Selam abiler ablalar. Bir kafa karisikligimi paylasayim, deneyim olanlardan tavsiye almak istiyorum.

Ankara'nin guneyinde bir konut alani projesinde CL-CH gecis bolgesi bir kil numunesi var. PI 38, w_n %29, derinlik 6 m. Konsolidasyon hucresinde t100 = 480 dakika okudum (Casagrande log-t yontemi, sigma_n=200 kPa altinda). TS EN ISO 17892-10 Annex B'ye gore t_f >= 12.7 * 480 = 6096 dk = ~ 102 saat = 4.25 gun, sadece 1 numune icin. Uc numuneli set icin (sigma 100/200/400 kPa), 100 kPa'da daha uzun, 400 kPa'da daha kisa, ama toplamda 12-15 gun arasinda surecek. Yaklasik 4 hafta lab dedim musteriye.

Musteri "neden bu kadar uzun, daha hizli yapilamaz mi?" diyor. Ben de duraksadim — gercekten 4 hafta uzun mu, yoksa bu kil icin hakikaten gerekli mi? Hizli yapip pore-pressure dususumune saygi gostermesem rapor undrained gibi cikar, c' ve phi' dogrulugu kaybolur. Ama 4 hafta da musteri icin agir.

Sizin uygulamada CD direct shear suresi neye gore kararlasiyor? Hizli yapip dogrulugu feda eden mi var, yoksa baska bir yaklasim mi var? Triaxial CU (b parametresi olculen) alternatif olabilir mi?

Suat, 4 hafta agir gelse de bu kil icin makul aralikta. PI 38, t100 = 480 dk normal aralikta hatta biraz dusuk — ben benzer killerde t100 600-900 dk gormustum. Demek ki numune nispeten gecirimli (silt fraksiyonu yuksek olabilir, hidrometre yapildi mi?).

Hizlandirmak icin iki teknik yol var: (1) numune yuksekligini azaltmak — drenaj yolu H/2, kareli olarak surenin azalmasi demek. 20 mm yerine 12 mm numune kullanan kutular var (TS EN ISO 17892-10 Annex B kucuk numune varyanti); 12 mm'de t_f yaklasik (12/20)^2 = 0.36 ile carpilir, 4 hafta 10 gune duser. (2) cell pressure baskisi yerine vacuum-back-pressure ile saturasyon, drenaj kanalini temiz tutar.

Triaxial CU + B parametresi olculen kombinasyonu CD'nin yerini tutmaz. Pore-pressure dusumlu phi' verir ama c' icin guvenilirligi CD kadar olmaz, ozellikle OC kilde. Eger budget izin veriyorsa CD yapsin — uzun ama dogru.

Suat'in problem somuttur. Akademik tarafa donerek katkim:

Gibson-Henkel (1954) formulasyonunun temel varsayimi linear consolidation (Terzaghi). Direct shear'de bu varsayim cogu kil icin kabaca tutar ama OC kilde non-linear. Bu yuzden 12.7 katsayisi muhafazakar; gercekte t_f / t100 5-8 yeterli olabilir, ama %95 drenaj icin 12.7 standart.

Bir alternatif: Head & Epps (2011) "Manual of Soil Laboratory Testing" Vol 2'de "incremental shear" yaklasimi onerilir — kesme sirasinda her 0.5 mm'de durulup pore-pressure equilibration'a izin verilir. Total deney suresi degismez ama deformasyon-zaman egrisi daha temiz. Hassas raporlar icin guzel.

Suat, Mehmet abi'nin ince numune onerisi pratiktir. 12 mm yuksekliginde numuneyi alirken bozulmayi minimize etmek icin trimmed extrusion gerekir, lab teknisyen tecrubesi onemli.

Ben Trabzon labda Akcaabat killerinde CD yaparken benzer durum yasamistim. Numune yuksekligi 20 mm'den 14 mm'ye dusurduk, suresi 5 gunden 2.5 gune indi. Sonuc sapmasi minimal (peak phi 0.3-0.5 derece fark, c' 1 kPa fark). Baska bir lab'a gonderip karsilastirdik, kabul edilebilir.

Suat abi, musteriye "bilim hizlanmaz, kil hizlanmaz" diye anlatmak ic acici degil ama bazen sart. Numune yuksekligi optimizasyonu pratik kazanim verebilir.

Suat, ben senin musteri-cevabini yazi olarak hazirlamani onerecegim. Bir A4'e:

"CD direct shear deneyi konsolide-drenajli rejimi simule eder. Numune kayma sirasinda pore-pressure birikimini sifira yakin tutmak icin kayma hizinin t100 (konsolidasyon zamani) parametresi ile kalibre edilmesi standart geregidir (TS EN ISO 17892-10 Annex B). Bu projenin kil parametreleri (PI=38, t100=480 dk) altinda 3 numune set icin tahmini sure 12-15 gundur. Hizlandirma yapilirsa pore-pressure birikir, sonuc CU'ya yaklasir, drenajli parametreler dogru olcumlenmez. Guvenli alternatifler: (a) numune yuksekligini 14 mm'ye dusurmek (~%50 sure tasarrufu), (b) deney programini farkli numuneler arasinda paralel yurutmek (cihaz sayisina bagli)."

Boyle bir yazili acklama musteriye saygidir, hem teknik dogruluktan tavizini onler. Cogu musteri okuyunca ikna olur.

Iksa muhendisi gozuyle: 4 haftayi bekleyemeyen musteriler genelde "hizmet hizli olsun, sonuc dogru olsun, fiyat ucuz olsun" uclusunu birden istiyorlar. Bu uclunun arasinda her zaman bir taviz var. Hizli istiyorlarsa CU yapilir ve drained parametre korelasyonu uzerinden tahmin edilir, ama bu dogrulukta acik kayba sebep olur.

Pratikte projemde acil ihtiyac varsa 1 numune CU'yu hizlica yapip on tasarim icin kullaniyoruz, paralelinde CD set yola cikiyor. Final tasarim CD verisiyle revize ediliyor. Bu yaklasim "stage tasarim" ile uyumlu.

Musteri 4 hafta beklemiyorsa bir de sondaja kadar inmeye sabretsin, biz orada haftalarca lateritteyiz.

Bir akademik not: ASTM D3080 son revizyonu (2011) maksimum kayma hizini t_f >= 50 t50 olarak da veriyor (alternatif kriter). t50 t100'un yaklasik 1/4'unde (Casagrande lognormal varsayimi), yani 50 t50 ~ 12.5 t100, pratik olarak ayni rakami veriyor. Yani ASTM ve TS EN ISO benzer sureler diyor, hizlandirmaya bilimsel acik yok.

Yine de Gibson-Henkel kitabi 1954, kullanilan modeller hala 70 yillik. Yeni bir akademik calismada "non-linear drained shear time" formulasyonlari oneriliyor (Wood 2017 gibi), ama henuz standartlasmadi.

Suat, Mehmet ve Ayse'nin onerileri hep dogru. Pratik ekleme: musteriye sureyi anlatirken "lab is yuku" kavraminin altini ciz. CD deneyi 24 saat insan denetimsiz yurur, lab teknisyenin gunluk denetim disinda zaman ayirmasi minimal. Yani 4 hafta lab "kapali" degil, sadece bu numune cihazi mesgul. Eger musterinin acelesi varsa ek cihaz/lab kapasitesi ek ucret ile saglanabilir, paralel yurutme.

Bir kez musteri "sure neden bu kadar uzun" itirazlarini gectikten sonra rapor kalitesi tartisilamaz. Ona kadar net iletisim sart.

ayse_can_ist yazdi:

A4'e teknik aciklama yaz

Ayse, A4 fikrini bugun aksam yazacagim. Mehmet abi'nin numune yuksekligi onerisini de ekleyecegim — 14 mm seceneginde 2 hafta civari sure cikar. Hidrometre yapilmamis bu arada, ek deney olarak ekleyeyim mi diye dusunuyorum (PI=38 ama silt fraksiyonu net olmayabilir).

IksaKurucu'nun stage tasarim mantigi guzel, on tasarim icin CU + final CD. Musteri kavramaya basliyor sanirim.

Yapi denetim tarafindan bakarsam: rapor onayda CD parametresi gozetiliyor, hiz < tanimli kriter olmasi gerek. Hizli yapilmis bir CD deneyi, raporlanmis hizi t_f / t100 < 12.7 ise denetimde ek deney isteyebiliriz. Yani teknik olarak kontrol da bu sureleri zaten sarttirir.

Suat, KTU'da ogrencilere CD suresi anlatirken sablonum: "CD suresi muzakere edilmez, kil ne soylerse o olur". Kil pratiginde 4 hafta uzun degil, 1 hafta hizli — hangi kil oldugu meselesi.

Bir not: konsolidasyon hucresinde t100 480 dk olcumlu mu yoksa kesme kutusunda mi? Iki farkli yer cunku konsolidasyon hucresi (Casagrande tipi oedometer) drenajli ust+alt, kesme kutusu da oyle, ama numune boyutlari farkli (oedometer cap 70mm, kesme kutusu 60x60), ayni varsayimla iliski kurmak yaniltici olabilir.

ktu_zeminci_harun yazdi:

konsolidasyon hucresinde t100 480 dk olcumlu mu yoksa kesme kutusunda mi

Harun, kesme kutusu ic konsolidasyon fazindan okudum. Kesme kutusu 60x60x20, drenaj cift-tarafli (ust ve alt poroz tas). Yani Annex B'deki dogru varsayim.

Hidrometre yapacagim onumuzdeki haftada — silt fraksiyonu yuksek cikarsa belki numune daha hizli drene olur, t100 daha gercekci olcer. Tesekkurler herkese, 4 hafta tartismasi cozuldu kafamda.

Iyi kapattin Suat. Musteri'ye yazili A4 + numune yuksekligi alternatifi sun. Eger paralel yurutme imkani varsa onu da masaya koy. Geoteknik mucadele hep bu — bilimsel dogru ile pratik kosullar arasinda denge.

Ozet:

1) CD suresi 4 hafta bu kil icin makul (PI=38, t100=480 dk, 3 numune set).

2) Hizlandirma icin: 14 mm numune yuksekligi (~%50 tasarruf), paralel yurutme (cihaz sayisi).

3) CU alternatifi: dogruluk kaybi var, sadece on tasarim icin kabul edilebilir.

4) Musteriye yazili A4 aciklama gonderilecek, IksaKurucu'nun stage yaklasimi (CU + sonra CD) sunulacak.

5) Hidrometre yapilacak, silt fraksiyonu drenaj davranisini netletirir.

Cok tesekkur ederim hepinize.