Akademik bir tartisma acmak istiyorum: CarbonCure Technologies (Kanada) CO2 yakalama-mineralize etme teknolojisini son 5 yilda Kuzey Amerika ready-mix santrallerinde yayginlastirdi. Mantik su: santral ortamina endustriyel kaynaktan saflaştirilmis CO2 enjekte ediliyor, taze beton karistirma sirasinda kalsiyum karbonat (CaCO3) mikrokristalleri olusuyor, bu da 1) cimento miktarini %4-7 azaltmaya izin veriyor (kalsiyum karbonat C-S-H jelinin nukleasyon merkezi olarak hareket ediyor), 2) atmosfere salinmasi onlenen CO2 betonun icine sürekli baglaniyor.

CSA A23.1 Annex S (2019 ek) bu teknolojiyi Kanada'da kabul edilmis bir yontem olarak tanimliyor. Turkiye'de henuz lisansli kullanim yok diye biliyorum. Sorum yazilim tarafindaki: CarbonCure proprietary kontrol arayuzu ile dozaj enjeksiyonunu yapiyor, bu arayuz mix design yazilimlariyla nasil entegre edilir? Akcansa veya Cimsa gibi yerli ureticiler bu konuyu ic Ar-Ge'de gormeye basladilar mi?

Akademik motivasyonum: bizim Onsite Carbon Capture (OCC) calismalarinda ODTU'de CarbonCure benzeri bir prototip gelistiriyoruz, mix design yazilimi tarafini benim ekip yazacak. Mevcut Excel/CMDP/Life-365 ekosistemine CO2 enjeksiyon dozaj verisi nasil enterprise olarak entegre edilir, bunu konusmak isterim.

Ezgi hocam, CarbonCure'i Akcansa'da ic Ar-Ge'de 2024 ortasinda demo izledik, Kanada'dan ekip geldi. Sirin sundular ama Turkiye uygulamasi icin onlerinde ciddi engeller var: (1) santral yaninda CO2 saglama kaynagi gerekli — CarbonCure Kuzey Amerika'da Linde, Air Liquide gibi endustriyel gaz tedarikcileriyle entegre, Turkiye'de bizim pilot santral icin sevkiyat zincirini kurmak ekonomik degildi, (2) lisans + ekipman maliyeti yaklasik 350K USD per santral, geri donus 2-3 yil iddia ediyorlar ama bizim hesabimizda 5+ yil cikiyor, (3) urun belgelendirme tarafi TS EN 206 + Cevre Bakanligi cevresel etiketleme cercevesinde resmi onaylanma yolu acik degil.

Yazilim entegrasyonuna gelince: CarbonCure'un kontrol kutusu OPC UA protokolu uzerinden veri akisi sagliyor, herhangi bir SCADA/MES uzerine baglanabiliyor. Mix design yazilimina enjekte edilen CO2 dozajini "supplementary admixture" olarak kayit etmek mantikli. Cimento azaltma miktarini iteratif kalibre etmek lazim — tek bir sabit %5 azaltma kabulu yanlis olur, kalsiyum karbonat kristallesme oranı CO2 dozaj/karistirma suresi/sicaklik fonksiyonu.

kimya_akcansa_erdem yazdi:

OPC UA protokolu uzerinden veri akisi

Erdem bey, OPC UA detayini bilmiyordum, harika bilgi. ODTU'de prototip kontrol unitemizi de OPC UA destekli yapariz boylece, ileride ticari arayuzlerle uyumlu olur. Cimento azaltma kalibrasyonu konusunda RILEM TC 281-CCC (Carbonated Cementitious Composites, 2022 baslangic) komitesi bu konuyu ele aliyor, ben de uye oldum, 2027'de teknik rapor cikar bekleniyor.

Cimsa'da biz cimento ureticisi olarak CarbonCure mantigini farkli bir aciden izliyoruz. Asıl CO2 emisyonu cimento klinker uretiminden geliyor (hammadde dekarbonasyonu + yakit yakma), CarbonCure tarzi enjeksiyon klinker yapildiktan sonra CO2'nin bir kismini geri yakalamis oluyor. Net hesapta bu klinker emisyonunun yaklasik %5-15'ini geri karsiliyor, %100 degil. Yani teknolojiyi "karbon-negatif beton" diye pazarlama biraz iddiali.

Daha buyuk impact icin biz Cimsa olarak LC3 (Limestone Calcined Clay Cement) ve CEM VI (multi-component) tarafina yatirimi onceledik. Klinker oranini %50'ye dusurmek tek seferlik %30-50 emisyon azaltimi demek, CarbonCure'un iyileştirmesi cok daha sinirli. Ezgi hocam tezde bu net karbon hesabini da koymak gerekli, yoksa "yenilebilir" iddiasi yarim kalir.

CO2'yi tutuyoruz diye reklam yapan firmanin santralinden cikan kamyonun egzozunu kim tutacak. Yesil dedikleri seyin yarisi muhasebe oyunu.

Sarkayasinegi ve Gulcin, ikinizin notu bence ayni gercege bakiyor. CarbonCure marketing tarafi gercekten iddiali, akademik olarak biz net karbon yasam dongüsü (LCA, ISO 14040) kapsaminda hesap yapmazsak yanlis sonuca varilir. Tezde net karbon hesabini hem cradle-to-gate hem cradle-to-grave iki yaklasimla verecegim. CarbonCure muhtemelen %5-10 net iyilestirme veriyor, daha fazla degil — ama "her azaltma degerlidir" prensibiyle de faydali. LC3 + CarbonCure beraber kullanimi en buyuk impact.

Nuh Beton'da CarbonCure'u 2023'te değerlendirmistik, Erdem'in Akcansa'daki ekonomik analizine cok benzer cikti — geri donus 5+ yil, lisans kurulum maliyeti agir. Pasif olarak takip ediyoruz. Asıl ilgimiz LC3 ve CSA cimentolari (kalsiyum sulfoaluminate) tarafinda. Begum hanim onceki konuda Karen Scrivener'i andi ya, EPFL ile Mexico CIDETEQ'in LC3 ortakligi en ileri arastirma. Cimsa Mersin tarafinda LC3 pilot uretim baslamis diye duydum, gerceklikse onemli.

kimya_beton_tolga yazdi:

Cimsa Mersin tarafinda LC3 pilot uretim baslamis diye duydum

Tolga, dogru duymussun. Mersin'de 2025 sonunda pilot LC3 uretimi basladi, Onumuzdeki 2 yil icinde sectoral pazarda kucuk hacimli urun olarak verilecek. Karen Scrivener ekibinden iki misafir arastirmaci bulundu kalibrasyon donemde. Su anda dayanim ve durabilite test sonuclari Klasik CEM I ile kiyaslanabilir, ama yazilim ekosisteminde LC3 default kabuller henuz yok, Begum hanimin onceki konudaki RILEM Python wrapper'i bizim icin de degerli.

Ezgi hocam, CMDP yazilimi tarafinda CO2 enjeksiyonu "supplementary admixture" olarak modellemek Erdem beyin dedigi gibi pratik. Benim CMDP wrapper'imda admixture katmani halihazirda var (su azaltici, hava surukleyici, vs), CO2 dozajini buraya bir "carbon sequestration agent" olarak ekleyebilirim, dozaj birimi olarak kg CO2 / m3 beton. Tezi bittikten sonra acik kaynak yayimlama planim oldugu icin ODTU prototipinizle entegre olabilir, DM atayim Ezgi hocam.

Yapi denetim acisindan: CarbonCure veya benzeri CO2-yakalama betonlarinin TS EN 206 cercevesinde belgelendirilmesi henuz net degil. Standart "supplementary cementitious material" kavramini SCM olarak uçucu kul, slag, silisli toz vb. tanimlar — kalsiyum karbonat mikrokristali yeni bir kategori, henuz EN 206 Annex'inde yok. Yapi denetim ic genelgesi 2024 sonunda guncellendi: yeni teknoloji onayi icin TS EN ISO 17025 akreditasyonlu lab tarafindan en az 2 yillik uzun donem dayaniklilik raporu istiyor. Yani Turkiye'de sahaya cikis 2027 sonu olabilir hizli senaryoda.

Ezgi hocam, ODTU prototipinizin sahaya cikis takvimi icin denetim onay surecini erken planlamak iyi olur, biz konuya bilgili oldugumuz icin pilot proje degerlendirmesinde destek olabiliriz.

Eskisehir Anadolu Universitesi'nde Cevre Mühendisligi tarafindan bir grup CarbonCure mantigini biyojenik CO2 (yani fermantasyon kaynakli) ile besleme uzerine calisti, 2024 yili icinde TUBITAK 1003 projesi onaylanmis. Klasik endustriyel CO2 yerine biyofuel atik gazi kullanmak hem kaynak surekliligi hem net karbon acisindan ek avantaj sagliyor. Ezgi hocam, ODTU prototipinizde CO2 kaynak konusu nasil planlandi?

Baris, ODTU prototipimizde su asamada kaynak Linde'den standart endustriyel CO2 (saflık 99.5%, gida sektoru kalitesi). Pilot validasyon icin yeterli, ama olcekleme asamasinda Eskisehir Anadolu'nun yaklasimini incelemek isterim — biyojenik CO2 hem maliyet hem net karbon acisindan ustun. Onlarla iletisime gecerim, yayinlarini takip edecegim.

Ankara'da Cevre Sehircilik Bakanligi'nin yesil bina sertifika programi (Yes-TR) 2024'te guncellendi, dusuk karbon beton kullanimi icin ek puan veriyor artik. Ezgi hocam, ODTU prototipi sahada aktif olunca Yes-TR bunyesinde pilot proje basvurusu yaparsaniz hem akademik hem ticari ekosistem yarari olur. KAY-ZEM tarafinda da bu konularda izleme modulu oldugunu duydum, Ahmet beye sormak iyi olabilir.

Ezgi ablam, ODTU prototipi konusu cok heyecan verici, konum tezimde durabilite tarafinda CarbonCure tipi mix'lerin uzun donem performansi henuz literaturde sinirli — Monkman & MacDonald 2017 makalesi ana referans, CarbonCure Akademi tarafinda 2 yillik karot verisi yayimlamis. Bu surenin uzatilmasi gerek, RILEM TC 281'in 2027 raporu beklenir tabii, ama ondan once sahada ileri dayaniklilik veri toplamak kritik. Tezimin son is paketinde bu tur mix'lerin klorur direnci validasyonu icin sizin prototipinizden numune alabilir miyim?

Begum, kesinlikle. Prototip Ekim 2027'de operasyona girer planliyoruz, ilk uretim numuneleri cesitli kurumlara dagitilacak (Akcansa Ar-Ge, Konya Selcuk, Cimsa Mersin lab, KTU). Konya Selcuk veya senin TUBITAK 1001 lab'in adresinde bir paket gonderebiliriz, klorur ve sulfat direnci karsilastirmali test icin. Resmi protokol yazariz.

Ozet: CarbonCure mantigi Turkiye'de bilinmesi gereken bir teknoloji ama (1) ekonomik geri donus 5+ yil, (2) net karbon iyilestirme %5-15 sinirli, (3) standart belgelendirme yolu acik degil, (4) LC3 + CO2 enjeksiyon kombinasyonu en yuksek impact, (5) yazilim entegrasyonu OPC UA + supplementary admixture katmani uzerinden mumkun, (6) ODTU prototipi 2027'de operasyon, paydas isbirlikleri kuruluyor. Cok zengin tartisma, herkese tesekkur.