Uzun zamandir aklimda olan bir konu, forumda tartisalim.

Organik icerikli (LOI %7-15 arasi) bir zemin numunesi geldiginde TS EN ISO 17892-12 ve ASTM D4318 acik sekilde "dogal (air-dried veya taze) numune ile LL ol" der. Oven-dried numune ile LL olmek yasak degil ama secondary test — organik tespiti icin kullanilir (oven-dried LL < 0.75 × dogal LL ise OL/OH sinifi).

Saha pratigimde gordugum: cogu lab organik numuneyi de otomatik olarak 105 C'de 24 saat oven-dry yapiyor, sonra LL oluyor. Bu yaniltici sonuclar veriyor cunku 105 C'de organik madde irreversible olarak degisir (dehidrasyon + oksidasyon), kil yuzeyi aktif hidrofilik grup kaybeder. LL dusuk cikar, zemin "daha az plastik" gorunur, tasarimci rahatlar — ama zemin gercekte daha plastik.

Bu konuda cevreniz ne yapiyor? Dogal numune LL'i rutin mi, yoksa hep oven-dried mi kullaniliyor?

Mehmet abi konuyu guzel actin. Bizim ITU lab'inda organik tespiti icin iki LL yapiyoruz: dogal + oven-dried, kiyas. Ama cogu ticari lab'da maliyetten oturu tek LL, genelde air-dried standardi takip ediyorlar.

Organik zeminde oven-dried LL dusuklugu sadece sinif degisiyor anlaminda degil — tasarim parametreleri de yanilti. cu ve Cc tahminleri LL'e baglanir Skempton-Bjerrum formullerinde, yanlis LL yanlis cu uretir.

MAYilmaz_Inz yazdi:

105 C'de organik madde irreversible olarak degisir

Tam olarak. Mitchell & Soga 2005 bolum 3'te kil yuzey alanlarinin humic acid adsorpsiyonunu tartisiyor. 105 C'de humic acid + organik kompleks yapilar bozulur, zemin "re-hydration" yapsa bile eski LL'e donmez. Literatur onerisi: organik zeminler icin 50 C veya en fazla 60 C'de kurutma, yavas.

ASTM D2974 organic content test zaten 440 C (LOI), ayri prosedur. Atterberg icin 50 C + yavas kurutma onerilir organik zeminlerde. Turkce standartlarda bu detay yeterince vurgulanmiyor ne yazik.

Bu konuyu geçen yil Ar-Ge'de test ettik. 12 organik zemin numunesinde dogal LL vs oven-dried LL (105 C) kiyas:

Dogal LL ortalama 78, oven-dried LL ortalama 52, ortalama fark %33 dusus. En az fark %15, en cok %48. Bu dramatic bir degisim, tasarim parametrelerine cevrildiginde onemli fark yaratir.

Ayrica 50 C kurutma yaptigimiz 4 numunede fark sadece %5-8, yani yavas kurutma organik yapiyi koruyor. Bu verilerin makalesini hazirliyorum su an, Aralik'a kadar submit edecegim.

Begum hanim, sonuclariniz yayina cikinca paylasin, kaydediyorum. Biz rutin olarak air-dried kullaniyoruz ama organik sinif ciktiginda oven-dried tekrar yapiyoruz zaten standardin istedigi gibi.

Bir soru: 50 C kurutma suresi ne kadar oluyor? 24 saat yeterli mi?

zeminci_burak yazdi:

50 C kurutma suresi ne kadar oluyor

48-72 saat. Constant mass prensibine kadar — 24 saat ara ile tartim, 0.1%'ten az degisim cikiyorsa konstant. Uzun ama sonuc daha saglam. 105 C'de 24 saat yerine 50 C'de 3 gun bir maliyet, ama organik proje ise deger.

Fredlund & Rahardjo 1993 kitabinda dusunulmemis ama organik icerigi yuksek zeminlerde matric suction + organik bond'lar yuklenme altinda ilginc ozellikler gosterir. LL'in geleneksel olcumu aslinda bu kompleks davranisi kapatiyor. Doktora hocam bu konuda doktora ogrencisi ariyor, ilgi duyaninz olursa haber verebilirim.

Antalya'da sahil kenarinda organik zemin cok — bataklik eski yataklari. Biz yillardir dogal (air-dried) olcuyoruz, cunku bolgesel pratik boyle. 105 C'ye hic sokmayiz organik numuneyi. Ama bazi muteahhitler "bu lab neden oven-dried'i atliyor" diye sorar, aciklamak zor oluyor.

105 C'de 24 saat organik numuneye "yakinda seni ariyacaklar" demek gibi bir sey.

Begum'un verisi sasirtici degil ama rakam olarak koyunca konu ciddi. %33 ortalama LL dusus demek PI ayni oranda distort — tasarim for organik zeminde surekli "daha az plastik gosterim" hatasi uretiliyor.

Onerim TMMOB Zemin Mekanigi Komisyonu'na yazili bir rapor hazirlamak, standartlara "organik zeminlerde 50 C kurutma zorunlu" maddesi eklenmesi icin. Begum'un makalesi cikinca, birlikte imzali bir bildirim yapabiliriz.

Mehmet abinin onerisine +1 veriyorum. Ankara Golbasi'ndaki bazi organik killerde bu problemle karsilastim, oradaki vakalara dayali bir dosya cikarabilirim bildirime katki olarak.

Ben de destekliyorum, Izmir Bostanli ve Urla'da organik kil rastlanan sahalardan 5 proje verisi sunabilirim. Ortak bildirim iyi olur.

Bogazici'nde lab egitimi verirken ben hep 50 C altematifini anlatmaya calisiyorum ama ders programi kisitli. Standartlara girdiginde egitimde de yeri olur. Mehmet abi, bildirime ben de katilabilirim akademik taraftan.

Yapi denetim tarafi: standarda madde eklenmesi birkac yil surebilir TSE surecinde, ama Oda tavsiyesi olarak cikarsa denetim gunduzunde kullanilabilir. Ben destek icin Odada yazi yazabilirim.

Guzel, ortak bir dosya hazirlayalim. Begum'un makalesi cikinca ben baslarim, herkesin verisi toplanir. Kasim ayinda ilk toplanti hedefleyelim, online da olabilir.

Bu forum boyle seyler icin varolmali zaten.

Tesekkurler herkese, makale Aralik'ta cikinca ozel mesaj atarim, dosya hazirligi baslatiriz. Turkiye'de standart eksikliklerini boyle topluca adreslemek guzel.