Selam abiler. Mermer ocagimizda 2014 model Acker marka tasinabilir PLT cihazi var, manifold/manometre kombinasyonu ile calisiyor. 12 yildir kullaniyoruz, kalibrasyona daha once hic gondermedik, manometresi cogu zaman ayar gibi gozukuyor diye. Gecen ay ocakta is takipciligi yapan jeolog "bu cihaz hic kalibre edilmemisse senin tum verilerin tartismali" dedi, dusundum.

Kalibrasyon her yil zorunlu mu? Acker cihaz ozelinde manifold sizintilari, O-ring degisimi, load cell sertifikasyonu — bunlarin hepsini hangi servis yapar? Turkiye'de bu cihaza bakacak yer var mi, yoksa cihazi yurtdisina mi gondermek lazim?

Tahmini maliyet ne kadar olur acaba? Sirket "tabi tabi yapariz" dedi ama ben bilemem, isin maddiyatini patrona iletip karar verecegim.

Ramazan, jeolog haklı ve gec kalmissin. Ozetle:

1) ASTM D5731 paragraph 6 acikca yazıyor: load measurement device YILLIK kalibrasyon ister. ISRM Suggested Methods (1985) ayni zorunlulugu koyar. 12 yıl kalibrasyonsuz bir cihazdan cikan veriler "indikatif" kategorisine girer, tasarim icin kullanilamaz.

2) Acker (Acker Drill Co., Pennsylvania ABD) eski bir marka, hala servis veriyor ama Turkiye'de direk distributoru yok bildigim kadariyla. Ankara'da ODTU Insaat Lab kalibrasyon servisi yapar (Acker dahil cogu marka), Bogazici Kaya Mekanigi Lab da. TURKAK akredite kalibrasyon laboratuvari listesini TURKAK'in sitesinden bulursun.

3) Maliyet: yillik kalibrasyon (load cell + manometre) genel olarak 8-15 bin TL, eger O-ring/manifold yenilemesi gerekirse +5-10 bin TL ek. Toplam 15-25 bin TL bekle. Cihazin ofise gidip-gelmesi 2-3 hafta surer.

MAYilmaz_Inz yazdi:

load measurement device YILLIK kalibrasyon ister

Mehmet abi temel sirayi verdi. Acker cihazlarina ozel bir not: 2010-2015 doneminde uretilen Acker model PLT-32k'larda manifold tasarim hatasi vardi, O-ring 3-4 yilda bir degisirse manometre 0.2-0.5 kN sapma gosterirdi. Eger Ramazan'in cihazi PLT-32k ise bu sorun olabilir, manifoldu cikarip O-ringleri yenilemek SART. Acker bunu 2015'te resmi servis bulleten olarak yayinladi.

Manifoldu acmak servis isi, yapma evde. Cihazin ic basinc devresi zarar gorur, sonra hicbir kalibrasyon kurtaramaz.

Bizim KTU lab'da Acker degil ama benzer manifold sistemi (Geocomp) var, 2 yilda bir kalibre ediyoruz. Maliyet bizim icin egitim kurumu indirimiyle 6-7 bin TL civari. Endustriyel kullanicilara daha pahali olur, Mehmet abinin verdigi 15-25 bin aralik dogru.

Ramazan abi, 12 yil kalibrasyonsuz veri tum gecmis projelerin in arsivlenmesini etkileyebilir. Mahkeme veya ust kurul bir gun bu konuya egilirse, "cihaz kalibrasyon belgesi yok" durumu sorun. Bundan sonra kalibrasyona alistir, gecmis icin de ozet not yaz: "X tarihten Y tarihe kadar cihaz kalibrasyon sertifikasi yoktur, sonuclar indikatiftir." Boyle bir uyari ile arsiv kullanima acik kalir.

Sondor olarak hep cihazlar kalibre olmazsa olur diye dusunurdum, 30 yillik karyolami her yil su tesisatcisina kalibre ettirmiyorum sonucta. Ama Mehmet abi yazinca anladim, PLT lab cihazi degil mi, lab cihazi kalibrasyon ister. Sondaj makinesi kalibrasyon istemez. Karistirmissim.

Ramazan'a oneri: cihazi gondermeden once iyi temizle, manifoldu kontrol et, manometre yuzunu pasli ise bir ev tabaka temizleyici ile sil. Servis cihazi acmadan once dis kontrol yapar, temiz cihaz daha hizli isleme alinir.

Ek bir noktayi bilimsel olarak vurgulayayim: kalibrasyon sertifikasi olmayan bir cihazin uretttigi data "metrology trace yok" demektir. ISO/IEC 17025 standardi traceability'yi merkezi prensip yapmistir. Yani ulke metroloji enstitusu (Turkiye'de TUBITAK UME) ile baglantili bir kalibrasyon zinciri olmali.

Akredite kalibrasyon labi cihazi kalibre ederken kullandigi referans yuk hucresinin kendisi UME ile traceable olur. Boyle bir cihazin sonucu mahkemede savunulabilir. Aksi halde "kim ne zaman ne ile karsilastirdi belli degil" durumu cikar.

Yapi denetimden bir bilgi: biz raporlardaki PLT cihaz kalibrasyon belgesini otomatik kontrol etmiyoruz aslinda, raporda "test edildi" yaziyorsa kabul ediyoruz. Ama bir denetci bilinçliyse veya sikayet uzerine bakilirsa, kalibrasyon belgesinin tarihi 1 yildan eski ise sorun cikar.

Mermer ocagi raporlari genelde yapi denetim onayina gitmez, daha cok ihale ekiyle yetkili ocak mudurlukleri inceler. Ramazan, sizin ocak hangi makamla muhattap?

ist_cagri yazdi:

sizin ocak hangi makamla muhattap?

Cagri, Maden ve Petrol Isleri Genel Mudurlugu (MAPEG) ile muhatabiz, ucer yilda bir teknik nezaret raporu istiyor, blok dayanim datasi orada gecer. Lisans yenileme zamani ozellikle dosyaya bakilir.

Onumuzdeki yenileme 2028'de — kalibrasyona suanda gondersem, gelecek yenilemeye temiz dokumantasyonla cikabiliriz.

Antalya yaninda Alanya'da bir mermer ocagini yenilerde tanidim, onlarin Acker cihazi vardi (sanirim PLT-30) ve onlar Istanbul Anadolu yakasinda bir servisle her yil kalibre ettiriyorlar. Servis adini sorarim, sana iletirim. 2 hafta surede teslim ediyormus.

Ramazan, ek pratik: cihaz servise giderken yedek bir set O-ring kendin teminle birlikte gonder. Servis cogu zaman O-ring stogu bitmis oluyor, "siz getirin biz takariz" diyor. Acker O-ring ozel boyutta degil, standart imperial inch O-ring (genelde 1/4" ID, NBR malzeme), endustriyel hidrolik magazalarinda Konya'da bulunabilir. 50-100 TL set fiyati.

Bunu hazirla, servis suresi 1 hafta kisaltabilir.

Bir akademik ek: kalibrasyon belgesinin sonuc raporuna ek olarak gitmesi formati standartta tanimli. ASTM D5731 raporunda "calibration certificate of load measurement device, date, traceability statement" ozel madde olarak yer alir. Yani Ramazan abi, cihaz kalibrasyon belgesi geldikten sonra her PLT raporunun arkasina o belgeyi ek olarak koymalisin, MAPEG denetiminde direk gostererek ileri gidersin.

12 yil kalibrasyon yok, manifold patlamamis, manometre hala iss yapiyor — Acker bu cihazi ne ile yapmis acaba, gercekten saglam imis. Amerikan isciligi denen seydir herhalde. Ramazan, kalibre ettirip de cihazi bozarsan ben sorumlu degilim.

sarkayasinegi yazdi:

Amerikan isciligi denen seydir herhalde

Sarkayasi haklisin, cihazi acan adam ahirete gider gibi konusuyor, "manifold acilirsa hep bozulur" diyor servisteki mekanik. Mehmet abinin uyarisi yerinde, kendim acmam.

Bahadir abi, Istanbul servis adini sorabilirsem cok memnun olurum.

Ramazan abi, akademi tarafindan: kalibrasyon disinda yillik bir "performance check" de yapilabilir. Bilinen UCS'li referans bloklar (genelde standart granit veya marble bloklar) ile cihaz periyodik test edilir, beklenen Is(50) ile karsilastirilir. Kalibrasyon yillik, performance check 3 ayda bir. Boyle bir disiplin cihazin durumunu surekli kontrol altinda tutar.

Bizde universitede referans blok seti var, isteseniz bir adet alip ocaginizda bulundurabilirsiniz, cok pahali degil.

Begum hocam, referans blok fikri cok hosuma gitti. Kalibre etttirip kalibrasyon belgesini aldiktan sonra blok ile periyodik kontrol yapariz. Patrona bunu da onerebilirim, "kalibrasyon her yil + performance check 3 ayda bir" disiplin paketi olarak. Ozelden konusuruz blok temin etme konusunu.

Herkese cok tesekkur ederim. Ozet: Acker cihazi bu hafta servise gidecek, manifold + O-ring + load cell + manometre tam revizyon, kalibrasyon belgesi alinacak, gecmise yonelik "kalibrasyon yok, indikatif" notu arsiv dosyalarina eklenecek, ileri donemde yillik kalibrasyon + 3 aylik performance check disiplini kurulacak.