Ankara batisinda bir maden kompleksi, granit-granodiorit kayaclar. Saha jeologu RMR (Bieniawski 1989) sistemi ile 50 puan vermis (orta kalite kaya), ben triaxial sonuclarini Hoek-Brown'a fit edeceğim. Ama GSI ile RMR arasi cevirimde takildim.

Hoek (1995) baslangictaki onerisi GSI = RMR'89 - 5 (RMR > 23 icin). Yani RMR=50 -> GSI=45. Bu en eski ve en kullanilan iliski. Ama Hoek & Marinos (2007) sonradan "RMR cevirimi guvensiz, GSI dogrudan saha gozlemiyle bicilmeli" demis. Marinos & Hoek (2000) GSI cizelgesi Heterogeneous Rock Masses (HRM) kismi var, blok tarifi + eklem yuzey kalitesi iki eksende.

Hangi yaklasimdaki gidip rapora yazsam? Saha jeologu sadece RMR vermis, GSI cizelgesini kullanmamis. Tekrar saha cikip GSI dogrudan biceyim mi yoksa donusum kabul edilebilir mi?

Triaxial sonuclarim: sigma_ci ortalama 78 MPa, mi fit 28 (granit literatur 32, hafif dusuk).

Suat, soruyu sorman bile saglikli yaklasim — bircok rapor bu donusumu sorgusuzca yapiyor. Hoek'un 2007'deki uyarisi onemli, ama pratikte RMR -> GSI donusumu hala kullanilan rota cunku saha jeologlarinin RMR ile aliskanligi GSI'den daha fazla.

Benim onerim ikili: (1) RMR -> GSI = 45 donusumunu yap, (2) saha cikis bir yarim gun planla, GSI cizelgesi ile dogrudan bic, ikinci degeri al. Iki deger karsilastirip rapora "GSI = 43 (saha gozlem) / 45 (RMR donusum)" yaz. Tasarimci alt degeri muhafazakar olarak alir genelde.

Marinos & Hoek 2000 cizelgesini saha jeologuna gosterdiysen ve ona "blok boyutu + yuzey kalitesi" yi sordu ise zaten cevap elinde olur, tekrar sahaya cikmaya gerek yok belki.

ankara_zeminci yazdi:

sigma_ci ortalama 78 MPa, mi fit 28 (granit literatur 32, hafif dusuk)

mi fit 28 granit icin literatur 32'nin %12 altinda. Bu kabul edilebilir sapma — Hoek tablosunda mi degerleri ortalama, +/- 5 standart sapma ile veriliyor. 28 degerin tam ortada, sapmasi degil. sigma_ci 78 MPa de orta kalite granit araliginda (literatur 100-250 MPa, ama altere/yuzeye yakin granitte 60-100 MPa'a duser).

Senin GSI=45 ile Hoek-Brown parametreleri D=0 (makine kazi) durumunda: mb = mi*exp((GSI-100)/(28-14D)) = 28*exp(-55/28) = 28*0.140 = 3.92, s = exp(-55/9) = 0.0022, a = 0.5 + (1/6)(exp(-45/15)-exp(-20/3)) = 0.508. Bu degerlerle kaya kutle dayanimi sigma_cm yaklasik 7-9 MPa civari cikar. Madende patlatma kullanacaklarsa D=0.7-1.0 al, sigma_cm yari yariya duser.

Suat, RMR'89 ve GSI arasindaki donusum konusunda Cai et al. (2004) paper'i da var ("Estimation of rock mass deformation modulus and strength of jointed hard rock masses using the GSI system"), formul: GSI = (Vb)^... blok hacmi tabanli quantitative yaklasim. RMR'a alternatif olarak Vb (volumetric joint count'tan turetilmis) ile GSI hesaplaniyor. Saha jeologu RJ veya Jv olcmus mu? Olcmusse Cai formulu daha berrak donusum verir.

Hoek'un kendisi son yillarda (Hoek-Carter-Diederichs 2013) bu Cai yaklasimini destekliyor.

ank_ezgi yazdi:

Cai et al. (2004) paper'i da var

Ezgi, saha jeologu Jv (volumetric joint count) olcmus, kayit defterinde Jv = 7-9 araliginda diye not. Cai formulunu ben de manual hesaplayim simdi.

Saha jeologu doganin sundugunu olcmus, bizim isimiz onu yorumlamak. Bana sorarsan tek formul yetmez, iki uc yontemden ortalama, bir de gozluklu adam saha gorduyse en saglam.

Suat, mi=28 ile 32 arasi fark icin bir test daha yap: sigma3=0 (UCS) ve sigma3=2 MPa noktasini hassas gor. Mi parametresi dusuk sigma3 bolgesinde egim sahip, oradan baktiginda fit hatasini azaltirsin. ASTM D7012 Method C'de 0.5 MPa adimda dusuk sigma3 numuneleri zorunlu, yapildi mi?

Egemen, sigma3 noktalari 0, 2, 5, 10 MPa'di. 0.5 MPa eklenmedi. Hakli, dusuk sigma3 mi fit hassasiyetinde kritik. Bir sonraki seti planlarsam ekleyecegim.

Bir not: GSI cizelgesinin saha gozlemiyle dogrudan bicilmesi onerilir ama operator-bagimli oldugu da bilinen sorun. Iki farkli jeolog ayni sahada GSI icin +/- 8 puan fark verebilir (Marinos 2007 makalesi acik). Eger sen tek jeologa guvenip rapor yazarsan, GSI yorumunu rapora "single observer estimation" notuyla ekle. Cift gozlem gold standart, projenin onemine gore degerlendir.

Ayrica triaxial parametreler (sigma_ci, mi) intact rock'i, GSI rock mass'i karakterize ediyor. Lab parametreleri saglam, GSI yorum belirsizligi neredeyse her zaman daha buyuk. Tasarimcinin GSI'ye karsi duyarliligini sigma_ci'den daha fazla dusunmesi gerekir.

GSI dedik RMR dedik Cai dedik Hoek dedik, bir de bizim koylunun kaya ezme yontemi var: cekic vur, ses cik, alti emin. Diyorum ki rapor en basta bunla baslasa hizli olur.

Suat, maden kompleksinde patlatma var ise D faktoru 0.7-1.0 araliginda, bu kaya kutle parametrelerini ciddi sekilde duser. Ornek: D=0.0 ile D=0.8 arasi mb yaklasik 3.5x dusuyor. Tasarimci D=0 kabuluyle calisirsa kuvvetli overestimate, D=1 ile underestimate olabilir. Saha kazi yontemi netlestirilmeli rapor yazmadan once.

Hoek-Brown 2002 paper'inda D faktor secimi guideline tablosu var, oradan oryente olabilirsin.

RocData'nin "GSI from RMR" sekmesi var ama varsayilan formul GSI = RMR'76 (RMR'89 degil!). Bunu fark etmemis biri yanlis cevirebilir. Suat, RMR'89 kullaniyorsan RocData'da manuel input et, "convert" sekmesini kullanma.

bim_berk yazdi:

varsayilan formul GSI = RMR'76 (RMR'89 degil!)

Berk, bunu hic dikkat etmemistim. RocData icinde manuel kontrol edecegim. Tesekkurler.

Karar: RMR'89 -> GSI = 45 donusumunu birinci tahmin olarak alacagim. Cai formulu ile Jv tabanli ikinci tahmin (Ezgi'nin onerisi) hesaplayacagim. Saha cikip GSI cizelgesi ile bizzat bicme, projenin yuksek riski oldugu icin yapacagim — yarim gunluk saha. Uc deger karsilastirip rapora karakteristik+alt sinir koyacagim. D faktoru icin musteriden patlatma yontemi netlesmesi bekleyecegim.

Begum ablanin "GSI belirsizligi sigma_ci'den fazla" notu cok yerinde, rapora bu cumleyi alintilayacagim.

Iyi karar Suat, takip ediyoruz raporu cikartinca paylas. Sahaya cikinca RMR yeniden bicme firsatini kullan, beraber gez jeologla, ortak gozlem en saglami.