Arkadaslar, ASTM D2487'nin 2026 sonunda yeni bir minor revizyonu cikti — D2487-26 olarak. Bu yil sonu projelerinde yeni baskıyı referans almaya basladik, bazı detaylarda taslakta gorduğum farklar var, paylasayim sizinle.

Onemli degisiklikler: 1) A-hatti formul yazimi netlestirildi — eskiden bazi baskilarda "PI = 0.73(LL-20)" yazilirken bazi yerlerde "PI = 0.73(wL-20)" yazilirdi (LL ile wL ayni sey ama notasyon farkli). Artik kesin "PI = 0.73(LL-20)" notasyonu standartlasti. 2) USCS kategorilerinde "borderline classification" (CL-ML, SC-SM gibi) icin yeni bir karar agaci eklendi. 3) Rapor formatinda artik %5 fraktil veya guven araligi ile ozet sayilarin verilmesi tavsiye ediliyor (zorunlu degil). 4) Organik zemin tespiti icin oven-dried LL/orijinal LL orani esigi %75 -> %75 korundu ama prosedur netlestirildi.

Yapi denetim olarak D2487 referansli raporlari kabul ederken hangi baskinin kullanildigini sorgulamiyoruz cogu zaman. Bu degisiklikleri rapor okurken nasil yakalariz?

Cagri, soru iyi. ASTM standartlarini takip etmek Turk firmalari icin zor cunku ASTM Compass aboneligi pahali, Turkce ceviri yok. Cogu Turk lab eski baski (2017-e1) ile calismaya devam ediyor, yeni baskilari farkina bile varmiyor.

A-hatti formul yazim degisikligi pratikte sayisal bir sey degistirmez ama egitim acisindan onemli — cogu Turk universite hala "wL" notasyonunu kullaniyor lisans dersinde, Avrupa Eurocode notasyonu da boyle. "LL" notasyonu Amerikan, ikisi de gecerli ama D2487 artik LL tarafini sabit tuttu. Bu egitimde standart birligi getirir umarim.

Borderline classification karar agaci hosuma gitti — eskiden CL-ML araliginda muhendis kararı belirleyiciydi, simdi karar agaci sistematik. Bu aksini savunan muhendisler olur muhtemelen ama denetim icin saglikli.

Cagri, benim akademik notum: D2487-26'da rapor formatinda guven araligi tavsiyesi cok degerli bir adim. Ben derslerde 5 yildir bunun zorunlu olmasini savunuyorum, ASTM nihayet kabul etti tavsiye olarak.

Belirsizlik cercevesi icin: LL icin tek-operator tekrar edilebilirlik 2-3 birim, PL icin 1-2 birim. PI turevdir, hata yayilim formulu ile kombine edilir, %95 guven araligi 4-5 birim civarinda cikar genelde. D2487-26 bu hesaplamayi sablon haline getirilmesini istiyor, akademiden alkis alir.

Borderline classification karar agacinin gercek formulasyonunu gordun mu? Rapor metninde mi, Annex'te mi?

ank_ezgi yazdi:

Borderline classification karar agacinin gercek formulasyonunu gordun mu?

Ezgi, Annex X3'te yer aliyor, "Decision Tree for Borderline Classifications" basligi altinda. 5 adimli bir akış semasi, A-hatti uzerine konum + #200 elek yuzdesi + plastisite indeksi araliklarina gore. Iyi tasarlanmis, lab personeli icin acik. Annex X3 bilgilendirme amacli (informative), zorunlu degil ama kullanim icin onerili.

Borderline karar agaci konusunda bizim ofiste 10 yildir kendi ic kuralimiz vardi: PI 4-7 araligi CL-ML; PI 7-12 + LL<50 net CL; PI<4 + LL<50 net ML. Sayisal koridor. Artik D2487 buna benzer bir agac veriyorsa bizim ic kuralimiz revize gerektirir, paralel calismayi karsilastiracagim.

Cagri, yapi denetim olarak hangi baski referans aldiginizi rapor sayfa basinda istemek mantikli olur. "ASTM D2487" yazip baski yili belirtmeyen rapor zaten teknik olarak eksik. Yapi denetim ic talimati olarak baski yili zorunlu yapabilirsiniz.

Selim, evet bunu ic notuma ekleyecegim. "Standart kodu + baski yili" zorunlulugu cogu standartta gecerli kural aslinda, biz hep gozardi etmistik. Yeni proseduru bu hafta yayinlayacagim ofiste.

Iksa hesabinda USCS sinifi parametre tablolarına girdi olarak gider — CL icin tipik phi-c degerleri, ML icin baska gibi. D2487-26'da borderline durumlar net olunca tasarimcinin parametre tablo secimi de netlesir. Eskiden "CL-ML, hangi tablo kullanayim" ikilemini ofiste cok yasadik.

Bir de pratik soru: Turk universitelerinin lisans dersinde D2487 hangi baski kullaniliyor? Cogu hocamiz 2006-2010 baskisinda kalmis muhtemelen.

IksaKurucu yazdi:

Turk universitelerinin lisans dersinde D2487 hangi baski kullaniliyor?

Taner, cevap maalesef cesitli. ITU'da 2017-e1 baskisini kullaniyoruz, ben kendi notlarimi 2026 baskisina guncellemeye basladim. ODTU'de hala 2010 baskisini kullaniyor diye duydum ama emin degilim. KTU, BU, Bogaziçi farkli farkli muhtemelen. Standart birligi yok lisans tarafinda. Bu da baska bir sorun.

Ezgi hocam, KTU'de 2017-e1 baskisindayiz, ben de 2026 baskisina guncellemeyi planliyorum yarin yili icin. Karadeniz Bolge Toplantisinda lisans muhendislik egitimi standartlari konusu acildi gecen sene, sonuca ulasmadi. TMMOB Egitim Komisyonu'nun bu konuda agir hareket etmesi kritik bir bosluk.

Ben pratik olarak Ankara'da 30+ rapor okudum son 3 ayda, hicbiri D2487 baski yili belirtmemis. Cagri'nin yapacagi yeni talimat keske ulkesel olsa. Yapi denetim koordinasyon kurulu ya da Bakanlik bu seviyede bir genel kural yayinlamiyorsa lokal cabalar dagilik kalir.

USCS'in Casagrande'den beri 80+ yil ayni kalan tek seyi var: muhendislerin "borderline" karsisinda yasadigi dunya hali. Karar agaci bunu cozemez bence, yeni karar agaci icin yeni bir karar agaci gelir.

Emre'nin filozofik notu eglenceli. Ama D2487-26 borderline cozumune onemli bir teknik adım — cunku eskiden borderline durumlarda muhendis kararı yazıyordu, denetim sorgulayinca "deneyimime gore" cevabı geliyordu. Karar agaci bu zayif noktayi gucluye cevirir, yazili dayanak olur.

TUBITAK projemde 12 borderline numune vardi son donem, hepsinde D2487-26 karar agacini test ettim — 11'inde benim ilk muhendis kararim ile ortusti, 1'inde fark cikti. Karar agacinin verdigi sınıf daha konservatif (CL yerine CL-ML), tasarim taraflari acisindan dogru.

Begum'un test sonucu degerli, %92 uyum + %8 konservatif sapma. Karar agacinin tasarima yararli olduguni gosteriyor.

Cagri, ozet: D2487-26 yeni baski takip et, baski yili rapor sayfa basinda zorunlu yap, borderline icin Annex X3 karar agacini ofis sablonuna alin, lab personeli egitiminde A-hatti notasyonunun "LL" sabitlendigini vurgula. Lisans tarafinda dagiklik var, TMMOB Egitim Komisyonu'na bu konuyu yazili olarak iletmek anlamli olur.

Ben bir tarihsel not ekleyeyim emekli koşesinden: USCS'in ilk yayinindan (Casagrande 1948) bu yana A-hatti formulu degismedi, sadece notasyon (wL vs LL) tartismasi devam etti. 80 yil ayni formul, sadece harf farki. Bu kadar uzun omurlu bir muhendislik araci olmasi takdire deger.

Begum'un %92 uyum + %8 konservatif sapma testi, karar agacinin ne olcude muhendis sezgisini formulu donusturdugunu gosteriyor — bizim kusagin "deneyim" diye yazıdığı sezginin %92'si zaten formule edilebilirmis demek ki.

Ismet abinin tarihsel notu cok degerli. KTU'de doktora dersinde bu konuyu ozellikle anlatiyorum ogrencilerime: standartlarin 80 yil dayanması demek formulun bilimsel sagliği demek. A-hatti deneyim ile formul arasindaki dogrulanmis bir kopru.

Tesekkur ederim herkese. Pratik adımlar:

1) Yapi denetim ic talimat: D2487 + baski yili zorunlu (Selim onerisi). 2) Borderline karar agaci ofis sablonu (Begum testi destekliyor). 3) A-hatti notasyon LL standartlasti, egitimde vurgulayalim (Mehmet abi). 4) Lisans dersinde baski uyumu — TMMOB Egitim Komisyonu'na rapor (Harun, Suat). 5) Belirsizlik araligi rapor formatina alalim (Ezgi). 6) A-hatti tarihselligi (Ismet abi) ogrenci egitiminde vurgulanacak.

Cevre Sehircilik Bakanligi yapi denetim koordinasyon kurulunda bu konuyu acmak istiyorum, sizin onerinizi de ekleyerek sunum hazirlarim. Tartisma cok faydaliydi.