Abiler bir soru daha, bu sefer kafami tirmikliyorum.

Akhisar'dan gelen bir numune, saha tanimi "kumlu kil". #200 elekten gecen %52, yani yarisi ince dane yarisi iri. Atterberg dogal numunede (#40 gecen kisimda) yaptik: LL = 42, PL = 21, PI = 21. Casagrande chart'a koyunca A-hattinin ustunde, CL bolgesinde duruyor, guzel.

Ama bir seye takildim: ayni saha zeminin bir baska noktasindan (30 m otede) gelen numunede #200 gecen %71 ciktigi icin daha killi. Atterberg: LL = 44, PL = 22, PI = 22. Neredeyse ayni noktada Casagrande chart'ta. Yani chart'a baktiginda ikisini ayni tutuyor, ama birinin yarisi kum, obiru neredeyse tam kil.

Casagrande chart gradasyon bilgisi goz ardi mi ediyor yoksa ben mi yanlis bakiyorum? USCS'in SC-CL ayirimi burada nasil calisiyor pratikte?

Guzel nokta yakaladin. Casagrande chart, #40 elekten gecen kismin plastisitesini olcer, gradasyonu dogrudan dikkate almaz. Yani LL-PI ayni ciksa bile, numune kumlu veya saf kil olabilir. Sinifi belirleyen USCS iki asamadir: once ince dane yuzdesi (#200), sonra plastisite.

Senin birinci numuneden #200 gecen %52 ise ASTM D2487 tam sinir noktasinda. %50'nin uzerinde oldugu icin hala ince daneli zemin (CL), ama tanima "sandy lean clay" eklenir — "sandy" prefix kum fraksiyonu %30'dan fazla oldugunda zorunlu. Ikinci numune %71, normal CL.

manisa_jr yazdi:

Casagrande chart gradasyon bilgisi goz ardi mi ediyor

Ediyor, evet. Chart sadece plastisite indisiyle siniflandirmayi verir. Gradasyon USCS icin ayri input. ASTM D2487 Table 1 iki bilgiyi birlestirir:

1) #200 gecen > %50 ise ince daneli (M, C, O tarafina). 2) #200 gecen < %50 ise kaba daneli (S, G tarafina, SC/SM/GC/GM). Senin %52 numunen birinci kategori sinirinda, ama hala ince daneli. Eger #200 gecen %48 olsaydi, SC (kill kum) siniflandirmasi yapilirdi, Casagrande chart yine kullanilirdi ama farkli alt-sinif kapisi icin.

Pratikte senin iki numuneyi ayirmak istiyorsan tanima "sandy" veya "with sand" ekleyerek raporda ayristirabilirsin. Sinif kodu ayni CL olabilir, tarif farkli.

Yani birinci numune raporda "CL, sandy lean clay", ikincisi "CL, lean clay" olarak tanimlanabilir. Kod ayni ama tarif ayri. Anladim.

Peki mekanik davranista fark ne olur? Yani ayni CL olsa da saha davranisi farkli midir bu iki zeminin?

Fark onemli. Kum fraksiyonu drenaji iyilestirir, sikisma davranisini sertlestirir, permeabiliteyi artirir. Proktor egrisinde optimum su muhtevasi sandy lean clay'de biraz daha dusuk, max kuru birim hacim agirligi biraz yuksek cikar genelde. CBR degeri de kumlu variantta daha iyi olur kuru tarafta.

Ankara kilinin bir variantinda buna benzer deneyim: ayni bolgede %40 kum yukleli killi zemin ile %10 kum yukleli killi zemin temel davranisi bambaska. Biri drene olur, digeri tutar. Ankara kili tektip degildir zaten, sen bu durumu yasiyorsun aslinda bir bolge icinde.

Bir nokta daha: Skempton (1953) aktivite kavrami burada isine yarar. A = PI / (kil fraksiyonu %<2 μm). Casagrande chart toplam PI'ye bakar ama gercek killik <2 μm fraksiyonundadir. Senin iki numuneyi hidrometre ile ayirirsan, kil fraksiyonlari muhtemelen cok farkli cikacak, dolayisiyla aktiviteleri de.

Ornek: birinci numunede kil fraksiyonu %20 ise A = 21/20 ≈ 1.05 (aktif), ikincisinde kil fraksiyonu %40 ise A = 22/40 ≈ 0.55 (normal/kaolinitik). Mineralojik olarak yorum bambaska, ama Casagrande chart ayni gosteriyor.

Ezgi aktiviteye degindi, tam noktaya basti. Manisa, senin soruna ozet: Casagrande chart plastisite ozetidir, gradasyon + mineraloji ayri deneylerle (elek, hidrometre, XRD) tamamlanir. Tek basina chart gecisi muhendislik kararina yetmez, kompleks bir etut paketinin parcasi.

Rapor yazarken iki numuneyi ayri satirda yaz, gradasyon farkini tarife yansit. Tasarimci gordukten sonra gerekirse ek test ister.

Casagrande chart'a bakarken kumlu kil ile tam kili ayirt edememek, kahvede espresso ile turk kahvesini fincan rengine bakip ayirmak gibi. Kiyiyi tadmadan olmuyor.

Burak'in anlatimi temiz, eklemem yok teknik tarafta. Ama bir saha notu: kumlu CL genelde aciliste calismaya daha kolay, kazma/dolgu yaparken. Saf CL yagisli havada catirdayip yapistirir. Akhisar'da senin iki numunenin yakin mesafede olmasi, temel taban kotu secerken nasil kritiklestigini gosteriyor — 30 m mesafe sondaj grid'i icin yakın, ama zemin degisiyor. Ek sondaj duşunulmeli mi kontrol et.

izmir_geo_deniz yazdi:

Ek sondaj duşunulmeli mi kontrol et

Grid 20 m, sondaj sayisi proje icin minimum sayiya uygun ama degiskenlik gorundukce ek isteme gerekcem var. Bunu da mudurume yazayim.

Sridharan & Prakash (1999, 2000) bir dizi makalesinde kumlu ve killi karisimlarda Atterberg davranisini aramis. Bulgu: kum fraksiyonu %30'a kadar PI'ye lineer etki yapar, uzerinde dilue olmaya baslar. Senin numunelerin sınırda, chart degeri yakin cikmasi surpriz degil. Ama mekanik davranis kum yuzdesi ile dogrusal olmayan sekilde degisir, ozellikle konsolidasyon.

Lisansta hep "chart'a bak, sinifi bul" diye anlattilar. Burada ogrendim ki chart tek basina yetmez, gradasyon ve mineraloji ayri. Not aliyorum.

Ben de ayni soruyu bir santiyede sormuştum, cevabini alamamistim. Burada Ezgi'nin aktivite aciklamasi cok aydinlatici oldu, tesekkurler.

Ozetliyorum: birinci numune sandy lean clay (CL) tarifi ile, ikinci numune lean clay (CL) tarifi ile raporlanacak. Hidrometre'yi ikisinde de yapacagim, aktivite hesaplayacagim. Ek sondaj gerekcesini mudurume yazili vereceim. Tesekkurler herkese.

Chart bir ozettir. Ozet hic zaman tam hikayeyi anlatmaz.