Saha pratiginden bir soru, akademik degil ama saha muhendisligi acisindan onemli.

Saha kesfinde Schmidt hammer (L-tipi rebound) ile sertlik degeri aliyoruz, bu hizli ve ucuz. UCS ile korelasyonu literaturde geçer (Aydin & Basu 2005 ve onceki Deere-Miller 1966), R^2 0.6-0.85 araliginda. Pratik tahmin icin kullaniliyor.

Sorum: ayni rebound degeri ile Poisson orani arasinda guvenilir bir korelasyon var mi? Saha hizli kesfi yapip "v ≈ 0.27 (Schmidt rebound 45)" tarzi bir tahmin verebilir miyim, yoksa bu ileri bir adim mi?

Literaturde aramaya baslamistim ama Schmidt-v korelasyonu UCS-v korelasyonu kadar yaygin gozukmuyor. Bu nedenden mi var, yoksa ben mi bulamiyorum?

Iyi soru, akademik literaturde de tartismali bir konu. Kisa cevap: Schmidt rebound ile v korelasyonu zayif/dolayli, R^2 genelde 0.3-0.5 araliginda — UCS korelasyonu kadar guvenilir degil.

Sebebi: rebound testi yuzeysel sertlik olcer (yaklasik 1-2 cm derinlikte tepki), Poisson orani ise hacimsel/elastik bir parametre — temelde farkli fiziksel ozellikler. UCS'in v ile zayif iliskisi de dolayli geçer; rebound→UCS→v zinciriyle ulasilan tahmin, hata-uzerine-hata uretir.

Aydin 2009 ISRM revize Schmidt method makalesinde rebound tek basina sadece UCS ve E icin "preliminary estimate" oneriyor, v icin oneri yok. Yagiz 2009 v korelasyon denemis ama R^2 0.4 civari, kullanim icin riskli buluyor.

ank_ezgi yazdi:

rebound→UCS→v zinciriyle ulasilan tahmin, hata-uzerine-hata uretir

Ezgi'ye tam destek, hata propagasyonu mantigi onemli. Kabul edilen UCS-rebound R^2 = 0.7 ve UCS-v R^2 = 0.5 ise, rebound-v turetilmis R^2 yaklasik 0.7 × 0.5 = 0.35 civari, yani saglikli bir tahmin degil.

Saha icin pratik tavsiye: rebound mevcutsa UCS'i tahmin et, ama v icin litaraturde formasyon turune gore generic deger kullan ("kireçtasi 0.27", "kumtas 0.20", vs.). v'yi rebound'dan turetmeyi raporda yazmaktan kacin.

Bu cevap pratik karari netlestirdi, tesekkurler. Yani saha kesfinde rebound + lithology gozlemi → UCS tahmini OK, ama v icin "lithology-bazli generic + lab dogrulamasi" yolu daha guvenli.

Kabul, ama soyle bir sey de var: bazi sahalarda hizli kesif istiyor musteri, lab cikti gelene kadar 3-4 hafta var, ondan oncesi icin ne dieyim? Generic v koyarken Schmidt verisini hicte mi kullanmamali?

Aslinda Schmidt verisini dolayli olarak kullanmak mumkun, ama dogrudan v olarak degil.

Sahada Schmidt rebound dagilimi gostergesi homojen mi heterojen mi formasyon? Eger 30 olcumun standart sapmasi 5'ten az ise formasyon nispeten homojen, generic v kullanmak guvenli (kireçtasi 0.27 ± 0.02). Eger standart sapma 10+ ise formasyon heterojen, generic v'ye genis bir aralik koymak gerek (0.22-0.32 gibi).

Yani Schmidt v'nin DEGERINI vermez, v'nin BELIRSIZLIGINI azaltabilir. Bu inceltilmis bir yaklasim, raporda savunulabilir.

Tunel jeologu olarak: Schmidt rebound saha kesfin guzel bir on tarama aleti, ama v icin kullanima yatkin degil. Cunku Schmidt rebound kayanin yuzeysel mekanik sertligini olcer, kayanin lateral elastik tepkisini olcmez. Iki farkli mekanik kategoriler.

Generic v + saha gozlem (eklem yogunlugu, faylanma, su sizmasi) ile elde edilen on-tahmini, Schmidt-bazli v'den daha guvenli olur. Tasarimci on raporda bunlari okuyup hangi varsayimla calistigini bilmeli.

Avrasya tunelinde saha kesfinde Schmidt rebound bir araç olarak vardi, v icin hicbir zaman kullanilmadi. RMR + lithology + sondaj log → v generic atanir, lab cikti gelince guncellenir. Schmidt RMR'a girdi olmasi icin dolayli kullanim, dogrudan v ile baglanti yok.

IksaKurucu hocaya: 3-4 hafta lab gecikmesi varsa, on rapor "lithology-based generic v assumption pending laboratory confirmation" diye yazilsin. Tasarimci modele girer ama duzeltme bekler. Schmidt verisini "v girdi" olarak kullanmak rapor savunulabilirligini riske atar.

Bakirkoy projesinde benzer bir on rapor durumu yasamistik, Schmidt verilerimiz 2 hafta lab'dan once gelmisti. Sonra raporda "Schmidt-bazli rebound profili formasyonun homojenligini destekliyor (sd=4); generic v=0.27 (kireçtasi) ile model on-cikti, lab dogrulamasi sonrasi guncellenecek" diye yazmistik. Tasarim ekibi memnun, model savunulabilir, lab gelince duzeltme yapildi. Pratik bir orta yol.

Akademik destek: Yagiz 2009 IJRMMS ve Aydin & Basu 2005 makalelerinde Schmidt rebound ile UCS arasindaki korelasyon tartismasi var, v ile dogrudan korelasyon nadir tartisilmis. Ogrencilere ders verirken "Schmidt UCS icin bir araç, v icin degil" net bir mesaj olarak gecirim.

IksaKurucu hocanin sorduğu, akademik literaturde net bir bosluk olarak duruyor. Belki KTU'da bir teziste bunu sayisal olarak gosterip kalanik R^2 = 0.35 sonucuyla kapatabiliriz, "Schmidt rebound is not a reliable predictor of Poisson ratio" baslikli bir makale ucucu olur.

17 yildir saha kesfinde Schmidt cekic kullanildi, hep "UCS tahmini" icin. v icin kullanmaya cesaret eden birini son 10 yilda gormedim, gormesem de iyi. Saha aletinin sinirlarini bilmek, alet kullanmaktan daha onemli.

Karot dogruyu soyler, Schmidt rebound da dogruyu soyler — ama her biri farkli bir dogruyu. Birbirine cevirmek deneyimsiz isi degil.

Schmidt cekicle v olcmek isteyen muhendisi gorduğumde sahanun ortasinda guluvermistim, oda yuksek sesle "saka miydi" diye sormustu, ben de "evet" demistim, yutturmustum. Aslinda saka degildi, gerçekten cevap arayan biriydi. Ofis olunca rapor yazip oneri gonderdim. Sahada cesaret cok, akademi az.

Cekici kayaya vurmak hala basit bir sahada vurma yontemi. v olcmek istemek, kayaya konusmak gibi. Kayalar konusmaz, sadece davranir, biz davranisi yorumlariz. Schmidt cekici kayanin yuzeyini hisseder, v ise icini hisseder.

Toparlama: (1) Schmidt-v dogrudan korelasyon yok, R^2 zayif; (2) Schmidt UCS'e dolayli yardim, v'ye dolayli homojenlik gostergesi; (3) on-rapor "lithology-bazli generic v + lab dogrulamasi bekler" formati standart yol; (4) akademik bosluk var, KTU teziste ele alinabilir. Forum yine bir saha sorusunu kapsamli ele aldi, tesekkurler.