KGM 2. Bolge'de yol betonu calismalari devam ederken bir yandan Gazi Insaat Muhendisligi yuksek lisans tezini de yapiyorum, konum karayolu beton kaplamasinda mix design otomasyonu. Tez kapsaminda Concrete Mix Design Pro (CMDP, Iran kokenli, Iranian Concrete Institute lisansli) yazilimini deniyorum. Mantik temeli kismen ACI 211.1 kismen TS 802'nin agrega gradasyon karisim formulleri uzerine kurulmus.

TS 802:2016 revizyonuyla birlikte agrega kombinasyon kurali biraz degisti — eski versiyonda Fuller-Thompson n=0.5 referansliydi, 2016 sonrasi 0.45 power chart kullanmak da kabul edildi (Section 5.3.2). CMDP yazilimi kullanicidan iki secenekten birini sectiriyor. Ben C30/37 yol betonu icin her iki secenegi de calistirdim, sonuc cimento miktari 12 kg/m3 fark cikti — 0.45 power daha az cimento isteyen mix veriyor.

Soru: yazilim kullananlar TS 802 2016 sonrasinda hangi power kuralini default tutuyor? KGM Bolum 408 sartnamesi ozellikle isaret etmedigi icin saha pratigi neyse onu izlemek istiyorum. Bir de CMDP'nin durabilite tarafi zayif gorunuyor, exposure class otomasyonu yok, oradan Life-365 gibi paralel arac ile besleme mi yapiyorsunuz?

Okan, KGM tarafinda son uc yildir gozlemim 0.45 power chart'in agirlik kazandigi yonunde, ozellikle yuksek dayanim icin (C35/45 ustu). Sebebi 0.45 daha yogun bir paketleme veriyor, ince agrega oranini disuruyor, yuzey alani azaliyor, dolayisiyla cimento ihtiyaci dusuyor. Ama bu sadece "iyi gradeli" agrega kaynaklarinda dogru. Sahada genelde dik kuru elek egrisi cikmiyor, agrega tedarikinde 2-3 fraksiyon atlanmis oluyor, o zaman 0.5 daha gercekci sonuc veriyor.

Pratik onerim: tez kapsaminda iki kurali da calistir, agrega gradasyon Cu (uniformity) ve Cc (curvature) katsayilarini hesapla. Cu>6 ve 1

MAYilmaz_Inz yazdi:

Cu>6 ve 1

Mehmet Ali abi, bu ayrim cok temiz. KGM bolge agrega laboratuvarinda son alti ay icindeki 38 numune verim var, hepsinde Cu ve Cc hesaplayip esleme yapacagim. CMDP'de manuel toggle yapmak yerine girdi tarafinda Cu/Cc otomatik secsin diye bir Python on-isleme katmani yazmistim, bunu tezde method olarak sunacagim.

Akcansa'da CMDP'yi ben de gormus, 2024 baslarinda tanitim demosunu izlemistim. Iran piyasasinda yaygin ama Turkiye'de henuz az kullaniliyor, sebep arayuzun Farsca/Ingilizce ikili olmasi ve Turkce destegin olmamasi. TS 802 2016 referanslarini gercekten temiz isliyor mu Okan, yoksa "ACI 211 + TS 802 lookup" seklinde mi?

Durabilite sorunuza gelince: bizde Life-365 paralel calismiyor, biz exposure class secimini ayri bir Excel matrisinden cekip CMDP'ye girdi olarak veriyoruz. Iki yazilimi koprulemek icin cikti formati uyuyor mu hic baktiniz mi?

Ahmet abi, CMDP TS 802'yi tam yorumlamiyor acikca, ic motoru ACI 211 + Iran ABA 9. yayini, ama agrega kombinasyon adiminda kullanici "TS 802 Tablo 3" import edebiliyor, JSON gibi. Bu kismi ben ekledim aslinda, bir API hook ile. Default olarak yok.

Life-365 ile koprulesme: cikti CSV fakat Life-365'in girdi formati ile birebir uymuyor, ben ortada Python pandas ile bir map yaziyorum. Bunu da tezde ek olarak verecegim. Acik kaynak yapmayi planliyorum, KGM oneri verirse merkezi olarak yaygmlasabilir.

Okan bey, akademik tarafa katki: TS 802:2016 Section 5.3.2'deki 0.45 power kabulu aslinda Shilstone (1990) makalesinin 0.45 chart'inin TS'e adaptasyonu. Shilstone'un orijinal calismasi karayolu betonunda finishability (perdah edilebilirlik) ve workability'yi optimize etmek icindi, dayanim degil. Yani 0.45 secimi sadece cimento azaltmak icin degil, yuzey perdahini iyilestirmek icin de kritik. Karayolu kaplama betonunda surfu kalitesi (IRI degeri) ile dogrudan iliskili.

Tez calismanda bunu da olcebilirsen — 0.45 vs 0.5 mix'lerin perdah edilebilirligini standart bir slump-flow + visual rating ile karsilastir — uluslararasi yayin potansiyeli artar. Sadece dayanim ve cimento miktari karsilastirmasi cok yapilmis bir sey.

Iran yazilimi Iranli, KGM Turk, Excel butun dunyanin ortak dili. Okan kardes seninki 3 dilli is, bir tezde butun BM'i toparlamissin.

Yapi denetim tarafindan: KGM Bolum 408 yol betonu sartnamesi 2022 revizyonunda TS 802 atifini koruyor ama EN 206 ile uyumlu raporlama bekliyor. Yani sartname elinde TS 802 metodu, raporda EN 206 sablonu. Bu ikilik bizim ic kontrolde de problem oluyor. Yazilim secerken iki sablonu ayni anda uretebileni tercih edin, audit kolaylasiyor.

CMDP'nin Turkce destegi olmamasi yapi denetim icin handikap; biz geri cevirmek zorunda kaliyoruz cikti Ingilizce gelirse. Yerli paketleme veya Turkce sablon export sart.

Eskisehir'de Ozdilek altyapida benzer dert vardi, sartname TS 802 ama isveren EN 206. Biz sonunda iki rapor uretiyorduk ayni mix icin. Yazilim koprulemenin onemini boyle anladim. CMDP yerine biz ic gelistirme bir Python notebook kullaniyoruz, jinja2 template ile iki sablon ayni veriden cikiyor — TS 802 ve EN 206 paralel rapor. Okan beyin tezinden cikacak acik kaynak araci sektor icin iyi olur.

Erdem, Akcansa Ar-Ge. CMDP'yi biz de degerlendirme icin almistik 2025 basinda, 6 aylik trial. Goruslerim: motor saglam ama kalibrasyon veritabani Iran agrega+cimento bazli, Turkiye CEM tipleri default tablodaki ile uyumsuz. Bizim CEM II/B-M (S-LL) icin ozel kalibrasyon dosyasi yazmamiz gerekti. Kullanici desteginde Iranli muhendisle haftada bir online toplanti yaptik, dil olarak Ingilizce ama saat dilimi 1.5 saat once, biraz yorucu.

Sonucta lisansa baglanmadik, kendi Python script'imize Okan beyin yaklastigi gibi geri donduk. Ama tezi kapsaminda akademik isleme kosulan bir aractir, gercek uretimde tek basina yetmiyor.

Tasarim acisindan: yol betonu ile yapi betonu mix design felsefesi farkli. Yapi betonunda dayanim + dayaniklilik onde, yol betonunda ek olarak donma-cozulme ve bukulme dayanimi (TS EN 12390-5) kritik. CMDP'nin bukulme dayanim hesaplama modulu var mi? KGM yol betonu icin minimum bukulme dayanimi 4.5 MPa istiyor (BSK uzerine kaplama icin), bu hesabi yazilim otomatik yapiyor mu?

yuksek_inz_furkan yazdi:

CMDP'nin bukulme dayanim hesaplama modulu var mi

Furkan abi, var ama indirek. CMDP basinc dayanimini hesapliyor, oradan ACI 363R-10'daki fr = 0.7*sqrt(fc) ampirik formuluyle bukulme tahmini cikartiyor. Ben bu cikis yerine TS EN 1992-1-1 Tablo 3.1'deki fctm = 0.30*fck^(2/3) yi kullanmaya devam ediyorum, KGM raporunda EC2 referansi daha temiz. Ampirik formul karsisinda yaklasik %10 fark var, ihmal edilemez.

Mehmet Ali abi, Ezgi hocam, Erdem bey, Baris, Cagri, herkesin notlari tezimde ayri bir tartisma bolumune girecek. Suat abi ve kalan arkadaslar, gorus eklersiniz mi?

Ankara taraflarinda yol projesi gorduklerimde, en buyuk problem mix design degil saha kompaksiyon disiplini. CMDP veya Excel ne olursa olsun, vibrasyon yetersiz veya gec dokum nedeniyle dayanimin %15-20 kayboldugu ornekler gordum. Yazilim her sey degildir Okan, tezinde bir paragrafla saha-laboratuvar uyumsuzlugu noktasini hatirlatmak iyi olur. KGM auditorlari bu kismi sormaya basladi son zamanlarda.

Trakya bolgesinde D100 yol betonu projesinde 2024 yazinda Iranli muhendis ortakla bir kontrol toplantisinda CMDP gorulmustu, Iranli arkadas saatlerce anlatti ama nihai onay TS sartnamesi olunca gecmedi. Okan bey, sizin tez yaklasimi (CMDP + on-isleme + TS 802 import) bizim gibi bolge muhendislerine cok yararli. Tez tamamlandiginda PDF goruse acar misiniz, takip etmek isterim.

KTU'de zemin tarafinda yuksek lisans yapiyorum ama beton tarafindaki yazilim tartismalarini takip ediyorum, cunku temel beton-zemin etkilesimi tezimin ek konusu. Okan bey, Cu-Cc temelli secim algoritmasi cok zarif, ben de zemin tarafinda agrega gradasyonu icin benzer karar mantiklari kullaniyoruz. Tez tamamlanip acik kaynak yayimladiginda forklayip zemin tarafi varyasyonunu denemeyi planliyorum.

Toparlayayim: (1) TS 802:2016 sonrasi 0.45 power varsayilan secim, ama Cu/Cc kontrolu sart, (2) CMDP motor saglam ama Turkce/CEM kalibrasyon eksikleri var, (3) Life-365 ile koprulesme manuel pandas mapping ile yapiliyor, (4) bukulme dayanimi icin EC2 formulu CMDP ampirik tahmini yerine tercih edilmeli, (5) Shilstone perdah edilebilirlik testi tezde eklenebilir, (6) saha kompaksiyon disiplini bagimsiz onemli.

Tezi 2027 baharinda savunacagim, acik kaynak repository'ye Github'da yukleyecegim, KAY-ZEM forumda link paylasirim. Herkese tesekkur.