İçeriğe geç
View in the app

A better way to browse. Learn more.
YAPI ZEMİN

A full-screen app on your home screen with push notifications, badges and more.

To install this app on iOS and iPadOS
  1. Tap the Share icon in Safari
  2. Scroll the menu and tap Add to Home Screen.
  3. Tap Add in the top-right corner.
To install this app on Android
  1. Tap the 3-dot menu (⋮) in the top-right corner of the browser.
  2. Tap Add to Home screen or Install app.
  3. Confirm by tapping Install.
Son deprem: Son depremler yükleniyor…
M5+
    CANLISon Depremler
      Dünya M5+7 gün
        Kaynak: USGS

        HidrometreKonu No. 2213

        Yanıt
        14
        Görüntüleme
        649
        Katılımcı
        10
        Son yanıt

        Stokes parazit — kil partikulu duz degil, plate orani sapma yaratir

        Yazan: ktu_zeminci_harun
        in Hidrometre

        Editörün Seçimleri

        Oluşturuldu:
        comment_35082

        Yine bir teorik konu acmak istiyorum, ogrencilerimle dersim sirasinda gundeme geldi.

        Stokes yasasi (1851) v = (rho_s - rho_w) g d^2 / (18 mu) — kuresel partikul varsayimi ile turetildi. Hidrometrede bu varsayimi kil mineralleri agir agir IHLAL eder: kaolinit heksagonal plakadir (ortalama plate cap/kalinlik orani 10:1), illit ince plaka (20:1), montmorillonit cok ince film (50-100:1). Bu plakalarin akiskan icindeki davranisi kuresel partikulden NICEL olarak farkli.

        Bir plaka serbest dustugunde duz olarak (yatay yonelimde) duser cunku hidrodinamik olarak kararli pozisyon budur — bu Jeffery (1922, Proc. Roy. Soc.) ve sonra Brenner (1961) tarafindan gosterilmistir. Yatay yonelimde plakanin "drag" katsayisi ayni hacimli bir kureden 1.4-2.0 kat fazla, dolayisiyla cokme hizi YAVAS. Stokes ile hesaplandiginda d_st gercek plate ekvivalenti d_eq'in 0.7-0.85 katı cikar.

        Yani hidrometre raporlarinda yazdigimiz "kil fraksiyonu = %X" sayisi, kil mineralinin gercek boyut dagiliminden sistematik olarak SAPIYOR — ozellikle plate orani buyuk olan smektit/illit baskin numunelerde. Bu literatur ne kadar kabul ediyor, sahada ne kadar dikkate aliniyor?

      • Bahset
        • Like 6
        • Thanks 1
        • Haha 1
        • İleti 14
        • Görüntüleme 649
        • Açılış
        • Son yanıt

        Bu Konuya En Çok Yazanlar

        En Popüler Günler

        Öne çıkan iletiler

        • izmir_geo_deniz
          izmir_geo_deniz

          Harun hocanin teorisi + Mehmet abinin pratigi birlikte: hidrometre "MEKANIK kil" sayisi verir, mineralojik degil. Tasarimci bu sayi ile gecirgenlik ve plastisite tahmin eder. Mineraloji icin XRD lazim

        • ank_ezgi
          ank_ezgi

          Manisa kardes, lisansta zaten bu derinlikte anlatilmaz. Ancak yuksek lisans + mesleki tecrube ile gelir. Forumun bu kismi "ekstra-lisans" gibi calisiyor. Harun hocam, bir oneri: ogrencilerinizin tezle

        • ktu_zeminci_harun
          ktu_zeminci_harun

          Mehmet abi, bu nokta kritik. Stokes/ESD yontemi mineralojik dogruluga degil, MEKANIK ESITLIGE dayali bir snrflandiramaa — bu acidan muhendislik amacli ideal. Sadece akademik olarak "kil mineral fraksi

        gönderildi
        comment_35083

        Harun hocam, Jeffery ve Brenner referanslari klasik, plate sedimentasyonu konusunda temel calismalar. Onerdiginiz noktayi netlestireyim:

        Hidrometre standardlari (ASTM D7928, TS EN ISO 17892-4) zaten "equivalent spherical diameter (ESD)" terimini kullanir — yani sayinin kuresel kabul edildigi acikça itiraf edilmis. Sorun standardin ne tanimladigi degil, raporu okuyan tasarimcinin bu tanimi anlamamasi.

        Mineralojik olarak kil fraksiyonu d < 2 μm DEĞIL, "Stokes hizina gore 2 μm kuresel esdeger" demek. Plaka orani buyuk olan smektitte, plaka boyutu 10 μm bile olsa Stokes hizi 1.5-2 μm kureye karşilik gelirse hidrometre onu kil fraksiyonuna sayar — gercekte fiziksel boyutu silt sınırinda.

      • Bahset
        • Like 2
        gönderildi
        comment_35084

        Harun hocam, sayisal hesabi paylasayim. Kaolinit plaka tipik boyutu 0.5-2 μm cap, 0.05-0.2 μm kalinlik. Ortalama 1 μm cap × 0.1 μm kalinlik plate icin ESD (Stokes'tan ters hesap) yaklasik 0.4 μm cikar — yani Stokes'un sundugu d 0.4 μm, oysa plate fiziksel cap 1 μm. Hidrometre bu plaka'yi 0.4 μm gibi gosterir, "ekstra ince" diye.

        Smektit cok daha kotu: tipik plate 0.2 μm cap × 0.001 μm (1 nm) kalinlik. ESD yaklasik 0.02 μm cikar — gercek capın 1/10'u. Bu yuzden hidrometre smektitik kili "olduğundan ince" gosterir.

        Illit araya: 0.5 μm cap × 0.02 μm kalinlik, ESD ~0.1 μm. Plate cap 0.5 μm.

        Pratikte: kil fraksiyonu (d < 2 μm) hidrometrede smektitte ABARTILI yuksek cikabilir. Mineralojik gercek kil boyut dagilimi DAHA buyuk capli olabilir.

      • Bahset
        • Like 3
        gönderildi
        comment_35085

        Begum'in hesaplari teorik olarak dogru. Ben sahacisi olarak bir nokta ekleyim: tasarımci icin hidrometredeki "kil fraksiyonu" mineralojik kil degil, MEKANIK davranisli kil tanimi. Yani plate boyutuna degil, sedimentasyon davranisina karsilik gelen pratik bir tanim.

        Tasarımci kil fraksiyonu yuksek gorunce dusuk gecirgenlik, plastisite riski, sismik amplifikasyon gibi davranislari bekler — ki bunlar Stokes hizina karsilik gelen ESD ile zaten dogrudan iliskili. Plaka mineralojik bicimi degil, sedimentasyon hizi davranisin belirleyicisi. Yani Harun hocanin elestirdigi "yanlislik" aslinda muhendislik tanimi acisindan dogrudur.

      • Bahset
        • Like 3
        gönderildi
        • Yazar
        comment_35086
        MAYilmaz_Inz yazdi:

        sedimentasyon hizi davranisin belirleyicisi

        Mehmet abi, bu nokta kritik. Stokes/ESD yontemi mineralojik dogruluga degil, MEKANIK ESITLIGE dayali bir snrflandiramaa — bu acidan muhendislik amacli ideal. Sadece akademik olarak "kil mineral fraksiyonu" diye iddia edemeyiz. Tezde hep bu ayrimi vurguluyorum ogrencilere ama zaman zaman karistiriyorlar.

      • Bahset
        • Like 2
        • Confused 2
        gönderildi
        comment_35087

        Harun hocanin teorisi + Mehmet abinin pratigi birlikte: hidrometre "MEKANIK kil" sayisi verir, mineralojik degil. Tasarimci bu sayi ile gecirgenlik ve plastisite tahmin eder. Mineraloji icin XRD lazim. Ikisi farkli amac, farkli yontem. Ayni rapora konabilir ama "kil fraksiyonu = mineraloji" diye yazilmamali, ozellikle akademik literaturde dikkatli yazi gerekiyor.

      • Bahset
        • Like 1
        • Thanks 5
        • Haha 1
        gönderildi
        comment_35088

        Ankara kili (kaolinit-illit-smektit karisik) icin hidrometre %22 kil verirken, XRD ile <2 μm fraksiyonun mineralojik analizi farkli sonuclar verir. ODTU ile yaptigimiz 2019 calismasinda hidrometre kil%'i ile XRD-tabanli kil mineral % arasindaki korelasyon r = 0.78, kuvvetli ama mukemmel degil. Smektit oranı yuksek olan numunelerde sapma artiyor.

      • Bahset
        • Like 2
        gönderildi
        comment_35089

        Sondaj sahasinda bir musteri vardi gecen sene, "siz neden hidrometredeki kil yuzdesi Bolu kil ile ayni cikiyor benim Eskisehir kilim de" diye sormustu. Bizim Mehmet abi de demisti ki "kardesim, ayni mekanik davranisi gosteren iki numune ayni hidrometre verir, mineralojik komposizyon farklı olabilir". Musteri tatmin olmamisti ama haklı oldugumuz bilimsel olarak da boyle anlasiliyor demek.

      • Bahset
        • Haha 1
        gönderildi
        comment_35090

        Ben yeni mezun olarak hep "kil fraksiyonu = kil mineral fraksiyonu" diye anlamistim. Plate orani vs sedimentasyon hizi farki simdi kafamda netlesti. Lisansta bu kadar derin anlatilmadi. Gelecek raporda bu farki kafamda tutarak yorumlayacagim.

      • Bahset
        • Like 2
        gönderildi
        comment_35091

        Manisa kardes, lisansta zaten bu derinlikte anlatilmaz. Ancak yuksek lisans + mesleki tecrube ile gelir. Forumun bu kismi "ekstra-lisans" gibi calisiyor.

        Harun hocam, bir oneri: ogrencilerinizin tezlerinde "metodolojik tartisma" altinda Jeffery 1922 + Brenner 1961 + Eshel 2004 referans setini standart olarak girdirin. Lisansustu duzeyde bu ayrim mutlaka biliniyor olmali.

      • Bahset
        • Like 2
        • Thanks 2
        • Sad 2
        gönderildi
        comment_35092

        Plate kilkalinlik orani 100:1, smektit ESD gercek capin 1/10'u, Jeffery 1922... arkadaslar Cumartesi sabah simiti yiyerek okuyorum bunu, simit gozumde simdi plaka olarak duruyor.

      • Bahset
        • Like 1
        gönderildi
        comment_35093

        Bizim Izmir labda smektit baskinli bir tasarim numunesi geldigi zaman (Aliaga taraflari, deniz killeri) hidrometre raporuna XRD eklemeyi rutin yaptik. XRD olmadan smektit-kaolinit-illit oranlarini bilmeden tasarimci yanlis yon alabiliyor. Hidrometre + XRD ikilisi smektit bolgelerinde minimum standart bence. Maliyet olarak XRD numune basina 800-1200 TL Izmir piyasasinda, makul.

      • Bahset
        • Thanks 3
        • Sad 1
        gönderildi
        comment_35094

        Yapi denetim acisindan: rapora "kil fraksiyonu (sedimentasyon esdegerli)" diye yazılmasi tercih edilir. Sadece "kil fraksiyonu %X" diye yazılırsa, mineralojiyle karistirilir. Format detay onemli — Mehmet abi ile Harun hocanin tartismasi tam bu format meselesinin kalbinde.

      • Bahset
        • Like 1
        • Thanks 2
        gönderildi
        comment_35095

        Cagri'nin format onerisini desteklerim. TUBITAK proje raporunda bu boyle yazılir, makalede de aynen. "Kil fraksiyonu (Stokes-esdegerli)" en net ifade.

        Smektit baskinli numunelerde bu uyari ozellikle vurgulanmali — Anadolu'nun bazi bolgelerinde (Tuzgolu havzasi, Cankiri-Corum) smektit yuksek, hidrometre raporu tek basına yanilticidir.

      • Bahset
        • Like 1
        gönderildi
        • Yazar
        comment_35096

        Herkese tesekkurler. Tartisma derin, kayit altina aldim ogrenci dersi icin. Ozet:

        - Stokes yasasi kuresel varsayim, kil plakalari ihlal eder

        - ESD (equivalent spherical diameter) hidrometre tanimi, mineralojik degil

        - Smektit baskinli numunelerde sapma yuksek, kaolinit-illit'te dusuk

        - Mehmet abinin "mekanik kil" tanimi muhendislik acisindan ESD ile ayni anlam

        - Mineralojik kil mineral icerigi icin XRD destegi gerekli

        - Rapora "kil fraksiyonu (sedimentasyon esdegerli)" diye yazılmali

        Ezgi, ogrencilerime referans setini standart yapacagim. Begum, smektit-yuksek bolge uyarisi ile tezlere not dustureyim.

      • Bahset
        • Thanks 1

        Hesap oluşturun veya yorum yazmak için oturum açın

        Konu listesine dön
        Yüzeyden mantoya şematik yer kesiti: zemin katmanları, kireç taşında yer altı suyu, volkanik kayaçlar, kum taşı, kıvrımlar, tuz domları, petrol kapanı, deprem üreten fay, magma sokulumları ve manto; yüzeyde kazıklı bina, zemin etüdü sondaj makinesi, su ve petrol kuyuları.

        Jeoloji · Şematik kesit

        Zeminden Mantoya

        Şematik kesit, ölçeksiz. Derinlik ölçeği kırıktır (≈), her bölüm kendi ölçeğindedir; dokular okunurluk için büyütülmüştür. Türkiye’deki yapılardan esinlenmiş idealize bir kesittir.

        Lejant: 14 birim, 4 yapı
        1. Bitkisel toprak Kök ve organik maddece zengin üst katman; yapıdan önce sıyrılır
        2. Çakıllı kumlu zemin Akarsu çakılı ve kum; kil üstünde asılı su (▽) tutar, gevşekse depremde sıvılaşabilir
        3. Kil İnce taneli ve az geçirimli; yük altında zamanla oturur
        4. Sert kil Aşırı konsolide ve çatlaklı; kazık uçları bu tabakaya oturur
        5. Kireç taşı (karstik) Suyla çözünür: çatlak, kanal, mağara ve obruk oluşur
        6. Yer altı suyu Kireç taşının boşluklarında; kuyu çektikçe seviye (▽) düşer
        7. Volkanik kayaçlar Sütun eklemli bazalt akıntısı ve altında tüf
        8. Kum taşı Çimentolanmış kum; çapraz tabakalar eski akıntıyı kaydeder
        9. Kıvrımlar Yan basınç ve tuz akışıyla bükülen antiklinal ve senklinaller
        10. Tuz domları Hafif kaya tuzu üstteki tabakaları delerek yükselir; tepesinde kep kayası
        11. Petrol kapanı Gözenekli hazne kayada, geçirimsiz örtü altında gaz, petrol, su
        12. Fay kırığı ve deprem odağı Biriken gerilme fayda boşalır; odaktan P (mavi) ve S (sarı) dalgaları yayılır
        13. Magma sokulumları Alt kabuktaki magma odasından yükselen dayk ve siller
        14. Manto Moho’nun altında, jeolojik zamanda akabilen sıcak, katı peridotit
        1. Kazıklı yapı Bina yükü fore kazıklarla yumuşak zemini geçip sert kile aktarılır
        2. Sondaj makinesi Zemin etüdü: SPT ile sıkılık ölçülür, karot ve numune alınır
        3. Su kuyusu Filtreli boru suyu karstik kireç taşı akiferinden alır
        4. Petrol kuyusu Antiklinal kapanın tepesine iner; pompa petrolü yüzeye çeker

        Bilginin Temel Taşı, Mühendislerin Buluşma Noktası

        Google’da tercih edilen kaynak olarak ekle

        Üniversite Mah., Mektep Sok., 34A (Geoteknik Mühendislik), Istanbul, Avcılar, 34320

        Deprem verileri: AFAD Deprem Dairesi Başkanlığı · Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi · USGS · EMSC.
        Uzay havası: NOAA SWPC · Levha sınırları: PB2002 (Bird 2003) · Harita: Natural Earth · Faylar: GEM GAF-DB (yeni sekmede açılır) (CC BY-SA 4.0 (yeni sekmede açılır)) — GEM Global Active Faults Database (Styron & Pagani 2020; Orta Doğu EMME, Danciu vd. 2018), uyarlanmıştır.
        Veriler otomatik alınır ve bilgilendirme amaçlıdır; resmî deprem bilgisi için AFAD esas alınmalıdır. Harita ve fay izleri basitleştirilmiştir, mühendislik ya da tehlike değerlendirmesinde kullanılmamalıdır.

        Configure browser push notifications
        Chrome (Android)
        1. Tap the lock icon next to the address bar.
        2. Tap Permissions → Notifications.
        3. Adjust your preference.
        Chrome (Desktop)
        1. Click the padlock icon in the address bar.
        2. Select Site settings.
        3. Find Notifications and adjust your preference.