Bir teorik-pratik soru, KTU yuksek lisans ogrencimden geldi: Skempton-Bjerrum (1957) yaklasiminda oturma analizi icin cu/sigma_v0' ratio kullanilir. sigma_v0' efektif oncelliksel gerilim, derinlik ile dogrusal artar (eger γ sabit varsayilirsa).

Sorun: sahada γ derinlikle degisir — yuzeye yakin kuru kilde 17 kN/m³, derinde doygun yumusak kilde 15 kN/m³, arada cesitli. Skempton-Bjerrum hesabi icin "ortalama γ" kullanmak ne kadar dogru? Yoksa katmana gore ayri γ ile sigma_v0' tabaka tabaka mi hesaplamak lazim?

Tasarim mantigi acisindan ortalama γ pratik ama bias yaratir mi?

Harun, sigma_v0' tabaka tabaka hesaplamak dogrusu — her katmanin kendi γ_eff ile (su seviyesi altinda γ_eff = γ_sat - γ_w). Ortalama γ kullanmak basitlestirme, kucuk projelerde kabul edilebilir ama buyuk yapida bias yaratir.

Tabaka tabaka hesap: sigma_v0'(z) = integral 0'dan z'ye γ_eff(z') dz'. Pratikte her katmanin γ_eff sabit kabul edilip toplam.

Mesela:

- 0-2 m: γ = 17 kN/m³ (kuru kil) → sigma_v0' (2m) = 34 kPa

- 2-5 m: γ_sat = 18, γ_eff = 8.2 (yer alti suyu 2m'den asagi) → sigma_v0' (5m) = 34 + 3*8.2 = 58.6 kPa

- 5-10 m: γ_sat = 15, γ_eff = 5.2 → sigma_v0' (10m) = 58.6 + 5*5.2 = 84.6 kPa

Eger ortalama γ_eff = 7 ile yaparsan 70 kPa cikar — %17 fark. Onemli.

Yilmaz abi temiz hesap verdi. Skempton-Bjerrum (1957) Geotechnique makalesinin orijinal denkleminde sigma_v0' bir nokta degeri (oturma hesaplanan derinlik), yani dogru hesap o noktanin uzerindeki tum katmanlarin gerilim katkisinin toplami. Ortalama γ varsayimi yalnizca uniform tek-tabakali zeminde gecerli.

Cu/sigma_v0' ratio Skempton (1957) "Discussion: the planning and design of the new Hong Kong airport" makalesinde NC kilde 0.22-0.25 olarak verilir. OC kilde Mayne & Kulhawy (1982) iliski: cu/sigma_v0' = 0.23 * OCR^0.8. Eger sigma_v0' yanlis hesaplanırsa OCR yanlis cikar, design cu yanlis cikar.

ank_ezgi yazdi:

cu/sigma_v0' = 0.23 * OCR^0.8

Ezgi, Mayne-Kulhawy formulu gercekten kullanisli. KTU'da ders notlarinda gosteriyoruz. Ogrencim "ortalama γ pratik kolay ama bias var" dedi — siz de bunu teyit ettiniz, cesitli katmanli profilde tabaka tabaka hesap sart.

Bir de katman tanimi sorusu: ne zaman ayri katman, ne zaman ayni? Sondaj logunda γ'lerin %5+ farki varsa ayri katman tipik. Daha sinirli fark icin birlestirilebilir.

Harun, katman ayrimi sadece γ ile degil, mineraloji + plastisite + cu profili ile birlestirilir. Eurocode 7 Annex M "geotechnical unit" tanimi homojen mekanik davranis bekliyor, %5-10 γ varyasyonu ayni unit icinde tolere edilir. Ama Atterberg limitleri %20+ degisirse veya cu trendi belirgin kirilirsa, ayri unit.

Pratikte: 5-10 m yumusak deniz dibi kil tek unit ama icinde γ 14.5'tan 16'ya degisirse, oturma hesabi icin 2-3 sub-layer'a bolup her birinde ortalama γ kullanmak makul.

Pratik tarafindan: Izmir Korfezi LNG projesinde 30 m yumusak kil profili icin 6 sub-layer'a boldum, her birinde γ_eff ayri. Sigma_v0' profili egri geometrisi gosterdi (γ derinlikle artmiyor lineer cunku ust kisim daha sikinmis). cu/sigma_v0' ratio derinlikle degisken cikti, OCR profili turetildi.

Bir uyari: yer alti suyu seviyesi onemli — denizde tabii ki +/- 0 ama karada artezyen basinclar pore pressure profili dogrusal degil. Bu da sigma_v0' hesabini etkiler. CPTu pore pressure dissipation ile dogrulamak iyi olur.

Harun, Ankara tarafindan ekleyim: Ankara kili profili tipik olarak yuzey kuru sert + alt yumusak maeso-Pliyosen kil seklinde, γ profili kademeli dusus. Skempton-Bjerrum direkt uygulanır mi tartismali — Ankara kili overconsolidated, NC ratio 0.22 yerine OCR^0.8 dahil edilen ratio kullanilir, cu degerleri 100-200 kPa'ya cikabilir.

Tipik hata: NC ratio 0.22 ile cu tahmin edip OCR'i ihmal etmek, design cu cok dusuk cikar, gereksiz konservatif tasarim.

Harun abi, Skempton-Bjerrum mu, KTU folklorunda baska bir laf mi anlasilmadi. Bizim sondajda ratio dedigimiz şey karot icme suyu / icilen su orani.

sarkayasinegi yazdi:

karot icme suyu / icilen su orani

Sarkayasinegi, espri olsa da pratik bir nokta — sondajda kullanilan circulation suyu numune kalitesini etkiler, fazla gelen su ic basinci dengesizligi kil yikar. cu degeri yapay dusuk cikar. Yani ratio derken aslinda anlamli bir mevzuya bastiniz.

Harun, Skempton-Bjerrum yaklasiminda bir baska detay: oturma hesaplaminda "skempton pore pressure parameter A" dahil edilir. A parameteri saturated NC kilde 0.5-1.0, OC kilde 0-0.5. A degeri triaxial CIU'dan olculur, ama pratikte literatur degeri tahmin edilir. cu/sigma_v0 ratio A'ya hassas.

Yani sigma_v0' icin γ profili dogru hesaplansa bile A tahmininde hata varsa cu yanlis. Multi-parameter belirsizlik, geotechnical design'in zorlugu.

Skempton-Bjerrum oturma analizi 1957'den bu yana evrim gecirdi — Burland (1971) aktualize etti, Mayne (1991) modern uygulamasi yazildi. KTU ogrencisine baska modern referans olarak: Schmertmann (1970) "Static cone to compute static settlement" ve Mayne (2007) "Cone Penetration Testing" gemu raporu. Bunlar A parameteri ve γ profili hesabini birlikte ele alir.

Klasik Skempton-Bjerrum egitim icin temel ama design icin daha modern yaklasim onerilir — sub-layer + CPTu derived profile.

Begum hocam, modern referanslari ogrencime aktaracagim. Schmertmann ve Mayne metinlerini istetebilir miyim digital olarak, ozelden sorabilir miyim?

Ozet alirim:

1) sigma_v0' tabaka tabaka hesap, ortalama γ kullanmak buyuk projede bias

2) Sub-layer tanimi γ %5+ varyasyonda ayri katman

3) cu/sigma_v0' = 0.22-0.25 NC, OCR^0.8 ile OC duzeltme (Mayne-Kulhawy)

4) Skempton A parametre triaxial CIU'dan, A icin literatur tahmini riskli

5) Modern alternatif: CPTu-derived profile + sub-layer hesabi

Tesekkurler herkese, ogrencim notu dusurdu burada.

Harun, ozel kanaldan gonderirim PDF'leri. Sevgiler.