Yeni laboratuvar muduru olarak gectim, son 5 ay Mugla'da bir mermer ocagina ait numuneler bizim laba duzenli geliyor, ben de surec analizine basladim. Bir sorum var, deneyim sahibi abilerden gorus istiyorum.

Numuneler ocaktan ortalama 8-12 gun sonra labima ulasiyor. Karton kutuda, kabuk-koruma yok. Lab'a gelince ilk olcum olarak baslangic kutle aliyoruz, sonra 105 C etuv 24 saat, w olcumu. Son ayin verisi: w_baslangic %0.08 - %0.45 araliginda dagiliyor, ortalama %0.18, std sapma 0.09. Bu sapma bana yuksek geldi — ayni ocak, ayni damar, tek mermer turu, ama 0.08 ile 0.45 arasinda 5 kat fark.

Bu lab kaynakli mi (numuneye gelene kadar atmosferik denge tam degil), saha kaynakli mi (numuneler farkli kosullarda alinmis), yoksa damar gercekten heterojen mi? Eski mudur kaydina baktim, son yıl boyunca std sapma boyle kalmis. Onerileriniz?

Pelin hanim, ben Antalya ocak laboratuvarinda 12 yildir benzer numune akisi gozlemliyorum. Bizim deneyimde mermer w_baslangic icin ana gurultu kaynagi numune koruma protokolu eksikligi. Karton kutu acik gelirse, taşıma sirasindaki nem ve sicaklik degisimi yuzey nemini kolayca degistirir. Ayni ocaktan 2 numune ardisik gunlerde gelse bile farkli kosullarda kalmis olabilirler.

Cozum: ocak ile lab arasinda standart numune muhafaza protokolu kurun. Vakum nylon torba + nem indikator karti (silica gel kart) + tutanak. Maliyet karot basina 30-50 TL.

antalya_bahadir yazdi:

silica gel kart

Bahadir bey, silica gel kart fikri çok pratik. Ocak müdurü ile gorusup standart paket olusturalim diyorum. Nem indikator karti kac TL, nereden temin ediyorsunuz?

Silica gel humidity indicator card 4-zone (10/20/30/40% RH renkleri), Aliexpress ya da Turkiye'de Asistan Lab Sarf, paket 100 adet 350-400 TL. Karot torbasinin ici sokuluyor, 24 saat sonra hangi rengin asildigi bakiliyor. %30 ustu olursa numune nem cekmis demektir.

Pelin, sapma analizini biraz daha bilimsel kuralim. Std sapma 0.09, ortalama 0.18, varyasyon katsayisi (CV) 0.50 — yuzde 50 varyasyon, gerçekten yuksek.

Mermer icin literaturde rapor edilen baslangic w varyasyonu CV genellikle %20-35 araligindadir (homojen damardan, kontrollu kosul). %50 CV iki olasilik anlatir: (1) numune muhafazasi tam degil (Bahadir'in dedigi), (2) damar gercekten heterojen, mineralojik farklar var.

Iki olasiligi ayirmak icin bir deney: ardisik 5 gunde, ayni damarin ayni metresinden 5 numune al, hepsini ayni vakum + silica gel paketle gonder. Lab'a geldiginde w olc. Eger CV %15-20'ye duserse muhafaza ana sebep, %40+ kalirsa damar heterojen.

Mugla mermeri konusunda biz Iscehisar tarafiyla ortak ihale aliyoruz, oradaki muhendis arkadasimla son ay konustuk, ayni varyasyonu sikayet ediyordu. Mugla beyaz mermerinin damar yapisi gercekten heterojen olabilir, ozellikle Yatağan-Bencik bolgesinde damar icinde fosil bant olabilir, fosilli bant w buyukyon.

Pelin hanim ocak hangi koy/ocak adi? Belki ortak deneyim varsa paylasalim.

mermerci_ramazan_86 yazdi:

Mugla beyaz mermerinin damar yapisi gercekten heterojen olabilir

Ramazan bey, ocak Yatagan-Bencik tarafinda evet. Fosilli bant olasiligi ilginc, ocak supervisori ile konusup karot etiketinde "fosil bant gozlendi mi" sutunu eklenmesini onerecegim. Begum hanim'in 5 numune ardisik testi de yapilacak, iki yontem birbirini tamamlasin.

Mermer w baslangic varyasyonu konusu Canakkale gri mermer icin de gunluk soru. Bizim deneyimimizde damar icinde mineralojik bant (kalsit dominant vs. silikat ara katki) w'yi etkiler, kalsit dominant bantlar w %0.05-0.15, silikat ara katki olan bantlar w %0.3-0.5. Sizin %0.08-%0.45 dagiliminiz buna cok benzer karakter.

XRD veya petrografik tanim yapilirsa damarin "ana mineral kompozisyon" haritasi cikar, w varyasyonunun mineralojik kokeni netlesir.

Pelin, lab tarafinin yapabilecegi bir kontrol daha: numune labe ulastiktan sonra atmosferik denge zamani ekleyin. Ornek protokol: numune ulasti, hemen ilk tartim ("as-received"), sonra 23 C / 50% RH ortamda 7 gun bekletin, ikinci tartim ("equilibrium 7d"), sonra etuv 24 saat 105 C, son tartim ("oven-dry"). Iki w cikartin: w_as-received, w_equilibrium. Ikisi karsilastirilınca numune muhafaza kalitesi gorulur.

Ayni ocaktan numunelerde w_equilibrium tutarliysa (%CV %15 alti) ama w_as-received variyorsa, sorun muhafaza/taşımada demektir. Iki w da varisirsa damar heterojen demektir.

Karton kutuda gelen mermer karotu yagmurda kalmis kediye benziyor, hangi nemde geldi belli olmuyor. Bahadir abinin silica gel kart fikrini ben de kendi karpuz tarlami denetlerken kullanaim, hava nem icin guzel buluş.

Pelin hanim, lab muduru olarak bu boyutta surec analizi yapmaniz cok degerli. Cogu lab "gelen rapor edilir" mantigiyla calisir, surec dusumemleyemez. Sizin yaklasimiz akademik ve pratik birlestiren tipte.

Begum + Burak'in iki onerisi birbirini tamamlar: 5 numune ardisik test damar heterojenligini ortaya cikarir, atmosferik denge protokolu muhafaza kaynakli gurultuyu ortaya cikarir. Iki test birden 2-3 ay icinde tamamlanırsa cesitli kaynaklar netlesir, ocak yonetimine bilimsel veri ile gidersiniz.

Yatagan-Bencik bolgesi mermer ihracatinda onemli, bu surec iyilestirme ihracat kalitesi acisindan da kazanc demektir.

Pelin, varyasyon analizi icin Levene testi veya F-test ile farkli zaman donemleri arasi varyans karsilastirmasi yapabilirsin. Yeni protokol baslattiktan sonra eski donem ile karsilastirip istatistiksel anlamlilik test edersin.

Akademik yayin potansiyeli de var bu calismanin, "mermer ocagi numune muhafaza protokol etkisi w olcum tutarliligi uzerine" diye bir vaka analizi makalesi mermer endustri dergisinde guzel oturur.

Ezgi hanim, yayin onerisi cok degerli, daha once dusunmemistim. Once veri toplamayi tamamlayalim, sonra gercekten makaleye donusturulebilir. Ocak yonetimine de bilimsel yayindan cikan onerilerle gitmek saglam temel olur.

Plan:

1. Vakum nylon + silica gel kart paketi standart hale gelecek (Bahadir bey onerisi)

2. Begum hanim onerisi 5 numune ardisik test, gelecek ay basliyor

3. Burak abi onerisi as-received + equilibrium iki w olcumu, hemen baslıyor

4. Hayati bey önerisi mineralojik karakterizasyon, KTU ile XRD isbirligi olabilir

5. Ezgi hanim önerisi istatistiksel analiz + yayin, 3-6 ay sonra

Tesekkurler herkese, lab muduru olmak yalniz bir is, forumun yardimi ile daha az yalniz hissediyorum.