Abiler bir gariplik var, tecrubeli olan ne der merak ettim.

Salihli kumtasi numunesi, triaxial set: sigma3 = 0, 2, 5, 10 MPa. Sigma3=0'da UCS=22 MPa, sigma3=2'de sigma1=38 MPa, sigma3=10'da sigma1=74 MPa. Guzel, lineer-yaki bir zarf, mi fit edilince ~15-17 civari cikiyor (kumtas icin literatur 17, uyumlu).

Ama sigma3=5 MPa'de sigma1 sadece 48 MPa cikti, zarfin cok altinda (beklenen ~55-58). Numunede diger numuneler gibi temiz konik yenilme degil, eksende kayma ama + yatay bir catlak da var. Yani iki yuzeyli failure.

Musteri bunu gorecek, "deney bozuk" diyecek. Benim suphem: numune icinde zayiflik duzlemi vardi ve sigma3=5 MPa'de makina o duzlemi tetikledi. Ama nasil kanitlayayim? Veriyi atmak veya kabul etmek, hangisi dogru?

Tipik "premature failure due to pre-existing discontinuity". Numune kesilirken belki gozle gorunmeyen mikrokirik veya vein vardi, sigma3=5 MPa'de bu duzlem kayma modu ile aktive oldu. Kirilan parcayi saklayip fotograf cekiyorsan kaydet, rapora ek olarak koy.

ASTM D7012 Note 8'de bu tip "anomalous failure" icin prosedur yazili: veri outlier olarak isaretlenir, zarf fit'inden dislanir, ama rapora dahil edilir (silinmez). Sen de oyle yap.

manisa_jr yazdi:

eksende kayma ama + yatay bir catlak da var

Karot yalan soylemez, sen karota yalan soyluyorsun. Yatay catlak varsa numune zaten hatali idi. Kesim oncesi karot yuzeyine uv veya su dokup bak, mikrofissur gorursun.

Benim gorusum: veriyi outlier olarak isaretle ama atma. ASTM D7012 ve ISRM 1983 SM ikisi de "anomalous specimen" durumunda veriyi rapora not olarak eklemeyi, fit'ten dislamayi, ve yeni numune ile tekrar yapilmayi oneriyor. Eger yeni karot yoksa 3 veri ile (sigma3=0, 2, 10) zarfi kurarsin, rapora "sigma3=5 MPa numunesi pre-existing discontinuity nedeniyle fit'ten dislanmistir" diye not dusersin.

Bu durum beklenmedik degil. Kumtasi heterojen bir kaya, her numunede aynisi cikmaz.

Egemen abi, kesim oncesi karot ucundan 5 mm kestigim parcayi sakladim. Oraya baktim simdi, mikrokirik yok ama renk degisimi var — grimsi band. Bu sedimanter laminasyon olabilir mi?

Kumtasinda sedimanter laminasyon cok tipik. Salihli kumtaslari genelde cross-bedded, ince cimento-zengin bant ile kaba kumlu bant alternasyon gosterir. Bu bantlar zayiflik duzlemi olusturur, triaxial'da orta sigma3'te kayma modu tetikleyebilir (Jaeger planar kriteri, yine).

Numune kesilirken laminasyon acisi not edilmiyorsa bu problemi yakalamak zor. Bir sonraki karot setinden alacaginiz numunelerde laminasyon acisini not edin, mumkunse hep ayni acida (ornegin laminasyon-dik) kesin.

Bir hatirlatma: "veriyi atmak" hicbir zaman dogru degildir. "Fit'ten dislamak" farkli bir ifadedir. Rapora sigma3=5 MPa verisi mutlaka yazilir, grafikte isaretli gosterilir ("outlier, discontinuity governed"), ama Hoek-Brown fit bu noktadan gecmeden yapilir. Tasarimci neden dislandigini gorur.

Musteri "deney bozuk" dediginde anlamli cevap verebilirsin: "deney bozuk degil, numune bozuktu, numunenin bozuklugu da kayanin heterojenligini gosteriyor".

IksaKurucu yazdi:

numune bozuk degil, numunenin bozuklugu da kayanin heterojenligini gosteriyor

Bu cumleyi aynen rapora alacagim.

Bir ekleme: sigma3=5 MPa noktasi fit'ten dislaninca 3 noktalik Hoek-Brown fit kalir. 3 nokta ile fit matematiksel olarak mumkun ama standart hatalar siser, guven araligi genisler. Rapora "fit statistical uncertainty: yuksek" notu ekle, veya musteriye yeni numune cagrisi yap ki 4. nokta ile zarfi saglamlastiralim.

Hoek-Brown fit'inde minimum 5 numune ideal. 3 nokta soylemez ama soyledikleri kaba olur.

Numunenin kirilan yuzunu iyice incele. Yatay catlagin uzerinde kuartz veya kalsit lekesi gordun mu? Vein olabilir, bazen goze kacmaz.

bursali_oguz yazdi:

kuartz veya kalsit lekesi gordun mu?

Oguz abi, su an elime alip bakiyorum... vallahi bir ince beyaz iz var, cok ince ama var. Lup altinda gorunuyor kalsit olabilir. Fotografi raporla paylasacagim.

Kalsit vein demek. Bu tipik triaxial anomali sebebidir. Sen haklisin, numune bozuk, zarf fit'ine girmez.

Guzel teshis, tek tek ilerledik. Musteriye sunu soyle: "deney yapildi, sigma3=5 MPa numunesi pre-existing kalsit vein nedeniyle kayma modu ile yenildi, bu veri nokta rapora grafikte isaretli olarak dahil edilmistir ancak Hoek-Brown zarfi 3 saglam veri uzerinden fit edilmistir. Dorduncu bir numune temin edilebilirse zarf revize edilir." Bu cumle temiz, savunulabilir.

Tamam Yilmaz abi, aynen bu cumleyi kullaniyorum. Kalsit venini fotograflayip rapora ek koyacagim. Onceden 5 numune onerisini de yaziyorum, belki musteri 2 numune daha getirir.

Cok tesekkurler, garip failure artik garip degil, aciklanabilir. Forum olmasa bu numuneyi sessizce atar, fark etmezdim.