Cok iyi bir haber paylasmak istiyorum: KTU Insaat Muhendisligi Bolumu, 2024 yilinda Trabzon ve cevresinde topladigi zemin etut verilerini acik veri seti olarak yayinladi (CC BY 4.0 lisansiyla). Toplam 84 sondaj, 312 SPT-N olcumu, 47 CPT log'u, 156 Atterberg testi, 38 konsolidasyon testi, ozet jeolojik harita.

Veri setini Zenodo'da DOI ile yayinladilar (DOI:10.5281/zenodo.xxxxxx), CSV + JSON formatinda yapısal veri, PDF olarak rapor. Bu Turkiye'de jeoteknik veri acik paylasiminin nadir bir orneği, alkislamak gerekiyor.

Bu veriyi nasil kullanabiliriz? Akademik calismalarda benchmark, kurum ici training set, ML modeli kalibrasyonu, sahaya komşu yeni proje icin Bayes prior. Ben bir iksa simulasyon projesinde bunu kalibrasyon icin kullanmayi planliyorum, iyi pratik orneği olur.

Onemli soru: Turkiye'de zemin verisi acik paylasimi neden bu kadar nadir? Veri sahibi sirketlerin/kurumlarin korkulari ne, nasıl asilir? KTU'nun bu adimi yayilabilir mi?

Iksa hocam, KTU'dan ben iclerinde idim, veri setini hazirlayan ekipte. Tesekkur ederim ilgi ve degerlendirmeniz icin.

Veri paylasiminin nadir olmasi sebepleri: (1) ozel firmalar veriyi rekabet avantaji goruyor, (2) kamu kurumlari "izin sureci" engeli, (3) musteri sozlesmelerinde gizlilik klozeri standart, (4) ahlaki baskisi yetersiz — Turkiye'de henuz "bilim acik olmali" kulturu sektorel degil.

KTU'nun bu adimi senatuya bes ay kabul ettirme cabasinin urunu, zorlu bir surec oldu. Ama ornek olusturmak icin onemliydi, ITU ve ODTU'dan benzer girisim baslangiclari duydum, dalga olabilir.

Harun bey, KTU ekibini tebrik ederim, gercekten yenilikci bir adim. Bizim Konya'da arge tarafinda benzer bir oneri ile yola cikmistik, firma yonetimi "rekabet" itirazi ile reddetti. Ama universite-firma ortakligi ile data'yi anonimize edip yayinlama modeli denenebilir, KTU'nun yontemini detayli sorabilir miyim ozelden?

Ayrica veri setini kullanan ilk arastirma yapanlardan biri olmak istiyorum, bizim kaolinit kalibrasyon projeme genis bir ek prior olur Trabzon icindeki kaolinitik kil verileri.

Bu cok degerli bir gelisme. Akademik tarafindan sunu eklemek isterim: acik veri setlerinin uluslararasi standartlari var (FAIR principles: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable), KTU'nun veri seti FAIR uyumlu olarak hazirlanmis mi?

Eger uyumlu degilse, hizli bir kontrol listesi: (1) Persistent identifier (DOI var), (2) metadata standardı (ISO 19115 jeo-uzaysal verisi icin), (3) ortak ontoloji (BORE, CGI Geosciences vocabulary), (4) makina-okunabilir format (CSV ve JSON OK), (5) acik lisans (CC BY 4.0 OK). Ilk dortunden eksik varsa "FAIR-uyumlu yapma" projesi onemli bir takip calismasi olur.

ank_ezgi yazdi:

FAIR uyumlu olarak hazirlanmis mi?

Ezgi hanim, kismi olarak FAIR uyumlu. DOI var, CC BY 4.0 var, CSV/JSON var. Eksiklerim: (1) ISO 19115 metadata tam degil, jeo-uzaysal koordinat var ama metadata yapisi gevsek, (2) BORE ontolojisini henuz kullanmiyorum. KTU'nun gelistirme planinda bunlari 2025 yilinda eklemek var, sizin bilgileriniz iyi yon veriyor, planlarimi guncelleyecegim.

Harun bey, BIM entegrasyonu acidan: KTU veri seti IFC formatina cevrilirse, dogrudan Revit veya Tekla projesine zemin model olarak entegre edilebilir, BuildingSMART standardi geoteknik genisleme calismasi var.

Eger izin verirseniz, bir iki haftaboyutu calisma yapip CSV verisini IFC'ye cevirme aracini hazirlayim, OpenSource paylasim olarak. KTU veri seti boyle bir araca pilot saha olur.

Berk, harika fikir. Bu IFC converter aracini hazirlarsan KTU veri setini ilk pilot olarak kullaniriz, sonra digerleri eklenebilir. KAY-ZEM platformu bu sekilde sahip oldugu veriyi BIM ekosistemine direkt acabilir, buyuk bir kazanim.

KTU'nun hareketi cok degerli. Akademik bir dilek: veri setine uzun vadeli yenileme planı var mi? Yani 2024 verisi yayinlandi, 2025 ve sonrasi nasil eklenir? Versiyonlama (semver gibi) ve ekleme prosedurunu acik tutmak veri setinin uzun omurlu olmasi icin kritik.

Github'da raw veriyi versiyonlamak ve Zenodo ile DOI baglamak iyi bir model, NASA dataset'lerinde boyle yapiliyor. Sade her release icin yeni DOI cikiyor, ama persistent ID korunuyor.

Emre bey, veri seti yenileme planini gozden geciriyoruz, simdilik yillik release planliyorduk ama Zenodo + GitHub semver modeli daha esnek. Bu yontemi yonetimle goruseyim, bir sonraki release'i bu altyapida kuralim.

FAIR, BORE, IFC, semver, Zenodo... bu hep terim hep kisaltma. Keske bizim Karadeniz'de "Acik veri" deyip basit bir excel paylasamazsak. Yine de iyi bir is, KTU sagolsun.

KTU'nun bu cabasi alkislama degeri tasiyor. Ben 90'larda doktoramı yaparken hocamiz "elimizde veri olsa keske, herseyi bastan toplamak zorundayiz" derdi. Bugun KTU 84 sondaj veriyi acik yayinlamiş — bilim icin nesilden nesile birikim, simdi gercekten oluyor.

Firmamizda da gizli olmayan birkac veri setim var, 90'larin sonu Tuzla bolgesi sondajlari, KTU'ya eklenmesini tartisabiliriz. Ozel iletisime gecelim Harun bey, kaynak olur.

Bu konu sektor icin onemli bir sapma noktasi. Ben Ankara firmasi olarak, KTU veri setini referans alip kendi veri paylasim politikamizi konusalim. Belki yillik Ankara bolgesi anonimize edilmis veri seti yayinlayabiliriz, KTU'nun yontemini takip ederek.

Veri sahipliği "rekabet" sandigimiz seyden cok daha az, gercek rekabet yorumlama ve hizmet kalitesinde. Bu hareket sektorde benimsenirse, herkes kazanir.

Suat bey, bu cumlenizi imzalardim: "gercek rekabet yorumlama ve hizmet kalitesinde". Bilimsel zihniyetin ozeti.

Harun bey ve KTU ekibine bir kez daha tesekkurler, bu konuyu takip edicem ve veri setinin akademik kullanimi konusunda bir derleme yazi yazmayi planlanan bir yayin olarak dusunuyorum.

Bu KTU veri setini ben de inecegim, Trabzon'da bir ufak ihale icin gercekten kullanisli olabilir komsu sondaj prior'i icin. Ozgur abi tarafindan da bir tesekkur, sektorde "bedava veri" denince kimse inanmiyor ama burada gercekten temiz veri.

Suat bey, Ankara modeli olursa bizim Istanbul tarafinda da bir sey baslatabiliriz, KAY-ZEM forumu zaten bir koprudur insan bagi olarak.

Konunun olumlu cevap aliyor olmasi sevindirici. Ozet: KTU 2024 acik zemin veri seti FAIR-uyumlu seviyeye yukseltiliyor, BIM/IFC converter Berk tarafindan, MAYilmaz_Inz Tuzla verisini eklemeyi degerlendirecek, Suat bey Ankara firma veri politikasi olusturacak, Ozgur abi Istanbul cikisi tartisilacak, Begum Konya firmasi modeli oğreniyor, Ezgi akademik derleme planliyor.

Bu konunun kendisi bir minik manifestoya doniyor — Turkiye'de jeoteknik acik veri kulturu yayilim gunu. Cok memnun oldum, KTU ekibi olarak kapida durup cebimizi acik tutuyoruz.