Antalya cevresinde bir cephe tasi projesinde Kapadokya kaynakli volkanik tuf numuneleri olcuyoruz. TS EN 1936 ile gercek yogunluk olcumlerim 2.42-2.48 araliginda, ortalama 2.45 g/cm3. Standart sapma 0.022.

Bu deger normal silikatli kayalar icin (kuars 2.65, feldispat 2.55-2.76) cok dusuk gibi gorunuyor. Petrografi raporu volkanik cam (volkanik glass) %40-50, plajiyoklaz %20, biyotit %5, pumis fragmanlari %15-20, kil mineral %5-10 diyor. Soru: volkanik camin yogunlugu gercekten bu kadar dusuk mu? Yoksa bizim olcumde kapali gozenek aciklamayan bir sorun mu var?

Ayrica musteri "tuf cephe tasi" olarak satilan Capadocian standardi 2.4-2.5 olarak tabloda yazili demis, bu bizim olcumle uyumlu. Ama bu tablonun bilimsel arka plani nedir, dusuk Gs sebebi mineralojik mi yapisal mi?

Bahadir, sonucun tam olarak doğru, anomali degil. Volkanik tuf icin Gs 2.4-2.6 araligi tam beklenen. Sebepleri:

1) Volkanik cam (obsidian/perlite tipinde silikat camı): saf yogunluk 2.35-2.50. Kristal kuars 2.65 olsa da amorf silikat cam daha dusuk yogunluklu — kristal yapi paketlenmesi camda yok.

2) Pumis: Cok yuksek mikropore yapisi, gozenekleri pycnometer ogutme ile bile tam acilamayabilir. Pumis kati yogunlugu 2.35-2.45 olcuyor.

3) Kil mineralleri (smektit, illit): hidratasyon nedeniyle 2.0-2.7 araliginda degisken.

Agirlikli ortalama hesabi: 0.45 cam (2.40) + 0.20 plajiyoklaz (2.65) + 0.05 biyotit (3.05) + 0.20 pumis (2.40) + 0.10 kil (2.55) = 2.46 — senin olcumune cok yakin. Olcum dogru, tuf bilesimi dogru.

Ezgi guzel ozetlemis, ekleyecegim: tablodaki "Capadocian tuf 2.4-2.5" Erguvanli ve diger Turk yer mekanigi referanslarinda hep boyle yazilir, MTA cephe tasi sartnamelerinde de bu aralik standart. Ankara da Kayseri tufu cephe taslarinda da benzer Gs degerleri olculur, sasirtici degil.

Bahadir, raporunda "sonuc Capadocian volkanik tuf icin literatur araligi (2.4-2.5) ile uyumludur, dusuk yogunluk volkanik cam + pumis fragmanlari + kil hidratasyonu mineralojik bilesimine atfedilebilir" diye not eklersen musteriye net mesaj verirsin.

Cephe tasi olarak tuf kullanimi guzel — dusuk yogunluk hafif yapı yuk, isi yalitimi ortalama, akustik iyi. Ama dusuk Gs icin bir uyari: su emme oranini da olc TS EN 13755'e gore. Volkanik tuflar yuksek su emer (%10-25 typical), don-cozulme dayanim testleri (TS EN 12371) cephe icin sart.

Bizim mermer lab'da tuf isleme yok ama cephe sektorundeki meslektaslarim bu testleri olmadan tuf cephe kararini onaylamaz.

Pelin'in noktasi cok onemli. Tuf raporunda sadece Gs vermek eksik kaliyor. Cephe karari icin minimum paket: gercek yogunluk + gorunur yogunluk + acik gozeneklilik + su emme + don-cozulme dayanimi + tek eksenli basinc dayanim (UCS). Bahadir, paket olarak gondermen lazim.

Kapadokya tuflarinda gorunur yogunluk 1.5-1.8 araligi tipik (cok gozenekli), acik gozeneklilik %25-40. Bunlar dusuk degil, "tuf normali". Musteri yapi yuk hesabinda gorunur yogunluk kullanir, gercek yogunluk degil.

ankara_zeminci yazdi:

paket olarak gondermen lazim

Suat abi, gorunur yogunluk + su emme + don-cozulme tabii ki paket icinde, bu konu Gs anomali sorusuydu sadece. Tam paket TS EN 1936 + TS EN 13755 + TS EN 12371 + TS EN 1926 (UCS) seklinde, hepsi yapiliyor. Sadece Gs degerini akademik merakla soruda actim, ana sorum cevaplandi: tuf icin 2.45 normal, anomali degil.

Bahadir, akademik merak icin bir not: volkanik camin yapisi metastabil — zamanla devitrifikasyon gecirir, kristalin minerallere donusur. Eski tuflar (Miosen, Pliosen) daha kristalin, Gs daha yuksek. Genc tuflar (Holosen, Pleistosen) daha amorf, Gs daha dusuk. Kapadokya tuflari Miosen-Pliosen yasli, kismi devitrifikasyon olmasina ragmen %40+ amorf cam hala iceriyor — Gs 2.45 bunu gosteriyor.

Eger ayni bolgeden farkli yas birimlerini olcersen Gs farki gozlemleyebilirsin, ilginc bir karsilastirma olur.

Antalya'dan gidip Kapadokya tasi olcuyorsunuz, biz Manisa'dan baksak Kapadokya'yi turist olarak gorebilirim ancak. Dusuk yogunluklu olur ki balon ucabilsin, tabii ki.

Bahadir abi, KTU'da volkanik tuf calistim ben de — Trabzon-Bayburt yolu cevresinde Eosen yasli tuflar. Benim Gs 2.55-2.62 cikti, biraz daha yuksek. Begum hocanin devitrifikasyon noktasi tam burada gecerli — Eosen tuflari Pliosen Kapadokya tuflarindan eski, kismen kristallesmis. Ezgi hocanin dunit testindeki gibi, partikul boyutuna duyarli olabilir, ben de < 75 vs < 63 µm farkini test edeyim.

Kapadokya tufu sondaji yaptik 2010'larda, peri bacasi cevresinde su tank temeli icin. Karot kokladigimizda tuf cok yumusak — neredeyse el ile parcalayabiliyorduk. Saha cu degeri bile dusuk, neredeyse zemin gibi. Cephe tasi olarak kullaniliyor ama yapi yuku hesabinda dikkat lazim, malzemenin kendisi temeli zorlamaz mi diye.

Murat abi, hakli — yumusak tuflar var, sert tuflar var. Bizim numune sert sınıfta (UCS 25-35 MPa), cephe icin yeterli. Ama yumusak tuf (UCS < 10 MPa) cephe icin uygun degil, sadece ic dekorasyon. Sertlik ile yogunluk korelasyonu zayif — yumusak tufta da Gs 2.40-2.50, sert tufta da. Ayrim UCS ile yapilir.

Kapadokya tasini biz mermerci olarak da tanir, "tuf" deyip gecemeyiz — Urgup'ta peri bacalarinin ic kismini oyup ev yapan ustalar var, hala. Cephe taşı olarak da bizim Afyon mermeri ile yan yana satildigi dukkan gordum. Bahadir bey, sat olup olmadığı önce su emme + don-cozulme testlerinden geçer, demistim ben de kendi kendime ama burada Suat abi zaten yazdi.

Bahadir, son bir not: tuf cephe karari verirken yapinin bulundugu iklim bolgesi cok onemli. Don-cozulme dongulu Karadeniz, Dogu Anadolu iklimlerinde Kapadokya tufu cephe icin riskli olabilir, su emme + don zarari kombinesi yuzunden. Akdeniz ve Ege iklimi tufa rahat. Antalya zaten ideal bolgelerden biri. Musteriye iklim eslesme notunu da ekle.

Ozet:

- Volkanik tuf icin Gs 2.4-2.5 normal aralik, anomali degil

- Sebep: volkanik cam (~2.40), pumis (~2.40), kil (~2.55), saf silikatlardan dusuk paketlenme

- Bahadir'in olcumu (2.45) literatur ve agirlikli mineralojik hesapla uyumlu

- Cephe icin tek basina Gs yetersiz, paket testler sart (gorunur yogunluk, su emme, don-cozulme, UCS)

- Volkanik camin yasi devitrifikasyon yoluyla Gs'yi etkiler (Begum hocanin notu)

- Yumusak tuf vs sert tuf ayrimi UCS ile yapilir, Gs degil (Murat abi + Bahadir konusmasi)

Tesekkurler hepinize. Rapor temizlendi, "tuf icin 2.45 literatur araligi icinde, anomali degil" notuyla musteriye gonderiyorum. Tam paket sonuclari onumuzdeki hafta tamamlanir, cephe kararina veri olur. Ezgi hocanin ozet formati cok temiz, ben de raporlarima bu sablonu uygulayacagim.