Hocalarim, abilerim — Izmir Aliaga civari sondajda 18 numune topladık, hepsinde Atterberg yapildi. Sonuclar ilginc: LL = 28-34 araliginda, PL = 22-26, PI = 4-9. Yani PI degerleri 7 ortalamasi ile cok dusuk plastiklik.

USCS sinirina cok yakin: PI < 4 non-plastic, PI 4-7 dusuk plastik (CL-ML borderline), PI > 7 plastik (CL veya ML). Casagrande chart'a noktalayinca 18 numunenin 12'si A-line ustunde (CL-ML), 4'u tam A-line uzerinde, 2'si A-line altinda (ML). Yani sinif belirsiz, kil-silt ayrimi yapmakta zorlaniyorum.

Sorum: PI 4-9 araliginda kil-silt ayrimi nasil yapilir? Atterberg disinda hangi testler bu ayrimi netletir? Tasarımcı bu birim icin "kil" mi "silt" mi muamele yapacak — buyuk fark var hidrolik geciirgenlik ve konsolidasyon davranisinda.

Deniz, klasik borderline durum. PI 4-7 araligi USCS'de "CL-ML" cift sinif olarak yazılir, kesin tek sinif denmez. Casagrande 1948 makalesinde bu bolge "transition zone" olarak tanimlanmis, kasitli olarak belirsiz birakilmis cunku gercekten kil-silt ayrimi bu PI'larda Atterberg ile yapilamaz.

Ek testler: 1) Hidrometre — kil fraksiyonu (%<2µm) > %10 ise kil baskinligi destegi, < %5 ise silt baskinligi. 2) MBV (methylene blue value) — kil > 4-5, silt < 2. 3) Aktivite (Skempton) — A > 0.4 kil, A < 0.4 silt egilimi. 4) Specific surface area — kil > 50 m²/g, silt < 20.

Senin Aliaga numunelerinde hidrometre yapildi mi? Ondan baslayalim, kil fraksiyonu sayisal cevap verir.

MAYilmaz_Inz yazdi:

Hidrometre — kil fraksiyonu (%<2µm) > %10 ise kil baskinligi destegi

Mehmet abi, hidrometre 18 numuneden 6'sina yapildi (butce sebebi tum numunelere yapilmadi). Kil fraksiyonu (%<2µm) sonuclari: 6 numunede %8-15 araliginda, ortalama %11. Yani kil baskinligi var, ama dusuk seviye — silt + kil karısımı. Aktivite hesabi: PI ortalamasi 7, kil fraksiyonu %11, A = 7/11 = 0.64.

A = 0.64 illit baskin yorumu (A 0.5-1.0 illit, 0.3-0.5 kaolinit, > 1.0 smektit). Yani kil mineralojisi var ama miktar dusuk. Kil-silt karısımı icinde kil fraksiyonu sinifslandirma "kontrol edici" mi yoksa miktari dusuk olunca ML mi?

Deniz ablam, Mehmet abinin onerdigi multi-test yaklasimi dogru. Akademik bir ek: USCS sinifslandirmasi karısımlar icin "ikincil kil" / "ikincil silt" nuans tanir. Eger PI 4-7 ve kil fraksiyonu %10-15 ise, sinif "ML siltli kil" veya "CL-ML" karısım yazilabilir, USCS net "CL" veya "ML" demek yerine.

Aliaga zemini muhtemelen oksidatif bozunma kilinin silt karısımı (volkanik temele yakin bolgelerde tipik). Tasarımci icin "siltli kil" pratik tanim — drenaj ozellikleri silte yakin, plastiklik kile yakin. Bu nuans rapora yazilmali, tek sinif zorlamak yanlış olur.

Deniz ablam, A = 0.64 illit baskin yorumu mantikli. Aliaga civari volkanik temel ile alüvyon karısımı, illit baskinligi tipik. Mehmet abinin onerdigi MBV testi yapilirsa kesin teyit olur — kaolinit MBV 5-15, illit 15-25, smektit 25-50. Senin numunelerde MBV 18-22 cikarsa illit teyitlenir.

Pratik bir oneri: butce kisiti varsa, 18 numuneden 4-6 tanesine multi-test (hidrometre + MBV + ozgul yuzey alanı) yapip "tam karakterizasyon" alirsiniz, kalan numuneler sadece Atterberg + interpolasyon. Boyle yapildiginda 6 detayli numune birim karakterizasyonu sayisal saglar, 12 numune destek verir.

Deniz ablam, ITU labda boyle borderline numuneler icin biz "konsolidasyon hizli test" yapariz — kucuk numune (50 mm cap) odeometrede 24 saat test, e-log p'ye bakariz. Kil baskin numune Cc 0.15-0.30 araliginda, silt baskin Cc 0.05-0.15. Bu hizli ayrim verir, tasarımcı icin kritik konsolidasyon parametresi de elde edilir.

Maliyet acisindan konsolidasyon testi 1500-2000 TL/numune, hidrometre ile karsilastirilabilir. 2 numuneye yaparsan birim karakterizasyonu icin yeterli olur, kil-silt ayrimi netleşir.

Deniz ablam, KTU lisans dersinde borderline durumlari tartisirken Mitchell-Soga 2005 "Fundamentals of Soil Behavior" 3. bolumde benzer ornek var — PI 5, kil fraksiyonu %12, USCS'de "CL-ML" yazilmis, davranisi silt-kil karısımı olarak tanimlanmis. Senin Aliaga verisi neredeyse aynı, klasik karısım davranis.

Ezgi ablamin onerdigi "siltli kil" nuans tanimi rapora ozellikle uygun. Tasarımcı bu tanim ile drenaj-konsolidasyon ikisini de göz onunde bulundurur, tek sinif zorlamak yanılir.

Kil mi silt mi belirsiz. Yarisi kil, yarisi silt. Bu zemin bizim Türkiye'ye benziyor, kararsiz, ortada. Avrupa'ya mi gidicez Asya'ya mi diye dusunen zemin gibi.

sarkayasinegi yazdi:

Bu zemin bizim Türkiye'ye benziyor, kararsiz, ortada

Sarkayasinegi, esprili ama jeolojik olarak hakli da — Türkiye Anadolu plakasi gercekten karısım jeolojiye sahip, kil-silt-volkanik karısımı yaygin. Aliaga'da sen Mehmet, ben Mehmet, bu zemin de "ortada" diyorsa muhtemelen dogru oradadir, USCS sinif zorlamak yanilir.

Suat olarak Ankara tarafindan ek: Yenimahalle'de 2019'da benzer borderline numune setiyle calismistim, PI 5-8 araliginda 15 numune. Hidrometre + MBV multi-test yaptik, kil fraksiyonu %8-13, MBV 15-20 (illit baskin). Rapora "ML-CL siltli kil, illit baskin" diye yazdik, tasarımcı drenaj icin silt davranisi konsolidasyon icin kil davranisi gozetti, tasarim basarili oldu.

Aliaga zemini benzer karakterde gorunuyor, aynı yaklasim dogru tasarim cikarir. Tasarımci uyari notu mutlaka rapora eklenmeli.

ankara_zeminci yazdi:

tasarımcı drenaj icin silt davranisi konsolidasyon icin kil davranisi gozetti

Suat abi, Yenimahalle ornegin cok degerli — drenaj icin silt davranisi, konsolidasyon icin kil davranisi ayri ayri gozetilmesi pratik tasarim yaklasimı. Aliaga raporumda bu yaklasimi kullanacagim. "Tasarımcı uyari notu" formatini hazirlayim, rapora ek olarak koyacagim.

Deniz ablam, ben de bu hafta bir Manisa numunesinde benzer durum yasadim — PI = 6, hidrometre yapamadim henuz, kafam karismis. Tartismayi okuyunca planim netleşti: hidrometre + MBV ekleyecegim, sonra "siltli kil ML-CL" raporlayacagim. Ezgi ablamin nuans tanimi rapor formatim icin model olur.

Yapi denetim acisindan: borderline numuneler icin "CL-ML" cift sinifin rapora yazılmasi standart kabul edilir, denetim revizyon istemez. Onemli olan tasarımci notu — drenaj ve konsolidasyon icin ayri yaklasim aciklamasi rapora eklenmiş olmali. Su an cogu rapor sadece sinif yazıyor, davranis notu eksik.

Deniz ablamin onerdigi tasarımci uyari notu formati TMMOB sablon onerimize ek bilesen olabilir. Borderline durumlar icin standart paragraf, lab tarafindan otomatik eklenebilir.

Sondajci tarafindan: borderline numuneler sahada "kararsiz" kıvam gosterir — el ile ovariken bazen kil gibi sosis olur, bazen silt gibi dağılır. Bu sahada tarama el testi icin zor durum, ASTM D2488 uc el testi (dilatansi, plastiklik, kuru dayanim) hepsi belirsiz cikar genellikle. Sondajci notu da "borderline, lab'da multi-test yapilmali" diye duser, lab planlamasini hizlandirir.

Plan ozeti, tartisma cok yararli oldu:

1. PI 4-7 USCS'de "CL-ML" cift sinif yazılir, tek sinif zorlamak yanlış (Mehmet abi)

2. Multi-test gerekli: hidrometre + MBV + aktivite + ozgul yuzey alanı (Mehmet abi)

3. Kil fraksiyonu %11, A = 0.64, illit baskin yorumu (Begum ablam)

4. Konsolidasyon hizli test ek alternatif (Ayse ablam)

5. "Siltli kil" nuans tanimi USCS net sinif yerine (Ezgi ablam)

6. Tasarımcı uyari notu: drenaj icin silt, konsolidasyon icin kil davranisi (Suat abi)

7. Sondajci sahada "borderline, lab multi-test" notu (Murat abi)

8. TMMOB sablon onerisinde borderline standart paragraf (Cagri abi)

Tesekkurler, Aliaga raporu icin somut yol haritasi cikti.