Hocalarim, abilerim — ITU labinda iki ay surede topladigim 12 numune uzerinden bir sınıflandırma sorusu var, gorus istiyorum.

Numuneler hep ayni jeoteknik birimden (Anadolu yakasi Cekmekoy alüvyon ust 4 m). Atterberg sonuclari LL = 32-37 araliginda, PL = 19-22, PI = 12-16. A-hatti formulü PI = 0.73(LL-20) icin LL = 35'te A-hatti PI = 10.95 cikar. Yani 12 numunenin neredeyse tamamı A-hattinin hemen üzerinde — PI degerleri A-line'dan 1-5 birim üst.

USCS klasik yorumla bunlar CL (dusuk plastisiteli kil). Ama A-hattine cok yakin oldugu icin tek-operator precision (PI ±2-3 birim) hesaba katilinca, bazi numuneler CL-ML gecis bolgesine düşüyor.

Sorum: tum 12 numuneyi tek başlık altında "CL" mı raporlayim, yoksa her birinin precision aralığını dikkate alıp "CL (PI A-hatti üzerinde, 4 numune CL-ML gecis bolgesine yakin)" gibi karma yorum yapsam? Toplu raporda hangi pratik daha disiplinli?

Ezgi, jeoteknik birim acisindan dogru yaklasım: tek birim icin sınıflandırma karakteri tek olur. Eger 12 numunenin tamami ayni alüvyon biriminden geliyor ve PI degerleri 12-16 dar bir aralıkta dağilıyorsa, birim sınıflandırması CL net.

Birey numuneler arasi precision varyasyonu CL-ML gecişe denk düssa bile, "birim CL" raporlanır. Cunku jeoteknik birim degerlendirmesi statistik üzerinde olur, ortalama veya median PI A-hatti üzerinde ise CL.

Toplu raporda: "Cekmekoy alüvyon ust 4 m — USCS sınıflandırması CL (LL = 32-37, PL = 19-22, PI = 12-16, n=12). Ortalama PI = 14, A-hatti üzerinde ortalama 3 birim. Dar aralikta bireysel numune varyasyonu A-hattine yakin."

MAYilmaz_Inz yazdi:

jeoteknik birim degerlendirmesi statistik üzerinde olur, ortalama veya median PI A-hatti üzerinde ise CL

Mehmet abi, "birim sınıflandırması statistik üzerinde" cercevesi cok netletici. Ben her numuneyi ayri ayri degerlendirme refleksindeydim, halbuki birim olarak bakmak lazım. Tek bir alüvyon biriminin ortalama davranisi belirleyici.

Ortalama PI = 14, n = 12, standart sapma 1.4. A-hatti üzerinde ortalama 3 birim. Bu istatistiksel olarak net CL, gecis durumu ihtimali dusuk. Toplu rapor formati senin onerdigin gibi yazacagim.

Ezgi, Mehmet abinin önerdigi format dogru. Bir akademik ek: aktivite hesabi yaparsan kil fraksiyonu (%<2 µm) hidrometre ile birlikte, mineralojik yorum daha güclendirir. Cekmekoy alüvyonu Bogaz çevresi illit + smektit karisimi olabilir, eger kil fraksiyonu %30 civari ve aktivite 0.4-0.5 ise illit baskin.

Aktivite degeri sınıflandırma değistirmez ama yorum derinligini artırır. Toplu raporda "Aktivite ortalama 0.45, illit-baskin yorumu" diye not ekleyebilirsin.

Ezgi, ITU labinda boyle dar aralik veri seti güzel — istatistiksel analiz yapma fırsatın iyi. PI standart sapma 1.4 cok dar, jeoteknik birim homojenitesi yuksek demektir. Bu birim alüvyon olarak gerçekten tek birim, lateral ve dikey homojen.

Bir sey daha: 12 numune farkli sondaj noktalarindan mı, yoksa aynı kuyudan farkli derinliklerden mi? Eger lateral dağılımdan ise jeoteknik birim sürekli, eger sadece tek kuyudan ise temsillik daha sınırlı.

Ayse ablam, 12 numune 4 ayri sondajdan, her birinden 3 derinlik (1.5 m, 2.5 m, 3.5 m). Yani lateral 4 nokta, dikey 3 derinlik karısımı. Birim sürekligi temsil ediyor. Standart sapma 1.4 boyle bir matriks icin gerçekten dusuk, alüvyon homojen.

Begum ablam, hidrometre yapildi 12 numuneye, kil fraksiyonu %25-32 araliginda ortalama %28. Aktivite ortalama 0.50 cikti. Illit-kaolinit karisimi yorum mantikli.

Ezgi, dar aralikli birim için CL net, sorun yok. Ama bir pratik nokta: tasarımcı için "birim CL" yeterli değil, sayisal degerler de lazim. Toplu rapor başlığı CL olabilir ama ekinde her sondajın her derinliğinin tek tek tablosu olmali, tasarımci kuyu bazinda yorum yapabilir.

"Birim sınıflandırması: CL. Detay tablo ekte. Tasarım için ortalama LL = 35, PL = 21, PI = 14 kullanılabilir; konservatif yaklaşım için PI = 16 (üst sınır) tercih edilebilir."

Deniz'in son cumlesi onemli — konservatif yaklaşım için PI üst sınırı kullanmak. Plastik degerleri yüksek olanlar zayıf taraf, tasarım emniyet faktoru bunu absorbe etmeli. PI = 16 ile boyutlandirilan temel PI = 12 ile boyutlandirilana göre daha emniyetli.

Ama overdesign olmamak için ortalama da paralel verilmeli. Tasarımci karar verir.

izmir_geo_deniz yazdi:

Toplu rapor başlığı CL olabilir ama ekinde her sondajın her derinliğinin tek tek tablosu olmali

Deniz ablam, tablo ek formati zaten standart, her numune satır olarak yer alır. Birim ozetinde ortalama + sapma, tasarım önerisi olarak "ortalama tasarım" ve "konservatif tasarım" iki paralel sayisal set yazacagim. Tasarımcı seçim yapar.

A-line uzerinde mi altinda mi, ben karikatür isim için bekledim. Casagrande nineye yakın olan CL, uzakta olan ML. Akrabalik mesafesi gibi. Uzak akrabalar siltik akrabalar, yakın olanlar killi akrabalar.

Ankara tarafinda Yenimahalle alüvyonunda da benzer dar aralık veri toplamıştım — CL birim, PI 13-17, A-hatti üzerinde ortalama 4 birim. İstatistik temelli birim sınıflandırması Türkiye geoteknik raporlarında daha sık uygulansaydı tasarım disiplini güçlenir.

Cekmekoy ile Yenimahalle benzer aluvyal davranis, illit-kaolinit karisimi yaygın. Türkiye'nin alüvyon haritasi cikarilsa böyle birim degerleri eslesir muhtemelen.

Sondajci tarafindan: birim sınıflandırması istatistik üzerinden yapildiginda, sondajda numune sayisinin yeterli olmasi kritik. 4 sondaj × 3 derinlik = 12 numune cogu projede yeterli sayilır mı? Yoksa daha fazla mı önerilir?

Bizim sondaj projelerinde tipik olarak 1 sondaj × 3-5 derinlik = 3-5 numune oluyor, istatistiksel analiz için bu az gibi. Ezgi ablamin 12 numunesi luks bir veri seti aslinda.

KarotCu_Murat yazdi:

4 sondaj × 3 derinlik = 12 numune cogu projede yeterli sayilır mı

Murat abi, 12 numune ITU akademik calisma için, gercek proje değil — bilimsel veri toplama. Tipik proje icin TS EN 1997-2 Annex B'ye göre minimum sondaj sayisi yapı önemine baglı. Hafif yapı 1-2 sondaj, orta 3-5, ağır/yüksek 5+. Her sondajda jeoteknik birime göre 2-4 Atterberg numune yeterli.

Yani tipik orta proje 3 sondaj × 3 derinlik = 9 numune, istatistik için yeterli sayi. Hafif projelerde 2-3 numune ile sınıflandırma "indikatif" kalır, istatistiksel güç dusuk.

Yapı denetim acisindan: birim sınıflandırması raporlarda nadir görülür, çoğu rapor sadece numune-bazli yazıyor. Ezgi'nin onerdigi birim ortalama + sapma + alt-üst sınır yorumu doğru pratik. Yapı denetim onayında istatistiksel formatla rapor revizyon istenmez, doğrudan kabul edilir, daha disiplinli.

Mevcut kucuk firmalarin çoğu bu disiplinden uzak, rapor "1 numune CL, 1 numune ML" karışık veriyor, denetimde bu tartışılir. Birim ortalamasi ile yazılırsa bu kafa karısıklığı önlenir.

Format örnegini hazirlayip burada paylasacagim hafta sonu. Su anki kafamdaki taslak:

"Birim: Cekmekoy alüvyon ust 4 m. Numune sayısı: n = 12 (4 sondaj × 3 derinlik). USCS sınıflandırması: CL. LL: 32-37 (ortalama 35, sapma 1.6). PL: 19-22 (ortalama 21, sapma 0.9). PI: 12-16 (ortalama 14, sapma 1.4). A-hatti: PI = 10.95 @LL=35; veriler A-hatti üzerinde ortalama 3 birim. Aktivite: ortalama 0.50 (illit-kaolinit karısımı yorumu). Tasarım girdisi: ortalama PI = 14; konservatif PI = 16 (95. yuzdelik). Detay tablo ek-1'de."

Bu format sözde "birim ozet kartı" — tek sayfada birim karakteri özetleniyor, ek tabloda detay. Yapı denetim, tasarımci ve geoteknik müşaviri için ortak ana referans.

Ezgi, "birim ozet kartı" kavramı çok güzel, jeoteknik raporlarda bunun standart olmasi gerekir. TMMOB'a oneri olarak sunabilirsin, format şablon haline gelirse sektor tek dilde konuşur. Ben bu formatı TUBITAK projemde kullanacagim, paylasırsan referans veririm.

Ozet, tartısma cok netletici:

1. Birim sınıflandırması istatistik üzerinde yapılır, ortalama PI A-hatti üzerinde ise CL (Mehmet abi)

2. "Birim ozet kartı" formati: ortalama + sapma + alt-üst sınır + tasarim önerisi (Deniz ablam)

3. Detay tablo ek olarak, numune bazli (Deniz ablam, Cagri abi)

4. Konservatif tasarım için PI üst sınır (95. yuzdelik) kullanım (Mehmet abi)

5. Aktivite ile mineralojik yorum eklenir (Begum ablam)

6. Sondaj sayisi istatistik gücü icin önemli (Murat abi)

7. TMMOB'a format şablonu önerisi (Begum ablam)

Format örnegini hafta sonu burada paylasacagim. Tesekkurler herkese.