Bu hafta ilginc bir uygulama denedim, pek geoteknik agirlikli degil, jeokronoloji tarafina dokunan ama acik kaynak yazilim baglaminda paylasmaya degerli buldum.

Iksa firmasinda Konya yakinindaki bir kazi sahasında jeolog ekibi yer alti su tablasinin uzun donem dalgalanmasini izliyor, bunun icin sahanin tarihsel jeolojik degisimini de kayit altina aliyorlar. Bu cerceve icinde U-Pb veya Ar-Ar jeokronolojik tarihleme verisi geliyor, manuel Excel ile islenmesi sıkıntı. Jeolog ekibimiz New Mexico Tech'ten geliştirilen PyChron (Python tabanli, MIT lisans) yazilimini denemeye basladi.

PyChron acik kaynak, kutle spektrometresi verisini direct okur (Argus VI, Helix MC, Helix SFT — bizim Konya'da Helix MC var Selcuk Universitesi'nin laboratuvarinda), age plateau hesabi, isochron diyagrami, error propagation hepsi entegre. Excel + manual hesap yerine 1 saatte 30 numune islenebiliyor.

Soru: Universitelerde PyChron veya benzeri (Isoplot R, IsoplotR) acik kaynak jeokronoloji yazilimini kullanan var mi? Iksa muhendisligi tarafinda dolayli bir kullanim ama universitede daha yaygin olabilir, deneyimleri merak ediyorum.

IksaKurucu, KTU Jeoloji bolumunde IsoplotR'i kullanan arkadaslar var, R tabanli onun da. PyChron'i duydum ama denemedim, ben yapi tarafindayim cogunlukla. Selcuk Univ Helix MC'si bizim KTU'nun Argon laboratuvariyla isbirligi yapiyor, oradan da PyChron kullanim gorebilirim.

Acik kaynak jeokronoloji ozellikle akademik camiada lisans sorunundan oturu hizla yayildi, IsoplotR Vermeesch (UCL) tarafindan gelistirildi, web arayuzu (geochronology.london) bile var, kayit gerekmeden online calistirilabiliyor. PyChron da benzer felsefe.

IksaKurucu, ITU jeoloji bolumunden bir doktora ogrencisinin tezinde PyChron+IsoplotR kombinasyonu kullanilmıştı, ikisi farkli error propagation yaklasimi (PyChron Bayesian-leaning, IsoplotR frekantist) sunuyor, sonuclar %5-10 error band farki ile birbirine yakin cikiyordu. Akademik tezde iki yaziligi paralel kullanmak referans olarak guvenlik veriyor.

Sizin iksa firmasi geoteknik isiniz icin jeokronoloji veri toplamak ilginc bir strateji — saha jeolojik tarihinin zemin davranisi uzerindeki etkisi ne olarak yorumlaniyor?

ank_ezgi yazdi:

saha jeolojik tarihinin zemin davranisi uzerindeki etkisi ne olarak yorumlaniyor?

Ezgi hanim, sahasi Konya Karapinar yakinları, obruklar bolgesinde. Yer alti su tablasinin son 50 yilda 30+ metre dustugu kayitli, bu hizla ilerleyen dustu obruk olusumlarini tetikliyor. Jeokronoloji verisi tarihsel su tablasi seviyelerini kalker tabakalarinda olusan secondary kalsiyum karbonat birikimleri uzerinden tarihliyor — yani guncel hızlanma ile dogal arka plan hizini ayirmak icin. Iksa projemiz bu sahada bir kazikli temel sistem tasarimi, jeokronoloji verisi long-term safety case'in girdisi.

Sira disi bir is, ama ihtiyac somut. Yazilim olarak PyChron ile 30 numune 1 saatte iken Excel ile bir gun aliyordu, belirleyici fark.

IksaKurucu hocam, Karapinar obrukları konusu bizim sahamiz da, MASW olcumu yapiyoruz orda. Yer alti bosluk tespitinde MASW + jeokronoloji birlikte cok guzel bir yaklasim, paylasiminizi okurken bizim ekipte de jeokronoloji entegre etmeyi dusundum. PyChron icin bir mini brief verebilir misiniz, kurulum + ilk kullanim, seven gerirseniz bir kosede.

Emre, kurulum: conda environment'ta `conda install -c nmeg pychron` (NMEG = New Mexico Earth Geoscience kanal), gerekli bagimliliklar (numpy, scipy, scikits, h5py, traitsui) hepsi otomatik. Helix MC outputs .h5 formatinda, PyChron native acar. Argus VI .iso formatinda, ek converter gerekiyor.

Ilk kullanim: data loading > age calculation tab > plateau analysis (3+ ardisik step plateau seçimi) > isochron plot (inverse veya normal) > error propagation > export PDF. 30 dakika icinde temel akis ogrenilir, Iso/PyChron documentation iyi.

Bir Argon laboratuvariniz mi yoksa baska bir sahaya mi yonlendiriyorsunuz Karapinar verinizi? PyChron tek basina laboratuvar olmaz, mass spectrometry verisi gerek.

IksaKurucu, biz Selcuk Univ ile ortak iletisim icindeyiz Karapinar icin, jeokronoloji verisini onlardan istiyoruz. PyChron'i kendi tarafımızda kurarsak veriyi isleme yapabiliriz, Selcuk'tan ham veri talep edip kendi yorumumuzu cikarabiliriz. Iyi yontem oldu. Tesekkurler hocam.

IksaKurucu hocam, ODTU Jeoloji bolumunde PyChron kullanimi 2020'den beri standartlasti, biz Yapi tarafindaki acik kaynak FEM yazilim yaklaşımı ne ise jeoloji icin de paralel bir egilim yasiyoruz. Cogu doktora tezi PyChron veya IsoplotR ile yapiliyor.

Iksa firmasi tarafindan jeokronoloji entegrasyonu Turkiye'de pek yaygin degil, sizin firmaniz bu konuda one ciktiyor anlasilan. Long-term safety case yaklasimi nukleer sektorde standart ama geoteknik insaat'a uygulanmasi yeni — paylastiginiz icin tesekkurler, ders muhtevasinda case study olarak referans goz olarak alinabilir.

akademi_can_odtu yazdi:

ders muhtevasinda case study olarak referans

Can hocam, projemiz tamamlandiginda (2027 ilkbahar) bir technical note yazmayi planlıyorum, isterseniz size yollarim akademik sunum amacli. Karapinar gibi spesifik sorunu olan sahalarda bu yaklasim genellesebilir.

IksaKurucu hocam, jeokronoloji verisi PyChron'dan ciktisi sonrasinda, BIM model'e nasil entegre ediliyor? IFC4'te jeolojik zaman skali icin ozel property set yok bildigim, custom property tanimlamaniz mi gerekti?

Berk hocam, hakli noktanız, IFC4'te dogrudan property yok. Custom Pset tanimladık ("Pset_GeochronologyAge", icinde "AgeMa", "AgeError2sigma", "DatingMethod" alanlari). IFC4.3 draft'ta dogrudan jeokronoloji property eklenmesi tartisiliyor ama daha resmiyet kazanmadi. Su an biz internal kullanim icin custom Pset ile gidiyoruz, model paylasimi sirasinda dokumante ediyoruz.

IksaKurucu hocam, biz daha "yer alti su seviyesi nedir" sorusuyla bogusurken siz "10 milyon yil onceki su seviyesi" diyorsunuz, ben dunyalarin disinda bir konfora doldum.

IksaKurucu, Konya bolge insani olarak Karapinar obrukları sorunu beni de yakindan ilgilendiriyor. PyChron + Helix MC verinizi kullanarak yer alti seviyesi tarihsel modeli olusturma yaklasimi cok degerli, bizim arge tarafinda da entegre edebilir miyiz birlikte calismaya. DM'den iletisime gecelim.

Begum hanim, kesinlikle, Konya bolgesi paydaslari arasinda bir is birligi cok mantikli. DM atayim.

Tum arkadaslara tesekkurler. Geoteknik konularda Plaxis - Code_Aster konuştuğumuz gibi, jeokronoloji icin de PyChron - IsoplotR - Helix MC entegrasyonu acik kaynak ekosisteminin ne kadar zenginleştigini gosteriyor. Yazilimlar arasinda kopru kurabilen biz muhendisler, gercek anlamda multi-disipliner is yapabiliyoruz.