Universitenin lab klimasi gec hafta arızalandi, su anda lab ic sicakligi 23-25 C arasinda dalgalaniyor. Hidrometre banyo sicakligi TS EN ISO 17892-4 Madde 5.4'e gore 20 C ±0.5 olmali. Bizim banyo termostatli ama klimanin ortam sicakligi yuksek olunca banyonun yuk altinda kalip 20.4 C'ye cikiyor — sinir noktasinda. Termometremin hassasiyeti ±0.1 C, dolayisiyla 20.4 ± 0.1 = 20.3-20.5 araligi, esikte.

Soru cesitli: (1) 20.5 C'de bir okumayi rapora "20 C'ye duzeltilmis" olarak yazip yazmamak, sicaklik duzeltmesini Ct uygulayarak verirsem standartla uyumlu mu? (2) Banyonun gerceken 20 C'de cikabilmesi icin klimadan bagimsiz nasil bir sistem? (3) Esik disi olcumler iptal mi, yoksa duzelti ile gecerli mi?

Sezon basliyor, klima tamiri 3 hafta. O sure boyunca calismam lazim.

Ezgi ablam, ben sahacinin cevabini vereyim: bizim Adana taraflarinda yaz aylarinda lab sicakligi 28-30 C'ye cikar, banyolar zorlanir. Cozumumuz buz banyosu — buyuk plastik tas dolu, banyonun etrafini sariyor, banyonun yuku azalır termostat yetisir. Estetik degil ama ise yarar, 3 hafta gecirmek icin uygun.

Pratikte 20.4 C ile 20 C arasinda ne fark yapar diye sordum bir keresinde Mehmet abiye, viskozite degisimi cok kucuk demisti. Ama standart sayisi sayidir.

Murat'in dedigi gibi viskozite degisimi 20 C'den 20.5 C'ye yaklasik %1.2 (mu_20 = 1.002e-3 Pa.s, mu_20.5 = 0.990e-3 Pa.s, fark %1.2). Bu Stokes denkleminden gectiginde D ∝ sqrt(mu), yani capta yaklasik %0.6 sapma. <2 μm fraksiyonunda bu yaklasik %1-2 puan etkiler — kucuk ama olcumun belirsizligi sınırinda.

Cozum yontemi: Ct sicaklik duzeltmesi uygula. ASTM D7928 Tablo 1'de Ct degerleri verilmis (her 1 C icin yaklasik 0.36 g/L). 20.5 C'de Ct = +0.18 g/L civari. Rapora "olcum sicakligi 20.5 C, Ct duzeltmesi uygulandi" diye yazarsan standarda uygun. Esik disi degildir, sicaklik duzeltmesinin VAR OLMA sebebi tam olarak budur.

MAYilmaz_Inz yazdi:

sicaklik duzeltmesinin VAR OLMA sebebi tam olarak budur

Mehmet abi, dogru — Ct'yi rutin olarak uyguluyordum ama 20 C ±0.5 esiginin standardin "soft limit" oldugunu, +0.5 disi degerlerin de Ct ile sirayla raporlanabildigini netlestirmemistim. TS EN ISO 17892-4 Madde 5.4'e dikkatli yeniden bakacagim.

Aslinda Madde 5.4'te "tercihen 20 C ±0.5" diye yaziyor — "tercihen" kelimesi onemli, 25 C'de bile olcum yapip Ct ile duzeltebileceğimi soyluyor. Esik kati degil, oneri.

Ezgi, "tercihen" kelimesinin ozenli okunmasi guzel. Standardlarda "shall" (zorunlu) ve "should" (tercih) farkı kritik — Turkce cevirilerde kayboldugu olur, ozellikle "olmali" kelimesi ikiye birden cevirilebiliyor. Ingilizce orijinali okumakta fayda var.

Bir de pratik: termostatli banyo "20 C ±0.5" gostergesi cikarsa, gosterge dogru mu emin ol once. Termometremi kalibrasyon icin TUBITAK UME'ye 2 yilda bir gondeririz, gostergenin hassasiyeti dogrulanir. Banyonun kendi termostat sensoru bazen ±2 C sapma yapabilir kalibrasyonsuz.

Ezgi ablam, banyo termostatından bagimsiz olarak silindirin icine dolaysiz daldirilan bir referans termometre kullaniyor musun? Benim kurdugum sistem boyle: banyonun digital termostat gostergesi VAR ama silindirin icindeki gercek sicakligi platinum direnc termometresi (PT100, ±0.05 C hassasiyet) ile her okumada kayit ediyorum. Banyoda ayni anda banyo sicakligi 20.0 ama silindir icinde 20.3 olabiliyor — termal denge gecikmesi.

Sen klimadan kaynakli ortam etkisinde calisirsan, silindir icindeki dolaysiz olcum daha guvenilir. PT100 fiyat 1500-3000 TL araliginda, kalibre satin alabilirsin.

konya_arge_begum yazdi:

silindirin icine dolaysiz daldirilan bir referans termometre

Begum, PT100 kullanmiyorum, sadece banyo gostergesinden okuyorum. Termal denge gecikmesi ihmal etmis olabilirim. PT100 yatirimi yapacagim, kalibrasyon sertifikasiyla. Bu donem kritik olcumler oncesinde gelir.

Ankara TUBITAK UME den yiliklarda kalibrasyon hizmeti aliyoruz, PT100 kalibrasyon ucreti yaklasik 600 TL olcum basina, sertifika izlenebilir. Adres ve form bilgisi UME web sitesinde, akademik indirim de var (%30 civari). Ezgi, oradan basvuru yaparsan butce ucuza dusur.

Ben yeni mezun olarak banyo sicakligi konusunu hep "20 C'de tut" olarak ezberlemistim, "tercihen" kelimesinin esnekligini bilmiyordum. Ct duzeltme tablosunu da yeniden hatirlatma oldu. Lab'da Ct uygulamadigimi simdi anladim — eski raporlari kontrol etmem lazim, eksik duzeltmeli olabilir.

Yapi denetim tarafindan: rapora hem olcum sicakligi hem Ct degeri yazılmali. "Sicaklik 20.5 C, Ct = 0.18 g/L uygulandi" formati standard. Sadece "20 C'de" yazip duzeltmeyi belirtmeyen raporlari biz geri istemiyoruz. Ezgi, denetim icin bu format yeterli olur.

Klima 3 hafta tamir, banyo bidonlu buz, PT100 alalim, Ct hesabini yapalim, "tercihen" kelimesini once "shall" sonra "should" diye okuyalim... Arkadaslar gercekten ben bu konuyu basit zannediyordum, su anda gozlerim kararıyor. Dispersan koymayi unutturmasin lutfen kimse.

Ezgi hocam, akademik bir not: Ct sicaklik duzeltmesi ASTM tablosundaki sayilar laboratuvar saf su icin turetilmistir. Suspansiyonun kendisi (kil + Calgon) ic yogunluk ve viskoziteyi cok hafif degistirir, dolayisiyla buyuk numune kutleli (>%5 suspansiyon konsantrasyonu) durumlarda Ct'ye ek %2-3 mertebesinde bir kalintı sapma kalir. Cogu durumda ihmal edilebilir, ama yuksek hassasiyet calismalarda dikkat. Bu detay TS EN ISO 17892-4 ekinde dipnot olarak gecer.

Pratik calismada Ct yeterli, ama tezlerde notu vurgulamak metodolojik kalite icin guzeldir.

Sarkayasinegi haklisin gercekten, kucuk bir sicaklik konusu derin bir teknik tartismaya donustu — ama bu islerin ozu de boyle. 20 C esik gibi gorunen tek sayi, arkasinda tum bir kalibrasyon-duzelti-rapor format zinciri.

Karar listem:

- 3 hafta klima tamiri suresince calismaya devam (Ct duzeltme ile)

- PT100 (kalibre, TUBITAK UME sertifikali) silindir icine dolaysiz olcum

- Rapora "olcum sicakligi X C, Ct = Y g/L uygulandi" formati

- Murat abinin buz banyo onerisi yedek olarak (banyonun yukunu hafifletmek)

- TS EN ISO 17892-4 Madde 5.4'un orijinal Ingilizce metnini ekibe gostermek (shall/should ayrimi icin)

Cok yardimci oldunuz. Mehmet abi, Begum, Suat, Cagri, Deniz, Murat, manisa kardes — herkese tesekkur. Bir konuda tek satir cevaba kapanmayan tartisma forumun guzelligi.

Iyi liste. PT100 yatirimi cok yerinde olur, kalan profesyonel omru boyunca seninle. Bekleriz sonuclarini.