ITU'de bolume Geocomp'tan tanitim geldi, "fully robotic Atterberg" cihazi anlattilar. SoilLab Auto LL Cup adli bir cihaz da var pazarda. Bunlar tum prosedure otomatize ediyor: numune yukle, su ekle, karistir, kase doldur, oluk ac, vurus say, su muhtevasi olc, LL hesapla. Tek isin numune koymak ve baslat tusuna basmak.

Fiyat: yaklasik 45-55 bin Euro (Geocomp), 38-42 bin Euro (SoilLab). Bizim labda klasik Casagrande + manuel PL var, satin alirsak ciddi yatirim.

Sorularim:

1. Operator subjektifligi gercekten cozuluyor mu, yoksa baska problemler mi cikiyor?

2. Numune basina sure azaltarak aciklanan saatlik kapasite gercek mi (cihaz reklami "8 numune/gun" diyor, manuel 4-5 numune/gun)?

3. Akademik olarak ASTM/TS standartlari bu otomatik cihazlari valid kabul ediyor mu? Method B mi sayilir, alternatif yontem mi?

Yatirim mantikli mi degerlendirmesini yapmaya calisiyorum, kullanan varsa duymak isterim.

Ezgi, Antalya labimda 2 yil once Geocomp Auto LL aldim. Tecrubelerimi paylasayim, hem iyiyi hem kotu.

Iyi: Operator subjektifligi gercekten azaliyor. Casagrande'de groove acmadaki insan eli farki, vurus sayma hatasi, su muhtevasi tartim hatasi — hepsi otomatik, tutarli. Tekrar edilebilirlik (repeatability) Casagrande'ye gore %30-40 daha iyi labimda.

Kotu: Cihaz periyodik kalibrasyon istiyor, 6 ayda bir Geocomp servis ucreti 8000 Euro civari. Bakim sozlesmesi yoksa sorun cikinca cihaz 2 ay kapali kalir Turkiye'ye servis cok gec geliyor. Ayrica numuneyi cihaza koymadan once homojen hazirlama operator'in elinde, eger numune kotu hazirlanmissa cihaz iyiyi olcmez. "Bok inde bok cikar" prensibi.

Kapasite: gercekten 6-8 numune/gun mumkun, ama operator gun boyu cihaz basinda. Manuel 4 numune/gun ile karsilastirma yapinca avantaj orta. Yatirim ROI yaklasik 3-4 yil, lab'in numune trafigine bagli.

kayzem_fatih yazdi:

numuneyi cihaza koymadan once homojen hazirlama operator'in elinde

Fatih, kritik nokta. Yani robot Casagrande, ama numune hazirlama hala manuel + insan. Tam otomasyon degil. Bu cihazi alirsak operator yine egitilmeli, sadece "bilmeden bas tusu" yetmez.

Standart geretkesi acisindan: ASTM D4318-17e1 Annex 2'de "automated/mechanical Casagrande" cihazlarini tanir, ama "calibrated to produce equivalent results" sartiyla. Yani cihaz uretici Casagrande standardi ile eşdeger sonuclar ürettigini ispatlamis olmali. Geocomp ve SoilLab uretici belgeleri bunu iddia ediyor, ama bagimsiz dogrulama lab her satin alma sonrasi yapilmali.

TS 1900-1 henuz "manuel Casagrande" diye yaziyor, otomasyon icin ayri bir standart yok. ISO 17892-12:2018 method A (Casagrande) ve method B (Fall Cone) tanir, otomatik cihaz iki yontemden biriyle equivalent kabul edilir.

Pratik anlam: cihaz alindiginda 30-50 numuneli bir validation calismasi yapilmali, manuel Casagrande ile karsilastirma. Bias var mi? Sapma kabul edilebilir mi? Sonuc: lab kendisi validation yapar, sertifika alir.

Ezgi, ben 2023 baslarinda SoilLab Auto LL Cup denedim Bursa labinda, satin almayi dusunduk. Bizim kararimiz vermemekti, sebep:

Cihaz haric yillik bakim yaklasik 4500 Euro, operator yine egitimli olmali, kalibrasyon sertifikasi her 6 ayda bir 1500 Euro. Yillik isletme maliyeti 7-8 bin Euro. Manuel Casagrande icin bu maliyet 0.

Bursa'da yillik 800-1000 Atterberg yapiyoruz, robot'la 200 numune fazla yapabilirim ama 200x150 TL/numune = 30 bin TL ek gelir, bakim maliyetinden az. Ekonomik degil.

Universite labi farkli, akademik tutarlilik onemli. Sen ITU'de yatirim mantikli, biz ozelde degil. ROI hesabi yapın once.

Ben fikrime gore klasik Casagrande + dijital devir kontrolu yeterli. Robot fazla. Operator subjektifligini cozmenin daha ucuz yolu var: 2 farkli operator ile aynı numuneyi olc, sapmaya bak. Buna "duplicate Atterberg" denir, ASTM D4318 onerir tartismali numunelerde. Cihaza 50 bin Euro vermek yerine ikinci operator egitmek daha akilli.

Robot Atterberg cihazinin gercek degeri data digitalizasyonunda. Geocomp Auto LL cihazi sonuclari LIMS'e otomatik yukluyor, manuel girisi keser. Bir labda 1000 numune/yıl varsa sadece veri girisinde 200 saat insan emek tasarrufu var. BIM entegrasyonu icin de bu data digital olmasi sart.

Ezgi, bu boyut universite icin onemli olabilir — arastirma datasi otomatik depolanir, insan hatasi yok. Tek basina otomasyon icin alma, ama digital pipeline parcasi olarak bakarsan farkli karar.

Ezgi, akademik perspektifimden: tezler ve yayinlar icin robot Casagrande cihazinin tutarliligi degerli. Yayin reviewer'lari "operator effect" sorusunu sorduklarinda "robotik cihaz kullandik" dedigin zaman sorgu kapanir. Ben TUBITAK projemde bu sebeple Geocomp'ta deney yapma teklifi aldim ama maliyet yuzunden manuelde kaldim.

ITU bunu alirsa hem ogretim hem arastirma icin avantaj. Ama operatorle birlikte alindigi gun sertifikasyon icin 2-3 ay gerekli. Beklenmesi gerekiyor.

45 bin Euro'ya robot diyorlar, Allah'in Casagrande'si 8 bin TL. Ne yapaltarsiniz da bu farki ekonomik tutarsiniz, vallahi merak ettim. Eger lab hocalarina projedeki butce satirini sorsalardi gulerlerdi.

ist_ozgur yazdi:

45 bin Euro'ya robot diyorlar, Allah'in Casagrande'si 8 bin TL

Ozgur, hakli, fiyat farki dramatik. Universite icin TUBITAK altyapi projesi icin yazilirsa belki finanse edilir. Kendi cebimizden almak imkansiz. Bolum baskanima konuyu acacagim, en azindan Master plan icin.

38 yildir manuel Casagrande, hata yapmadim. Robot Casagrande yapsa hata oraniin sifir mi olur? Hayır. Cihaz ariza yapar, kalibrasyon kayar, yazilim guncellemesi gelmez. Insan ustasinin yerini cihaz tutamaz.

Ama akademik kullanim icin araci olarak iyi olabilir, bunu kabul ediyorum.

Bu robot acaba Casagrande'nin ruhuna saygi gosterir mi sirayetli "hop hop" sesi? Yoksa "tap tap tap" mi yapar? Sesinde nostalji yok. Bu cihaza no.

Bir baska tarafini ekleyim: Geocomp cihazinin Turkiye'de tek yetkili distributoru var, servis tek noktadan geliyor. Ariza halinde 2 ay bekleme normal. Bu sure boyunca lab yari kapali. Riskli yatirim.

Ben kendi labima almadim ve almam, bu paraya iki ek manuel cihaz + iki egitimli operator alirim, daha saglikli sistem cikar.

Ezgi ablam, ben Manisa'da 50 bin Euro'luk bir cihaz gorunce gozum doldu. Bizim labda yıllarca toplansa belki 5 bin Euro birikti. Bu cihaz universiteler icin, eyvallah. Ozelde ulasilmaz.

Toparladim:

- Robot Atterberg 'in operator subjektifligini cozdugu net ama numune hazirlama hala manuel

- Yillik bakim 4500-8000 Euro, isletme maliyeti yuksek

- Universite arastirma icin yatirim degerli (TUBITAK altyapi destegiyle), ozel lab icin ekonomik degil cogu durumda

- ASTM D4318 Annex 2 kabul ediyor, lab her satin alimda 30-50 numuneli validation yapmali

- LIMS entegrasyonu ve digital pipeline icin bir avantaji var ki unutulmamali

- Suat abinin "duplicate Atterberg" ile insan denetimi onerisi ucuz alternatif

Bolum baskanim ile bu bilgi setini paylasacagim. Karar muhtemelen "TUBITAK altyapi yazimi gelirse al, kendi parayla alma" yonunde olacak. Tesekkurler hepinize.