct shear sadece dusey drenaj. Belki triaxialdaki rate tam drained olmadi, undrained katkisi peak'i 1-2 derece artirmis olabilir.

(3) End effects: triaxial'da lubricated end caps ile minimize edilebilir (Bishop & Green 1965), direct shear'de end effect inheret.

Harun, ogrencin triaxial deneyinde rate'i kontrol etti mi (B parametresi olcumlu mu, drainage tube'lerden cikan su volume olcumlu mu)? Eger drained dogrulanmamissa fark daha az anlamli.

Burak'in (3) noktasi onemli. Triaxial CD'de B-parametresi >= 0.95, drainage volume measure edilmis (back pressure 200-300 kPa altinda saturasyon dogrulanmis), kesme hizi t_f >= 8.5 t50 ise (ASTM D7181 onerisi) drained kosul saglandi diyebiliriz. Bu parametreler raporda var mi?

Egittim acisindan: ogrencinin tezinde "stress path comparison" bolumu olmali. p'-q diagrami uzerinde direct shear ve triaxial stres yollarini cizdirip, failure envelope intersection'larini gormek aydinlatici. Bunu cizdiyse rapora ekle.

Pratik tarafa donerek: Plaxis HS modelinde phi' triaxial CD parametresi olarak girilir, manualinde de boyle yazar. Direct shear phi' eger HS modele girilirse modelin ic mantigi ile uyumsuz olur (HS dilatancy ve hardening parametrelerini triaxial uzerine kalibre eder).

Yani Plaxis kullanan tasarimciya direct shear sayilarini verirsen yanlis kullanim olur. Triaxial kullanmak hem teknik dogru hem yazilim uyumlulugu sagliyor. Harun, ogrencinin tezinde bu pratik notu da koymak yararli — akademik tezin endustri uygulamasinda nasil kullanilacagi onemli.

Direct shear c'=11 triaxial c'=2 — ortalama 6.5 yapsak ne olur acaba. Akademiye sormak istiyorum.

sarkayasinegi yazdi:

ortalama 6.5 yapsak ne olur

Mizah da olsa cevap vermek lazim — ortalama almak iki olcumu de yanlis hale getirir. Iki olcum farkli teknik bias'lara sahip, biri (triaxial) gercek deger, digeri (direct shear) artefakt. Ortalama, kismi-yanlis ve dogrunun ortalamasi olur, daha yanlis. Ogrenci tezinde iki yontemi vermeli ama tasarim parametresini triaxial'dan secmeli.

Harun, ogrencinin tezinde su yapilandirma ic bir tartisma cercevesi cikarir:

"Iki yontem ayni numune uzerinde uygulandi. Direct shear CD: phi'=23.8, c'=11. Triaxial CD: phi'=27.2, c'=2. Fark sebepleri: (1) farkli stress paths, (2) direct shear kesme duzlemi zorlamasi, (3) end effects, (4) regresyon artefakti (direct shear envelope linearization 100-300 kPa araligi). Tasarim parametresi olarak triaxial CD secilmistir (c'=2 kPa, phi'=27.2). Direct shear sonucu ek kontrol olarak rapora eklenmistir."

Bu sablon savunmali ic akademik standartlara da uygun.

Bir tarihsel not: Hvorslev (1937) doktora tezinde bu farki ilk gosterdi — direct shear ve triaxial farki sistematik. Hvorslev "true cohesion" kavramini direct shear envelope'inden cikartip, triaxial uzerinde dogruladi. Bugun bile onun bulgu setine bakarak tartisiyoruz.

Ogrenciye Hvorslev 1937 referansini de ver, akademik kokuye gitsin.

Akcaabat kilinin diger numune setlerinde de benzer fark gormustum. Bizim KTU labin yillar icindeki direct shear vs triaxial karsilastirma datasi belki ogrencinin tezine ek bir bolum olarak girer. Harun, ben dosyalardan cikarip seninle paylasayim, tezde "literatur disinda KTU lab gozlemleri" olarak goster.

trb_deniz_inz yazdi:

KTU lab gozlemleri

Deniz, mukemmel olur. Lab dosyalardan istatistiksel ozet cikarsa tezin endustriyel kismina destek olur. Iki numune farkindan ziyade 30-40 numune trendi ile fark daha guvenilir bicimde gosterilir.

Herkese tesekkur. Ozet: tasarimda triaxial CD birincil, direct shear sekonder kontrol. c' = 2 kPa muhafazakar veya 0, phi' = 27.2 kullanilacak. Tezde her iki yontemin sebep-fark analizi yapilacak. Hvorslev 1937 + Bishop-Henkel 1962 + KTU lab data referans.

Harun, iyi bir master tezi olur boyle. Akademik degerin disinda endustriye direkt yararli — bu tartismayi musavirlerin de okumasi gerek. Tezi savunduktan sonra publike edilirse linkini foruma ekleyelim.

Direct shear c'=11 triaxial c'=2 farkini gozumde canlandirdim, hatirlamak icin not aldim. Hvorslev 1937 — 90 yil oldu hala bu farki tartisiyoruz. Geoteknik gercekten yavas yavas birikiyor.

Iksa muhendisi olarak: bu farki Plaxis modelinde gozlemledigim oluyor. Direct shear parametresi (c'=11, phi'=23.8) ile model FOS yuzeysel kayma yuzeyinde 1.45 vermis, ayni numunenin triaxial parametresi (c'=2, phi'=27.2) ile 1.32. %10 fark, kucuk degil. Her iki parametre de "olculmus" oldugu icin tasarimci hangisini secse savunulabilir gibi gorunuyor — ama bilimsel olarak triaxial dogru. Harun'un tezi bu pratik tartismaya somut data verir.

IksaKurucu'nun FOS karsilastirmasi cok onemli. Yani direct shear parametresini secen tasarimci %10 yapay guvenlik fark elde ediyor — bu tasarim hatasi degil sayisal hata. Begum'un, Mehmet abi'nin, Ezgi'nin dedigi gibi tasarim parametresinde triaxial sart, ve direct shear sonucu sadece "kontrol" olarak rapora konulabilir. Bunu defalarca tekrar etmek lazim cunku hala karistiran cok.