Insaat Muhendisleri Odasi Disiplin Yonetmeligi'nde 2024 Ekim sonunda Resmi Gazete'de bir degisiklik yayinlandi, ben gec gordum gecen hafta. Onceki yonetmelikteki "yazılı uyari, kinama, gecici uyelik askisi, daimi uyelikten ihrac" kademeleri korunmus ama iki onemli degisiklik var: birincisi "kademeli ceza" kavrami getirilmis — ayni muhendise 3 yil icinde 2 disiplin sucu cikarsa otomatik olarak bir ust kademeye gecisi var. Ikincisi "tekrar yargilama" suresi kisaltilmis, eskisi 6 ay iken simdi 3 ay.

Beni dusunduren su: 3 yillik kademe takibi nasıl yurutuluyor — oda otomatik takip mi yapiyor, yoksa muhendis kendini izlemek zorunda mi? Bir muhendis 2 farkli odada (mesela hem IMO'da hem JMO'da) kayitliysa kademe sayilirken iki oda birlikte mi sayiyor? Bu detay yonetmelik metninde net degildi.

Hukuk tarafindan ya da disiplin kuruluyle yakin temasi olan biri varsa, bu degisiklik ne anlam ifade ediyor anlatabilir mi? Bizim firmada 5 muhendis var, herhangi birine bir ihbar gelse durumumuz ne olur, ondan haberli olmak istiyorum.

Galatasaray Hukuk 2010, 14 yil, 6 yildir muhendis-mimar disiplin sorusturmalarinda calisiyorum. Cagri beyin sorularina cevap vereyim:

Birincisi: 3 yillik kademe takibi tamamen oda otomatik takip ediyor, IMO'nun "Sicil Kayit Sistemi"nde (SKS) her muhendisin disiplin sicili dijital olarak duruyor. Yeni yonetmelikle birlikte SKS'de "kademe gostergesi" alani eklendi, kademe ust seviyeye ciktiginda muhendise sms ve mail gidecek otomatik. Yani kendiniz takip etmek zorunda degilsiniz ama kayitlarınızı zaman zaman SKS'den kontrol etmeniz iyi olur.

Ikincisi: IMO ve JMO ayri odalardir, kayitlar ayri tutulur, kademe iki odada paralel sayilmaz. Yani IMO'da bir uyari + JMO'da bir uyari = iki ayri ilk kademe, bir ust kademeye gecmez. Ama TMMOB Yuksek Onur Kurulu cok agir suclarda iki odanin ortak gorusunu alabilir, bu istisnaidir.

Disiplin sorusturmalarinda bilirkisi olarak yer almis biri olarak: 2024 degisikligi sektor icin onemli, ozellikle yapi denetim firmalarinda calisan muhendisler icin. Cunku yapi denetim sicili IMO disiplin sicilinden ayri tutuluyor ama 2024 yonetmeligi her ikisini "muhendislik faaliyeti sirasinda dogan disiplin sucu" basligi altinda topluyor. Yani yapi denetim raporu eksikliklerinden gelen disiplin uyarisi da artik IMO kademe takibine girer.

Cagri bey, sizin mudurluk muhendislerinin sicilleri bu zincirden cok etkilenebilir. Onlem olarak ic kalite kontrol artirilmasi, rapor tasrlama askisı tutulmasi onemli.

bilirkisi_ins_firat yazdi:

yapi denetim raporu eksikliklerinden gelen disiplin uyarisi da artik IMO kademe takibine girer

Bu cok kritik bir nokta Firat bey. Bizim firmada yapi denetim sertifikali muhendislerimiz var, simdiye kadar yapi denetim disiplin uyarilari ayrı bir kanaldan geliyordu. Bunun IMO sicilinde de gozukmesi sasırtici, 17 yildir iki ayri kanal yasiyorduk. Yarin firma toplantisinda muhendislere bunu bilgilendirelim, ic dosya kontrol prosedurumuzu sıkilastiralim.

Disiplin yonetmeligi degisikliginde kacirilan bir nokta var, eklemek isterim. Yeni metnin 14. maddesinde "tekrar yargilama suresi 3 aya indirilmis" diyor ama 17. maddesinde "ozel hallerde sure 6 aya uzatilabilir" istisnasi getirilmis. Ozel hal kapsami sayisal degil, yorumsal — "gecerli mazeret, saglik durumu, dosya karmaşikligi". Yani pratikte 3 ay zorunlu degil, 6 ay genellikle uzayabiliyor. Avukatlar bunu bildiklerinde sureyi uzatma stratejisi koyabiliyorlar.

Bu istisnayi bilmek bir muhendise yarar, savunmasinda zaman kazanir. Ozellikle dosya teknik karmasiksa "sure uzatim" basvurusu yapilmali.

KGM tarafinda 24 yildir calisan biri olarak: TMMOB disiplin yonetmeligi degisiklikleri kamu sektoru icin zaten genis cerceveli. Bizim KGM muhendisleri kuruluş kanunu kapsaminda bir denetim altinda zaten, dolayisiyla IMO disiplin uyarisi gelirse hem IMO hem KGM ic disiplin surecleri paralel acilir. 2024 degisikligi bu paralel sureci nasil etkileyecek belirsiz, IMO'nun KGM icin ozel bir tamim yayinlamasi lazim sanirim.

Imar hukukunda 19 yildir IMO disiplin sorusturmalarinda da yer aldim. 2024 degisikligi "kademeli ceza" kavrami yargi tarafindan tartisilabilir, cunku Anayasa'daki "ayni suctan ikinci kez yargilama yapilamaz" ilkesiyle catisma uretebilir. Eger bir muhendis 2 yil once bir uyari aldi, simdi yeni bir suc isledi, otomatik olarak ust kademeye geciyorsa, "ayni geçmis suca dayanılarak yeni cezayi agirlasturmak" iddiasiyla idare mahkemesine basvurulabilir.

Bu konuda emsal karar henuz yok, ilk dava acildiginda netlesir. Cagri bey, firmanizdaki muhendislerden birine kademeli ceza uygulanirsa hukuki itiraz yolunu kullanin, yargi yolu acık.

IMO'ya 1980'de uye oldum, disiplin sicilim 44 yildir temizdir. Eski yillarda disiplin uyarilari "meslek onuruna kapatilan birer mum" olarak gorulurdu, simdi cogu muhendis "kim alir bu uyariyi, cok kolaymis" diyor. Yonetmelik kademeli olunca caydiricilik artar, dogru bir adim. Ama Hakki beyin uyarisi hakli, hukuki sinirlari tartisilabilir.

Cagri, bizim eski donem disiplin yonetmeligi 2-3 sayfa idi, yeni metni indirip bakaginiz herhalde 30 sayfa cikar. Sektor karmasiklasti, mevzuat da. Yapi denetim muhendisleri icin ozel bir egitim verilmesi gerek bence, oda buna gec kaldi.

Zemin bilirkisi olarak son 5 yilda 12 farkli IMO disiplin dosyasinda bilirkisi olarak yer aldim. Pratik bir gozlem: dosyalarin yari yarisi "rapor eksikligi" gerekcesiyle aciliyor — eksik sondaj, eksik laboratuvar, yetersiz analiz. Yeni 2024 yonetmeligi ile bu tip eksikliklerin "kademeli" olarak agirlasacak olmasi onemli — bir muhendis surekli minimum standartta is yapiyorsa 3 yilda iki kez uyari aliyor, ust kademeye otomatik geciyor.

Bu firma kalite kontrol disiplinini zorunlu hale getirir aslinda. Cagri beyin firmasinda 5 muhendis varsa, ic kalite gozeticisi atanmasi iyi olur, dosyalara teslim oncesi son kontrol yapilsin. Disiplin uyarisi gelmesinden sonra cozmek icin gec kaliyor.

IMO disiplin: bir uyari, iki uyari, sonra IMO'dan firin acilmali bence.

Samsun adliyesinde 8 yildir bilirkisiyim, IMO disiplin dosyalarini da gorurum bazen. Bir laf: yeni yonetmeligin 22. maddesinde "uyari kademesinde uyenin kabulu ile uzlasma" hukmu var, az kullanilan bir kapi. Muhendis "eksik oldu, duzeltecegim" yazili taahhut verirse agir kademe gelmiyor. Hukuk savunmasi yerine uzlasma cogu zaman daha sessiz cozer dosyayi.

Akademik tarafta IMO disiplin yonetmelik degisikligini takip ediyorum. ITU IMO disiplin teamulleri uzerine bir doktora calismasi var, su an verileri analiz ediliyor. Sonuclar 2025 sonunda yayinlanacak, ama on bulgular gosteriyor: disiplin uyarilarinin %70'i yapi denetim sektorunden geliyor, %15'i ozel sektor proje firmalarindan, %10'u kamu kurumlarindan, %5'i diger. Yapi denetim odakli bir mevzuat reformu lazim.

Yeni kademeli ceza yapi denetim sektorunde ciddi caydiricilik etkisi yaratacak gibi. Cagri bey, sizin mudurluk muhendisleri bunu fark etmesi icin ic egitim duzenlemeli, basit bir bilgilendirme bile yetiyor.

Bakanlik tarafindan yapi denetim daire mudurluğu IMO disiplin sicili ile kendi sicilini paylasiyor. Yeni 2024 yonetmeligi sonrasi sicil paylasimi otomatiklesti, bir disiplin uyarisi geldiginde 24 saat icinde Bakanlik sicili de guncellendiriliyor. Bu cok yeni bir entegrasyon, herhalde 2025 ilk ceyrekte tum sektorde isleyecek.

Cagri bey, bu entegrasyonun pratik anlami: yapi denetim yetki belgesi yenilenirken disiplin sicili otomatik kontrolu yapilacak, kademe ust seviyede olan muhendislerin yetki belgesi yenilenmiyor olabilir. Firmaniz acisindan dikkat.

Cok kritik konu, bizim firmada da uyari almis muhendisler var (yapi denetim raporu eksikligi, hafif). Gulumser hanim, yenileme surecinde kademeyi kontrol etmesi simdiye kadar bizim haberimizde olmayan bir sey, bunu yarin firma toplantisinda gundeme alacagim.

Cagri bey iyi acmissiniz, bu iplik bizim icin de cok aydinlatici. Bilgilendirme egitimi konusunu IMO sube basvurusuyla baslatacagim, bizim firma icin de sektor cercevesinde de yararli olur.

Cok tesekkurler, bilgi yogunlugu beni ezdi ama toplari toparladim:

1. Kademe takibi otomatik (IMO SKS), kendiniz takip etmeniz sart degil ama kontrolu iyi (Zeynep hanim)

2. IMO ve JMO ayri kademe sayar, ortak suc disinda (Zeynep hanim)

3. Yapi denetim raporu eksikligi de kademeyi etkiliyor (Firat bey)

4. Tekrar yargilama 3 ay zorunlu degil, 6 aya uzayabilir (Tugce hanim)

5. Kademeli ceza Anayasa'ya aykirilik tartismasi acik, dava yolu acik (Hakki bey)

6. Uzlasma mekanizmasi var, agir kademe gelmeden once kullanilabilir (Defne hanim)

7. Bakanlik sicil entegrasyonu yapi denetim yetki belgesini etkiliyor (Gulumser hanim)

Mudurluğume kontrol listesi olarak sunacagim, firmaya dagitacagim. Pelin hanimin "ic kalite gozeticisi" onerisi cok yerinde, bizim mudurluk yapisi icine entegre edebilirim.