Ankara'dan teknik bir hesap sorusu. Doktora ogrencimden bir veri seti geldi, dane boyu dagilim egrisinde Cu ve Cc hesabinda kararsizliga dustuk. Numune kum-kil karisigi, %200 alti gecis %22.

Veriler: D60 = 0.85 mm (interpolasyon), D30 = 0.31 mm (interpolasyon), D10 hesaplamasinda problem cikiyor. Kuru elekte %200 (75 μm) gecisi %22, %100 (150 μm) gecisi %38. Yani D10 noktasi %200 elegin altinda olmali (cunku %200'de zaten %22 gecis var). D10 = 75 μm'den daha kucuk, yani elek serisinin disinda.

Klasik yaklasim hidrometre ile alta gitmek. Ama daha hizli bir cozum: elek interpolasyonunu %200 alti uzerinden tahmin etmek. Bu yontem Cu, Cc hesabinda kullanilabilir mi yoksa hidrometre sart mi?

Ezgi, D10 elek serisinin altinda kalinca kesinlikle hidrometre sart. Interpolasyon ile %200 alti tahmin etmek matematiksel olarak yanlis cunku elek altindaki dane dagilimi log-normal varsayilamaz, kil bolgesinde plate-shaped daneler farkli sediment hizinda dusuyor.

ASTM D2487 USCS siniflandirmasi: %200 alti %12-50 araliginda zemin "ikili sembolle" (SC, SM, vb.) tanimlanir, Cu/Cc hesabi sadece iri fraksiyonu (>%200) icin yapilir. D10 hesabinda %200 elegin ustundeki en kucuk dane referans alinir.

Yani senin numunende Cu = D60/D10 hesaplarken D10 yerine "%200 ustu en kucuk dane" alinir, bu da yaklasik 75 μm'den biraz buyuk olur. Pratik olarak Cu degeri "iri fraksiyonun" gradasyonunu yansitir, ince fraksiyonu siniflama Atterberg ile ayri yapilir.

zeminci_burak yazdi:

Cu/Cc hesabi sadece iri fraksiyonu (>%200) icin yapilir

Burak, USCS'in Cu/Cc iri-fraksiyon hesabi yaklasimini bilmiyordum, akademik kitaplarda hep "D10 grafikten okunur" diye genelliyorlar. ASTM D2487'nin tam metnine donerek bakacagim. Eger oyleyse, %22 ince iceren senin yaklasiminla zemin SC veya SM olarak siniflanir, Atterberg ince fraksiyonun ozelligini belirler.

Burak'in dedigi USCS pratigi dogru. Akademik literaturde Cu/Cc bazen tum egriden hesaplaniyor (Holtz & Kovacs ders kitabinda boyle), ama ASTM D2487 ve TS 1900-1 yontem olarak iri fraksiyonu kullanir. Iki farkli sey:

1. Akademik egri-bazli Cu/Cc: tum dane dagilimini karakterize eder, "iyi derecelendirilmis" mi "kotu derecelendirilmis" mi anlatir.

2. USCS pratik Cu/Cc: sadece iri fraksiyon icin, siniflandirma kararı amaciyla kullanilir.

Ezgi, akademik makale icin ikisinin farkini acikca tablolayabilirsin, doktora ogrencin isine yarar.

Ezgi, ben TUBITAK 1001 projemde benzer kafa karistirici durumla karsilastim. Cozum: hem akademik egri-bazli Cu/Cc hem USCS pratik Cu/Cc rapor ediyorum. Iki sutun, "complete curve based" ve "USCS coarse fraction based". Hakem heyeti ikisini de istiyor cogu zaman.

Hidrometre yapilmasi yine onerilir, akademik degerlendirme icin ince fraksiyon dane dagilimi cogu zaman onemli. Senin doktora projeniz hidrolik iletkenlik veya konsolidasyon mu? O zaman ince fraksiyon mineralojisi kritik.

Begum, doktora ogrencim kil aktivitesinin permeabilite uzerine etkisini calisiyor — Carrier 2003 modeli kalibrasyonu ankara kili icin. Hidrometre zaten yapildi 32 numune ile, ama bu konuda Cu/Cc hesap tartismasi cikti.

Iki sutun yaklasimini benimseyecegim. "Complete distribution Cu/Cc (D10 from hydrometer)" ve "USCS coarse-fraction Cu/Cc (D10 = 75 μm equivalent)". Tablo metodoloji bolumunde net olur.

Bir pratik nokta: USCS'te %200 alti %50'yi gectiginde "iri fraksiyon" cok az olur, Cu/Cc anlamini kaybeder. Bu durumda zemin "ince zemin" siniflandirilir (CL, CH, ML, MH), Atterberg ana sinif belirleyicisi olur. Cu/Cc raporda yer almaz.

Ezgi'nin numunesinde %22 ince var — iri fraksiyon hala anlamli (%78). USCS yaklasimi gecerli. Ama %50 ustu olan vakalarda Cu/Cc rapora konmaz, bu da onemli.

Trabzon'dan selam. KTU'de zemin laboratuvari dersinde Cu/Cc hesabini ogretirken son donemde su yaklasim koyduk: lisans seviyesinde "tum egri Cu/Cc" anlatilir, yuksek lisans seviyesinde USCS pratik Cu/Cc ayrimi anlatilir. Cunku ASTM D2487'in mantigini lisans ogrencileri ile dogru anlayabilmek zor — ya tum egri ya iri fraksiyon ayrimi karistiriyorlar.

Ezgi, doktora ogrencin icin iki yaklasimi karsilastiran bir bolum hocan acikca anlamli olur. Ders sirasinda kullanabilir.

Cu Cc derken iki ayri tanim cikti, biri akademik biri pratik. Soylenen herkes haklidir oldugu zaman "muhendislik bilim degildir" denilir.

sarkayasinegi yazdi:

biri akademik biri pratik

Sarkayasinegi, hakkin var bir aci ile, ama "iki tanim" iki farkli amaca hizmet ediyor — birbirini icermiyorlar. Akademik tanim zeminin tum karakterini, USCS tanim siniflandirma kararini hedefler. Mehendislik standartlari farkli amac icin farkli tanim kullaniyor, bu mantikli bir bolunme aslinda. "Bilim degil" demeden "amaclar farkli" demek daha dogru olur.

Ezgi, pratik bir not: KGM yol projelerinde Cu/Cc rapor edilmesi sart ama hangi yontemle hesaplandigi sartnamede acik yazmiyor (Bolum 6 Tablo 6.4 sadece zarf veriyor). Ben yillarca tum-egri Cu/Cc kullandim, kontrol denetimi sorgulamadi. Yapi denetim de sorgulamiyor genelde.

Ama akademik makale icin titizlik, Begum'un dedigi gibi iki yaklasim ayri raporlanir. Doktora teziniz boyle olmali.

Ezgi abla, ben Manisa lab'inda hesabi excel sablonu ile yapiyorum, sablonum tum-egri D10/D30/D60 interpolasyonu yapiyor. Eger USCS pratik yontemi sart olursa sablonu degistirmem gerek. Sef kabul etse ne yana cikarsa eylem yaparim ama yapi denetim onaylasa sorun olmayacak gibi gorunuyor.

Manisa, sablonun tum-egri yapiyorsa zaten cogu zaman dogru sonuca yakin cikar. Sadece %200 alti gecis %12-30 araliginda iken iki yontem cok farkli cikar. Senin sablonun #200 ustu en kucuk dane referansli D10 hesabi alternatifi koyabilirsin "USCS mode" diye, raporda iki sutun goster.

Ozet:

- ASTM D2487 USCS pratik: Cu/Cc sadece iri fraksiyon icin, D10 = 75 μm referansli (Burak)

- Akademik egri-bazli: tum dane dagilimi, hidrometreyi gerektirir (Mehmet abi)

- Iki yaklasim ayri amac, ayri tablo (Begum)

- %50 ustu ince ise Cu/Cc anlamsiz, ince zemin siniflandirilir Atterberg ile (Deniz)

- KGM pratik tum-egri kullaniyor, sartnamede acik degil (Suat abi)

Doktora ogrencimin tezine "Cu/Cc dual reporting" yaklasimi koyacagim, Carrier kalibrasyonunda her iki yorum karsilastirmasi yapilacak. Tesekkurler herkese.