Iscehisar'daki ocagimizdan beyaz mermer (sugar grain dokulu) blok numuneleri lab'a gonderdim, UCS sonuclari geldi: 8 numune, ortalama 95 MPa, std 7.2 MPa, CV %7.6. Daha once ayni ocagimizdan farkli yillardaki sonuclar 75-85 MPa civariydi. 95 MPa biraz yuksek geldi.

Lab raporu TS EN 1926:2013 silindir 50x100, yukleme 1 MPa/s, kapaklama duzgun yazmis. Veri kendi icinde temiz (CV %7.6 mermerde gayet iyi). Ama kafam karisik: ayni ocaktan oncekilere gore neden bu kadar yukarida cikti? Damar yer degistirmis olabilir mi, yoksa rapor degerlendirme baska seyi mi gosteriyor?

Italyan musteri 80-100 MPa beklerdi bizim mermerden, yani band icinde ama uste yakin. Ocak isletmesi acisindan iyi haber gibi gorunuyor ama nedenini anlayalim.

Ramazan abi, Iscehisar beyaz mermerinde 80-100 MPa standart aralik, 95 MPa hic anormal degil, yuksek tarafta ama band icinde kalir. Damar farki olabilir bir, ocagin bati cephesi genelde dogu cephesinden daha sik, dogu cephesinde 75 cikan blok bati cephesinde 95 cikar.

Tane boyutu da onemli: sugar grain dedigin tane buyuklugu 1-2 mm civariysa zaten orta-sik, 3-4 mm olsaydi daha gozeneksiz olur, daha dusuk UCS verirdi. Numuneyi gorebilir miyim foto ile, doku karari icin?

tasci_murat_afy yazdi:

Numuneyi gorebilir miyim foto ile, doku karari icin?

Murat, bati cephesi ortasi, 18 metre derinden cikan bloklar. Tane boyutu gozle baktigimda 0.8-1.5 mm civari, biraz daha sik gibi geliyor. Foto atayim ozelden.

Lab tarafindan teknik degerlendirme: TS EN 1926:2013 silindir 50x100 dogru standart, yukleme hizi 1 MPa/s spec icindeki orta deger. Veri kalite indikatoru iyi (CV %7.6 mermer icin tipik 5-12 araliginda).

Onceki yillarki 75-85 MPa rapor hangi labdan, hangi standartla? Eger oncekiler farkli labda farkli numune boyutuyla yapildiysa karsilastirma direkt anlamli degil. Kup numune (TS EN 1926 alternatif) silindire gore %5-10 daha yuksek deger verir, eger oncekiler kupse fark izah edilebilir.

Bir de porozite ve yogunluk degerlerini sunuldu mu? 95 MPa ile birlikte porozite %0.5-1 araliginda olmali, daha gozenekli olsa UCS bu kadar olamazdi.

Pelin Hanim, eski raporlar baska lab, baska standartti — birinde "ASTM D7012" yaziyor, digerinde "lab kendi metodu". Standart farkli olunca karsilastirma sahiden zorlasiyor. Yogunluk 2.71 g/cm3, porozite testi yapilmamis, su emme %0.42. Su emme dusuk, yogunluk yuksek, dolayli olarak porozite %1 alti olmali.

Mermer UCS'sini damar+derinlik+yogunluk birlikte degerlendirmek lazim. 18 metre derinden, %0.42 su emme, 2.71 g/cm3 yogunluk — bu kombinasyonda 95 MPa tam beklenen aralikta. Russell vd. (2003) traverten/mermer icin verdigi UCS-porozite formulu (UCS = UCS_max * exp(-k*porozite)) uzerinden geri hesaplarsak: porozite %1 alti icin UCS_max'a (yaklasik 100-110 MPa beyaz mermer icin) yakin degerler beklenir. 95 MPa tutarli.

Onceki 75-85 MPa muhtemelen daha gozenekli zonun blogu olmustur, ya da farkli standartla ölcüm. Bir veri seti farklilasinca her zaman "veri yanlis" demek dogru degil, "neden farkli ciktigini izah edebiliyor muyuz" diye bakmak gerek.

Damarin derinden cikan kismi her zaman daha sik, daha sert olur. Sebep basit: yuzeye yakin kisimlar atmosfer karbonatlasmasi ve mikro-catlak gelisiminden bozunmus, derin kisimlar taze. 18 metre derin Iscehisar mermerinde 95 MPa cok mantikli. Bu blogu Italyan musteriye saglam belge ile gondermeniz uygun.

MAYilmaz_Inz yazdi:

Russell vd. (2003) traverten/mermer icin verdigi UCS-porozite formulu

Mehmet abi formulu hatirlattin, ben de bu formul ile birkac veri setini kontrol etmistim. Iscehisar beyaz icin UCS_max degerini 105-110 MPa civari aliyorum, %0.5 porozitede 95-100 MPa cikiyor. Ramazan abi'nin numunesi tam bu hesabi tutuyor.

Bir de mermerlerde isotropi/anizotropi sorgulamasi yapmak iyi olur. Damarin yapisina dik ve paralel iki yondeki UCS'ler farkli olabiliyor. Beyaz mermerde anizotropi genelde dusuk (%5-10) ama yer yer %15'e cikabiliyor. Numuneler hep ayni yonde mi alindi, yoksa rastgele yonelimde mi?

Begum Hanim, blok numunesinden silindir karot alinirken karotcuye "damar yatay olsun, eksen damara dik olsun" demistim, 8 numune ayni yonde. Yani anizotropi etkisi olsa bile sistematik, bir yonde olcum.

Tamam, o zaman anizotropi onemli degil bu veri seti icin. Sadece raporda "numuneler damar dogrultusuna dik eksende alinmistir" notu yazilmali, ileride karsilastirma icin kritik.

Italyan musteri raporu degerlendirirken muhtemelen kup numune referans alacak. Pratik oneri: lab'a ek 3-4 numune kup formatinda hazirlatip UCS yapin, ikisi karsilastirilacak hale gelsin. Boyle yaparsaniz "biz silindir UCS = 95 MPa, kup esdegeri 100-105 MPa" diye yazarsiniz, musterinin referans formatina cevirmis olursunuz.

Ramazan abi, mermer 95 MPa cikinca herkes seninle gurur duydu, italyan musteri istedigi degeri buldu, biz de "vay be hayli iyi mermer" deyip izledik forum koltugundan.

Ramazan abi, blok numuneden silindir karot alirken karotcu ekibi yan yuzey duzlugune dikkat etti mi? Mermerde karot alinirken titresim mikro-catlak yaratabilir, sonuc UCS'yi %5 mertebesinde dusurur. Yan yuzey kontrolu duzgunse zaten sorun yok, kontrol edilmediyse bir teyit edesin.

Ozet (benim icin):

- 95 MPa Iscehisar beyaz mermer icin standart aralikta, 18 m derinden iyi sonuc

- Onceki 75-85 MPa farkli standart/farkli zon olabilir, dogrudan karsilastirma yanlis

- Russell formulu ile porozite-UCS hesabi tutarli (%0.5 porozite, 95 MPa)

- Anizotropi notu rapora eklenmeli (damara dik eksen)

- Italyan musteri icin kup numune ek deney yapilirsa karsilastirma kolaylasir

- Murat usta'nin yan yuzey kontrol uyarisi, lab'a numune dosyasi ile teyit ettirecegim

Tesekkurler herkese. Musteri raporunu pazartesi gondereceğim, kup esdegerini de eklerim.