Akademik soruyorum: nakil sirasinda UD numuneye ne olur, γ olcumu ne kadar etkilenir? Bizim ODTU geoteknik labda Ankara-Antalya arasi karayolu nakli olan bir numune setiyle calisma yaptik, ilginc sonuclar cikiyor.

Setup: ayni shelby tupundan ayni gun alinan 6 alt-numune, 3 tanesi Ankara'da 24 saat icinde olculdu (control), 3 tanesi Antalya'ya kamyon ile 12 saat naklden sonra ayni gun olculdu. γ degerleri:

- Control: 18.4, 18.5, 18.3 kN/m³ (ortalama 18.4)

- Nakil sonrasi: 18.0, 18.2, 17.9 kN/m³ (ortalama 18.0)

Fark 0.4 kN/m³ veya %2.2. Anlamli mi acaba? Nakil titreşimi, sicaklik, su kaybi hangisi baskin?

Ezgi, 12 saat kamyon naklinde titreşim ciddi etkili olabilir, ozellikle uzun yol kotu yolu icerirse. Ankara-Antalya guzergahi Konya gecisinde bozuk yol var, vibrasyon spektrumu 5-50 Hz arasi yogun. Yumusak kilde "structure breakdown" — kil iskeletindeki cementation kirilir, partikuller yeniden duzenlenir.

γ uzerinde etkisi: structure breakdown sonrasi numune hafif kabarir, hacim artar, γ dusler. Sizin %2.2 fark bununla uyumlu. Su kaybi olsa zaten lab nem kontrolu yaparsiniz, sicaklik 12 saatte buyuk degisim olmaz iyi paketlemede.

Yilmaz abi structure breakdown noktasini tutarli soyledi. Eklemek isterim: titreşim tek basina gevseme yapar, ama nakil sonrasi shelby'i acinca relaxation devam eder lab'da. Yani nakil oncesi ile sonrasi γ farki "anlik" degil, 1-2 gun zaman alir lab'da relaxation.

Ezgi, sizin nakil sonrasi olcum nakilden hemen mi sonra yapildi yoksa Antalya lab'da 1-2 gun bekledikten sonra mi? Bu fark onemli.

zeminci_burak yazdi:

Antalya lab'da 1-2 gun bekledikten sonra mi

Burak, ayni gun olculdu nakilden 4 saat sonra. Yani Burak'in dedigi relaxation tam olusmamis olabilir, gercek fark bizim olctugumuzden buyuk olabilir. 48 saat sonra tekrar olcsek belki 17.6-17.8 kN/m³ cikar. Bunu ekleyecegim deneye, mukerrer olcum yapacagim.

Ezgi, ilginc bir tartisma. Ben Izmir-Istanbul arasi (yaklasik 600 km, 8 saat kamyon) numuneler icin %1-2 dusus gormustum, sizin Ankara-Antalya 700 km %2.2 ile tutarli. Mesafe-titreşim iliskisi kabaca dogrusal gibi gorunuyor.

Pratik iyilestirme: numuneler "vibration-isolated" konteyner ile naklediliyor mu? Bizim kullanagimiz isothermal box icinde foam coating var, titreşim cogunu sogur. Maliyetli ama uzun mesafede sart.

Numuneye foam coating, vibration-isolated konteyner, isothermal box — biz hala plastik karton kutuda gonderiyoruz, kamyon shoforluna emanet, bilse bilse.

Sarkayasinegi yine taslarini atti ama pratikte aktif sorun: cogu firma standart paketleme yapmiyor. ASTM D4220/D4220M "Practices for preserving and transporting soil samples" standardi var, paketleme prosedurleri ayrintili — Group D (UD intact) icin foam padding, dik durus, sicaklik kontrol vs. Bu standardi izleyen firma az.

Cevre Sehircilik teblig zorunlu kilmiyor bu paketlemeyi maalesef. Yapi denetim de sorgulamiyor.

KTU'dan eklersem: Karadeniz killeri Trabzon-Ankara arasi 750 km nakilde de %2-3 γ dusumu gormustum. Hem titreşim hem sicaklik etkili. Yaz aylarinda kamyon ici 40°C+ olabiliyor, kile termal effect girer — ozellikle bentonitik veya smektitik kilde sisme/buzulme.

Cozum: refrigerated truck. Pahali ama ciddi proje icin gerekli. Bizim ODTU-KTU arasi ortak projeli numuneler icin TIR'a 15°C climate control istedik 2024'te, %0.5 dususe indi.

ktu_zeminci_harun yazdi:

refrigerated truck. Pahali ama ciddi proje icin

Harun, refrigerated truck cozumu devasa proje icin makul ama bizim TUBITAK rutin numunelerinde uygulanamiyor. Kompromi: nakil oncesi shelby uclari parafin + plastik kapak + kose foam. Vibration azalir, sicaklik ortam icindedir ama %2 araliga indirilir umarim.

Sondajci tarafindan: nakil ucretini musteri odemiyor cogu zaman, biz "olur olur" diyip standart kamyona koyuyoruz. Bunu degistirmek icin musteriye ek maliyet kalemi yazmak lazim. Mesela "uzun mesafe nakil paketleme" diye 500-1000 TL eklemek mumkun, yapi sahibi anlasa razi olur.

Ezgi, calisma sonucunu yayinlayacaksin sanirim. Hubbard et al. (2010) USACE rapor "Sample disturbance effects on geotechnical properties" benzer veriler verir, nakil mesafesi-disturbance iliskisi gosterilir. Senin Ankara-Antalya verisi onlarin datasetine tamamlayici olur.

Bir de oneri: nakil oncesi ve sonrasi sadece γ degil cu (vane shear) ve oedometer Cc da olcerseniz daha kapsamli disturbance metric cikar. γ tek basina disturbance gostergesi sınırlı.

ayse_can_ist yazdi:

cu (vane shear) ve oedometer Cc da olcerseniz

Ayse abla, cu ve Cc paralel olcum tezimde planli, henuz sonuclar gelmedi. cu icin disturbance daha buyuk fark yaratir tipik olarak — Lunne ve Long verisinden cu disturbance %15-30, γ %2-3, yani cu disturbance gostergesi olarak daha hassas.

Hubbard rapor referansini bulup okuyacagim. Tesekkurler.

Ezgi, calisma sonucu Geotechnical Testing Journal'a gondermeyi dusunur musun? Editor Jean-Lou Chameau'nun ilgi alani sample disturbance, accept ihtimali yuksek olur quality data ile.

Begum hocam, hedeflerim arasinda. Once mukerrer olcum + 48 saat relaxation verisi tamamlayim, sonra danismanimla yayin planlamasi yapacagiz. Bu forum tartismasi metodoloji notlari icin de yardimci oldu — karsilik tesekkur ederim hepinize.