Selam abiler, KTU'dan Harun. Ic Anadolu'da bir maden firmasinin acik isletme sevin (Kayseri civari, andezit ocagi) duraysizlik analizi icin teklif hazirliyorum. Sevin yuksekligi 65 m, basamak 12 m, genel sev acisi 38 derece. Iki kademe karot calismasi yapildi, 18 sondaj, RQD ortalama %52, GSI tahmini 45-58 araliginda.

Geleneksel olarak Slide2 (Rocscience) kullaniyorum limit equilibrium analizi icin. Ama firma "biz finite element istiyoruz, kademeli kazi modellemesi olsun" dedi. Plaxis 2D ile gecisi dusunuyorum ama Plaxis lisansim sadece kampus icindeki egitim lisansi, bu projede ticari kullanmak yasak. Plaxis ticari lisansi yillik 8-10 bin euro mertebesinde.

Sorum: (1) Limit equilibrium (Bishop, Janbu, Spencer, Morgenstern-Price) sonuclarini finite element strength reduction ile karsilastirdigimizda Kayseri tipi andezitik kaya kutlesinde fark ne mertebede oluyor? (2) Plaxis 2D ticari lisans alimi 1 proje icin akilli mi, yoksa RS2 (Rocscience) daha entegre cozum mu? RS2 lisansim mevcut, Slide ile ayni paketin parcasi.

Harun, RS2 senin elinde varsa Plaxis almak gereksiz. RS2 finite element strength reduction yapar, Slide2 ile veri formati ortaktir, geometriyi tasimak tek tik. Plaxis'in maden tarafinda RS2'ye gore avantaji yok, hatta kaya mekanigi acisindan RS2 daha uygun cunku Hoek-Brown yield criterion natif olarak destekleniyor. Plaxis'te Hoek-Brown var ama "user-defined" katmaninda, daha karisik.

Limit eq vs FE karsilastirma: Bishop ve Spencer dairesel veya non-circular daireselin ona benzer kayma yuzeyleri varsayarak FoS verir. FE strength reduction ise yenilme yuzeyini kendi cikarir, plastik strain kontur olarak gosterir. Hoek-Brown agirlikli kaya kutlelerinde Slide2'nin Bishop sonucu FE'den genelde %5-10 yuksek FoS verir (gecek limit ustunu hafif gosterir), Spencer 2-5% yuksek. Morgenstern-Price ile FE genelde %3 icinde uyusur.

ankara_zeminci yazdi:

RS2 senin elinde varsa Plaxis almak gereksiz

Suat abi, RS2 lisansim aktif, dogru. Slide2 ile entegrasyon kolay olacak. Bana Hoek-Brown yield ile RS2'nin nativ destegi cok iyi geldi, andezit + kil dolgu kontaktlari icin ideal. Plaxis lisansi alimi gerekmiyor o zaman.

Bishop %5-10 yuksek FoS verir notunu bilen Slide2'yi kullanan herkes bu farki aklinda tutmali. Tasarim FoS'u 1.3 hedefliyorsak Bishop 1.35 cikarsa rahatsiz olmamaliyiz.

Harun kardesim, kaya mekanigi 31 yildir derdim. Andezit ocaginda RQD %52 ve GSI 45-58 senin igne dudaginda durdugun aralik — kaya kutlesi sayilabilir mi, ayrik ayrik blok kutlesi mi, sinir burada. Diskontiniute sikligi (J/m) ne? Eger 3-5 J/m ustundeyse kinematik analiz (DIPS / Stereonet) once yapilmali, daha sonra continuum FE.

Slide2 ve RS2 ikisi de continuum. Eger sevinde duzlemsel veya kama tipi blok kayma riski varsa bu yazilimlar bunu yakalamaz. Markland test (DIPS'te otomatik) once yapilmali. Andezit ocaklarinda eklemli kaya cok yaygin, atlamayin.

Rifat'in dedigi kritik. ODTU'de Prof. Birand sevlerde her zaman "once kinematik, sonra kinetik" derdi. DIPS ucretsiz degil ama Rocscience paketinde Slide ile birlikte aliniyor genelde, kontrol et lisansini Harun.

Plaxis vs RS2 meselesinde RS2 maden icin daha uygun ben de katiliyorum, ek olarak RS3 (3D) varsa kademeli kazi 3D modellemek de mumkun, RS2'nin 3 boyutlu gelistirilmis surumudur, sevin ucundaki 3D etkilerini gormek istersen ilerde gerekebilir.

Rifat ve Selim abiler, DIPS'im var, Rocscience suite'in icinde. Saha sorgulama kayitlarini geri actim: scanline survey 4 hatta yapilmis, toplam 312 m, 187 diskontiniute olculmus. J/m ortalamasi 4.8, dik aci eksen yonu N20E. Bunu aldim, DIPS'te Markland deneyecegim once. Eger duzlemsel veya kama riski cikmazsa continuum FE ile devam ederim, cikar ise kinematik olarak ayrica blok analizi (UnWedge veya Swedge) gerekir.

Harun, dogru sira: kinematik once, continuum sonra. Cogu insaat muhendisi maden sahasinda doğrudan FE yapip rahatlamis hissediyor, yanlis yaklasim. Ben de aynen Selim abinin dedigini soyleyecektim Birand hocadan ama o cumleyi gormus oldum.

Bir pratik nokta: kademeli kazi modellemesi RS2'de stage-by-stage tanimlanir, her stage'de ilave bir kademe cikartilir, FoS ve plastik bolge zaman icinde takip edilir. Slide2 sadece final geometri verir. Kademeli analiz icin RS2 sart, bunda haklisin.

Harun, bizim MTA'nin Bursa'da yurutulen acik magnezit ocaginda 2022'de RS2 ile kademeli kazi analizi yapilmisti, bizim arastirma raporu RS2'nin sonucunu dogrulayacak sekilde sahada inklinometre olculmustu. Numerik FoS = 1.42, sahada gercek deplasman 8 mm/yil mertebesinde, modeli dogruladi. RS2 maden FE icin guvenilir. Plaxis'i magnezit projesinde test etmedik ama benzer sonuc alacaktir muhtemelen.

Harun, sondaj tarafindan ekleme: 18 sondaj 65 m sev icin saglikli sayi ama dagilim onemli. Sevin top, mid, toe seviyelerinde her birinde 4-6 sondaj var mi? Eger sondajlar agirlikli sevin tepesinde toplandiysa, toe geometrisi modelde belirsiz kalir, FoS hesabini saptirir. Toe bolgesinde malzeme degisimi cogu zaman sevin kaderini belirleyen detaydir.

sondajci_osman yazdi:

sondajlar agirlikli sevin tepesinde toplandiysa, toe geometrisi modelde belirsiz kalir

Osman, toe sondaji sayisi sadece 3, dogru. Sevin tepesi ve orta seviyelerine yogunlasmis. Firmaya geri donus yapip toe bolgesinde 2-3 ek sondaj veya ek ters yonde TBM-style scanline isteyecegim. Bu projeyi olgunlastirir.

Harun, akademik tarafta bir referans: Wyllie & Mah (2004) "Rock Slope Engineering" 4. baski, kinematik + continuum + diskret entegrasyon icin standart kitap. Senin durumunda bolum 6 (kinematic analysis) + bolum 9 (numerical analysis) okuman yeterli. PDF kopyam var, ozelden gondereyim.

Ek metodolojik oneri: continuum FE analizinde malzeme dagilimina hassasiyet analizi (sensitivity) yap. Hoek-Brown'in mi, mb, s parametrelerinin GSI 45-58 araliginda ne kadar degistigini RS2'de Latin Hypercube sampling ile 50 realizasyon dondur, FoS dagilimi (mean ± std) cikar. Tek deterministik FoS yerine olasiliksal bir aralik raporda mahkeme-proof.

Andezit ocaginda 65 m sev, %38 acida. Bana sorarsaniz "yaratici hesap" zaten orada, herhangi bir hesap %20 farklilik gosterse de bu ocagin bir gun bir bolgesi gocer. Slide veya Plaxis veya kahve telvesi, ocak isletmecisi rapor okumayi onaylama icin sayar, hesap ne diyor degil ne kadar iyi yazilmis ona bakar.

Sarkayasinegi cok da haksiz degil ama Harun raporunu gercekten kullanilacak bir belge olarak yazsin, hem ondan hem mahkeme yargicindan korunsun. Olcum cihazlari (inklinometre, ekstansometre) ile kalibre edilen modeller raporda olmali, sadece hesap degil, izleme onerisi de.

Cengiz abinin Bursa magnezit ornegi guzel bir model. RS2 + inklinometre kalibrasyon teklifini bizdeki firmanin temsilcisine sun, butce verilirse %40 ek fiyat ama mahkeme-proof rapor cikar.

Toparlama: (1) DIPS ile kinematik analiz once (Markland test, J/m=4.8 ile gerekli), (2) kinematik temizse RS2 ile kademeli kazi continuum FE, Hoek-Brown native, (3) Latin Hypercube 50 realizasyon ile FoS dagilim, (4) toe bolgesinde ek 2-3 sondaj firmadan istenecek, (5) inklinometre izleme onerisi rapora dahil. Plaxis ticari lisans alinmayacak, RS2 lisansim yeterli.

Cok tesekkurler, Wyllie & Mah'i Ezgi'den almak icin ozelden yazacagim. Bu projeyi mart sonu teslim edecegim, sonuclari forumda guncelleme yaparim.