Trakya bolgesinde Tekirdag-Kirklareli D100 yenileme projesinde asfalt mix design tarafinda klasik Marshall yontemi (TS EN 12697-34, ASTM D6927) ile yeni gelen SuperPave AASHTO M-323 sistemini karsilastiriyoruz. KGM Karayollari Teknik Sartnamesi 2013 (Bolum 408 ve devami) hala Marshall agirlikli, ama 2024 revizyon taslagi SuperPave'i opsiyonel olarak getiriyor diye duydum, henuz resmi yayim yok.

Marshall tarafinda KGM'nin uzun zaman kullandigi Asphalt Institute MS-2 (2014 baski) kilavuzu temel, yazilim olarak ben Bituminous Mix Design Pro 2024 (BMD Pro, Indian Concrete Institute uzantisi) kullaniyorum — egri uydurma ve optimum asfalt iceriği (OBC) hesabi otomatik. SuperPave tarafinda Asphalt Institute SP-2 (2014) ve SP-1 (volumetrik) kullanildigi icin ayri bir yazilim secimi gerek; AASHTOWare Pavement ME var ama lisans cok pahali, KGM bolgesinde kullanim yok.

Soru: SuperPave gyratory compactor (Ndesign 75-125 girasyon) cikislari ile yazilim tarafi AASHTO M-323 tablo karsilastirmasini nasil otomatize ediyorsunuz? Bir de superpave gradasyon control points (12.5mm NMAS icin) ve restricted zone kavrami — restricted zone 2007'den sonra kaldirildi resmi olarak ama bizim eski KGM literaturunde hala geciyor, yazilim hangi versiyonu tutuyor?

Egemen, Eskisehir'de 2024 yaz cevre yolu projesinde biz BMD Pro 2024'u kullanmadik, BMD'nin onceki 2022 versiyonunu kullandik. Marshall tarafinda kararli, ama Egemen'in dedigi gibi SuperPave tarafi cok zayif — sadece volumetrik girdi, gyratory cikis simulasyonu yok. SuperPave icin biz Asphalt Institute'nin Excel-based SP-2 sablonunu kullaniyoruz, ucretsiz ama sinirli.

Restricted zone konusu: AASHTO M-323 2007 revizyonunda kaldirildi, FHWA da onayladi (Anderson & Bahia 2008 sonrasi). BMD Pro 2024 hala restricted zone kontrolu var sanırım, eski kod kalmis. Bunu ignore et, 0.45 power chart'ta sadece control points'e bak.

Egemen, KGM 2. Bolge'de Marshall/SuperPave gecisi konusu bizim bolgede de tartisilan bir baslik. Beton tarafinda olsam da iki konu birbirine paralel — agrega gradasyon mantigi benzer (0.45 power), tek fark baglayici (cimento vs bitum). KGM merkezde duydugum kadariyla 2025 sonuna kadar SuperPave karayolu icin pilot 3 bolgede zorunlu olacak — Konya, Mersin, Adana tropik sicaklik bolgeleri once. Trakya'nin daha sonra gelecek.

AASHTOWare Pavement ME pahali evet, ama KGM merkez aldi 2023'te, bolgelerle paylasmiyor henuz. Bir mektupla istek yapmak iyi olabilir, lisansi merkezi ama uzaktan erisim verilebilir.

Egemen, Marshall ve SuperPave karsilastirmasi mesleki olarak benim kusagimin gecirdigi gecistir. Marshall 1939'dan beri (Bruce Marshall, Mississippi State Highway Dept), 70 yil ayakta kaldi ama temelde ampirik — stability ve flow degerleri performance ile dogrudan iliskili degil. SuperPave 1987-1993 SHRP programi ile gelistirildi (USD 50 million ARGE), performance-based tasarim sundu. Yani teorik ustun, ama pratikte SuperPave'in PG (performance grade) bitum sec sistemi, bizim bitum tedarikcisi cogu zaman PG belgesi vermiyor — Tupras bitum tablolarinda PG yerine penetrasyon sinifi (50/70, 70/100, vb) ana kategori hala.

Yani SuperPave'i tam uygulamak icin bitum tedarik zinciri de degismeli. Bu altyapi degisikligi yazilimdan bagimsiz yavas ilerliyor.

MAYilmaz_Inz yazdi:

bizim bitum tedarikcisi cogu zaman PG belgesi vermiyor

Mehmet Ali abi, bu cok kritik bir altyapi notu. Tupras'tan son aldigimiz sevkiyatta PG 64-22 yazsin diye ozel istek gonderdik, sonradan PG belgesi geldi ama temel test penetrasyon, PG bilgisi turetilmis. Yani tedarik zinciri degismeden SuperPave kagit uzerinde kaliyor. Trakya'da yerel asfalt santrali zaten PG dilini bilmiyor, biz egitimle baslamak zorunda kaldik.

SuperPave, BMD Pro, AASHTOWare ME, PG 64-22 — asfalt cebinden ne cikarsa o yazilima, anlasilan bizim yollar yazilim eksikligi degil bitum eksikligi cekiyor.

Yapi denetim tarafindan: KGM'nin SuperPave gecisi taslagi ucumuze de gelmisti yorum icin. Genelde olumlu degerlendirildi ama bitum tedarik altyapisinin yetersiz oldugu da raporlandi. Egemen'in dedigi PG belgesi sorunu denetim tarafinda da yaygin, Tupras + Aksaray + Izmit rafinerilerinin uretim sonrasi ek test tablosu cikarmasi gerek. Bu olmadan SuperPave kagit uzerinde teorik kalir.

Yazilim secimi acisindan bizim onerimiz Marshall icin BMD Pro veya benzeri, SuperPave icin Asphalt Institute SP-2 Excel + el ile gyratory cikislari. Gercek paketli SuperPave yazilimi piyasada Turkce destekle yok. Yerli geliştirme bekliyoruz.

Eskisehir Anadolu Universitesi'nde Karayolu ABD'de Prof. Topal hocanin grubu SuperPave uzerine Turkce literatur ureten az sayidaki ekipten. Onlarin TUBITAK projesinde Python tabanli bir SuperPave optimization aracı yazilmisti, Github'da acik. Ad: SP-OPT, tahmin ediyorum hala maintained. Egemen, link DM ile gondereyim, fork edip Trakya icin kullanabilirsin.

Akcansa beton ureticisi olarak asfaltla cok ic ice degiliz ama yol projelerinde alt-temel beton + ust kaplama asfalt entegrasyonunda agrega kaynagi paylasimi konusunda Egemen'le calismislim 2023 Trakya projesinde. Asfalt mix design icin agrega gradasyon optimizasyonunda BMD Pro'nun 0.45 power yaklasimi beton icin de bizim CMDP tartismamizdaki ile ortak. Yani agrega ihalecisinden iki tarafin spesifikasyonunu tek dokumanda istemek mumkun, hem maliyet hem koordinasyon avantaji.

Nuh beton tarafinda asfalt deneyimim sinirli ama eskinden donanim olarak Marshall presi vardi laboratuvarda, agir Marshall ile yapilan testler icin. Simdi gyratory compactor pres geldi mi laboratuvariniza Egemen? Cihaz pahali, KGM bolge laboratuvarinda olmadan SuperPave gercek anlamda denenemez. Bu da bir altyapi kisiti.

Tolga abi, Trakya KGM laboratuvarinda gyratory compactor 2024 sonu geldi (Pine AFGC125), su anda kalibrasyon ve operator egitim asamasinda. Marshall presi hala primary cihaz. Yani bir gecis donemindeyiz, ikisi de paralel calisacak 2-3 yil. Yazilim tarafinda bu durumda BMD Pro Marshall icin + SP-OPT (Baris'in onerdigi) SuperPave icin hibrit yaklasim mantikli gozukuyor.

Ankara'da KGM 4. Bolge'de gyratory cihaz 2023'ten beri var, ama operator egitimi tamamlanmadan 1.5 yil rafta bekledi. Egemen, sizin Trakya operatorlerin egitimini hizli tamamlayin, cihaz bekleyince motor ve hidrolik sorun cikariyor. KGM merkez egitim kursu var, oradan kayit alin.

Suat abi, uyari icin tesekkur. Operator iki kisi seviye 1 egitim aldi Aralik'ta, Ocak'ta seviye 2 alacaklar. Cihazi haftada en az 2 kez calistiriyoruz, kalibrasyon icin standart numune setinin uzerinden gecmek niyetiyle.

Toparlayayim: (1) Marshall icin BMD Pro 2024 yeterli, restricted zone kontrolunu ignore et, (2) SuperPave icin Asphalt Institute SP-2 Excel + Baris'in SP-OPT acik kaynak Python araci, (3) AASHTOWare Pavement ME merkezde var, bolgeye uzaktan erisim talep edilecek, (4) bitum tedarik zinciri PG sertifika sorunu altyapi engeli, (5) gyratory compactor egitim ve kalibrasyon disiplini sart. Tesekkurler herkese.