Hocalarim, abilerim — ITU labda lisansustu ogrencilerden biri tek-nokta LL yontemini sordu, ben sistematik karsilastirma yapmamistim, bir tartisma acmak istiyorum.

ASTM D4318 iki yontem tanimliyor: Method A (cok nokta, 3-5 nokta log(N)-w grafigi, 25 vurusta interpolasyon) ve Method B (tek nokta, vurus sayisi 20-30 araliginda olmali, ampirik formul ile 25 vurusa duzeltme: LL = w_N × (N/25)^0.121).

Geçen ay 24 numuneye paralel hem cok nokta hem tek nokta LL yaptim. Sonuc: cok nokta ile tek nokta arasinda ortalama fark 0.3 birim, sapma 1.8 birim. Yani sistematik bias yok ama numune-bazli sapma var, bazilarinda 3-4 birim fark var.

Sorum: tek nokta yontemi rutin proje raporlarinda hangi durumlarda kullanilabilir? Cok nokta zaman aliyor (1 numune 30-40 dk), tek nokta hizli (10-15 dk). Hassasiyet kaybi pratik olarak kritik mi, yoksa rutin sinifslandirma icin tek nokta yeterli mi?

Ezgi, guzel veri seti. Tek nokta yonteminin sinirlari net: vurus sayisi 20-30 araliginda olmali, disinda kalan numune cok nokta gerektirir. Bu yontem ASTM D4318 ekinde ampirik temel ile aciklanir, log(N)-w iliskisinin tipik egimi (yaklasik 0.121) Casagrande ve digerlerinin 1947-1960 arasi cok numune verisinden cikarilmis.

Pratikte: rutin sinifslandirma (CL/ML/CH/MH) icin tek nokta yeterli, sapma 1.8 birim USCS sinif degistirmez genelde. Ama tasarim parametresi olarak LL kullaniliyorsa (ornek: konsolidasyon Cc tahmininde Skempton-Northey iliskisi LL bagimli), cok nokta tercih edilmeli, hassasiyet kritik.

Senin verisinde sapma 1.8 birim ortalama, bu sinifslandirma icin kabul edilebilir. Tasarim girdisi olarak kullaniliyorsa, LL-bagimli parametrede 1.8 birim sapma %3-5 hata getirir, bu da emniyet faktorunde absorbe olur genelde.

MAYilmaz_Inz yazdi:

rutin sinifslandirma icin tek nokta yeterli, sapma 1.8 birim USCS sinif degistirmez genelde

Mehmet abi, kullanim farki ayrimi netletici. Sinifslandirma icin tek nokta, tasarim girdisi icin cok nokta. Bu pratik kural rapor formatinda kayit edilmeli aslinda — hangi yontem kullanildi, neden tercih edildi, kullanim amaci ne.

Verilerimde A-hattine yakin numuneler (CL-ML borderline) icin sapma daha kritik olabiliyor mu diye bakacagim — 1.8 birim sapma A-line yakini numunede sinif degistirir mi. Onu yarin breakdown yapacagim, paylasayim.

Ezgi, akademik bir not: tek nokta yonteminin ampirik formulu (N/25)^0.121 farkli kil mineralojilerinde tam test edilmedi aslinda. Casagrande dataset cogunlukla Amerika-Kanada killeri (illit-kaolinit baskin). Smektit baskin Turk killerinde formul saplamasi farkli olabilir.

Sherwood & Ryley (1970) "An investigation of a cone-penetrometer method for the determination of the liquid limit" makalesinde benzer endise dile getirilmis ama sistematik test yok. Bu konu Turk killerinde TUBITAK projesi olarak iyi sorudur — tek nokta formulu Turk kil mineralojisine kalibre edilmeli mi.

Ezgi, ITU lab tecrubemden ek: tek nokta yontemi ozellikle ogrenci laboratuvarlarinda yaygin, hizli ve basit. Ama "hizli" oldugu icin disiplinsiz uygulanma riski var — vurus sayisi 20-30 araliginda olmali kurali sik atlanir, 15 vurusta kapanan numuneye tek nokta uygulanir, formul disindaki bolgede sonuc gecersiz cikar.

Kural sıkıca uygulanirsa tek nokta gecerli yontem, hizlandirmayi sebep gostererek kuraldan sapilirsa veri bozulur. Lab disiplini yine kritik. Ezgi'nin verisinde 24 numune muhtemelen ozenli yapildi, sapma normal aralikta.

Izmir labinda biz tek nokta yontemini sadece "rutin tarama" olarak kullaniyoruz, raporlama icin hep cok nokta. Ek bir kontrol mekanizmasi: sondaj-numune saha gozlemi sirasinda hizli tek nokta sahada bile yapilabiliyor (mini Casagrande tasinabilir). Sondajci ekibe verir, numune lab'a gelmeden once on tahmin verir.

Bu on tahmin lab'in "kabaca CL/ML beklenen" diye triaj yapmasini saglar, lab planlamasi kolaylasir. Resmi raporlama hep cok nokta. Tek nokta sadece on saha gozlemi.

KTU lisans dersinde tek nokta yontemini ogrencilere ogretiyorum — laboratuvarda zaman kisitli olunca tek nokta ile pratik yapiyoruz. Ama "tek nokta cok nokta yerine gecmez, sinifslandirma disinda tasarim icin yetersiz" diye uyari yapiyorum.

Ezgi ablamin onerdigi rapor formatinda yontem kaydi onemli — hangi yontem hangi amac icin kullanildi belirtilmeli. KTU mezunlari is hayatinda bu nuansi unutmasin diye bu sene yazılı odeve "tek nokta vs cok nokta seciminin gerekceleri" konusu vereceğim.

Bizim Manisa labinda ben hep cok nokta yapiyorum aslinda, tek noktayi guvenli bulmuyorum yeni mezun olarak. Ama is yogunluğunda zaman bazen cok nokta icin yetmiyor. Ezgi ablamin verisi rahatlatti — tek nokta sapma 1.8 birim, kabul edilebilir aralikta. Belki ben de rutin tarama icin tek nokta deneyebilirim, ozellikle benzer numuneler tekrarlandiginda.

Mehmet abinin "sinifslandirma icin tek nokta, tasarim icin cok nokta" kurali ezberleyecegim, lab procedurume ekleyecegim.

Tek nokta ile cok nokta arasinda 1.8 birim fark. Ezgi ablamin 24 numune verisi degerli ama bana bunu soyleyen birinin "iste cok daha hizli" demesi yetiyor zaten. Hayatim cok nokta gibi 5 noktadan geciyor da onun icin.

sarkayasinegi yazdi:

Hayatim cok nokta gibi 5 noktadan geciyor

Sarkayasinegi, esprili ozet aslinda yontemleri farkini guzel yansitiyor — cok nokta veri tabanli, tek nokta tek olcum tabanli, fark guvensilik derecesinde. Hayatta da cok nokta tercih edilir genelde, bir noktaya bagli kalmak risklidir.

Suat olarak Ankara tarafindan ek: bizim labda tek nokta yontemi 2010'larda yaygin kullaniliyordu, son yillarda cok nokta ana yontem oldu. Sebep: dijital Casagrande cihazi geldiginde cok nokta otomatik yapildigi icin zaman kaybi azaldi (15-20 dk). Mekanik cihazda cok nokta uzun, ama dijitalle yakin sureler. Ekipman yenilemesi ile yontem secimi degisti.

Ezgi ablamin verisi ozellikle mekanik cihaz kullanilan kucuk laplar icin onemli — dijital alamayanlar tek noktayi guvenli kullanabilir bilgisi. Sinifslandirma icin yeterli.

Yapi denetim acisindan: rapor onayinda hangi yontem kullanildi belirtilmeli. "Method A (cok nokta)" veya "Method B (tek nokta, N=22)" seklinde net yazilmali. Su an bircok rapor sadece "LL=35" yaziyor, yontem belirsiz. Belirsiz yontem denetim icin sorun, yeniden test istenebilir.

Ezgi ablamin onerdigi yontem-amac kaydi rapor formatına eklense, denetim hem hizlanir hem disiplin artar. TMMOB rapor sablon onerisinde bu noktayi vurgulayalim.

Sondajci tarafindan: tasinabilir mini Casagrande ile saha tek nokta tahmininin Deniz ablamin acikladigi gibi sondaj-lab triaj icin yararli. Bizim ekipte bu cihazi kullanan iki ustadi vardi 2015-2017 arasinda, lab'a "kabaca CL bekleniyor" diye not duser, lab planlamasi kolaylasirdi. Ekipman bozulduktan sonra yenisini almadik, simdi yine bu noktaya geldik — tasinabilir cihaz fayda saglar, yeniden almayi dusunecegim.

Ezgi, A-line yakini numunelerde tek nokta sapma analizi cok kıymetli olur. CL-ML borderline numune sayisin yuksek olabilir Turk killerinde, ozellikle alüvyon bolgelerinde. 1.8 birim sapma A-line yakininda sinif değistirebilir, breakdown sonucunu burada paylasırsan TUBITAK projeme de katki olur.

Veriyi ITU + Konya birlestirip kucuk bir bildiri yazabiliriz belki — "Tek nokta vs cok nokta LL Turk killerinde" — sektor icin yararli olur.

Begum ablam, A-line yakini breakdown'unu yarin yapip paylasirim. ITU + Konya verisi birlestirilip kucuk bildiri fikri guzel, gelecek hafta ozelden konusalim detaylari.

Ozet, tartisma cok netletici oldu:

1. Tek nokta sinifslandirma icin yeterli, tasarim girdisi icin cok nokta tercih (Mehmet abi)

2. Vurus sayisi 20-30 araligi sıkıca uygulanmali, disinda gecersiz (Ayse ablam)

3. Saha tarama icin tasinabilir mini Casagrande ile tek nokta yararli (Deniz ablam, Murat abi)

4. Ampirik formul (N/25)^0.121 Turk kil mineralojisine kalibre edilmedi, TUBITAK fırsati (Begum ablam)

5. Rapor formatinda yontem-amac kaydi zorunlu olmali (Cagri abi)

6. Dijital Casagrande cok noktayi hizlandiriyor, mekanik labda tek nokta avantajli (Suat abi)

7. KTU lisans odevi ile yontem secimi gerekceleri vurgulanacak (Harun)

8. ITU + Konya birlestirme bildiri potansiyeli (Begum ablam)

Tesekkurler herkese.