Arkadaslar bir tartisma istiyorum, lab raporu yazarken kafam karisti. ASTM D7012-14e1 Method D, kayac elastik modulus icin uc tanim taniyor: tangent modulus Et (egrinin %50 UCS noktasindaki tegetinin egimi), secant modulus Es50 (origin ile %50 UCS noktasini birlestiren dogrunun egimi), ve average modulus Eav (lineer bolgenin ortalama egimi).

Standardin Annex A2 metni acik degil: hangisi birincil deger, hangisi destekleyici? ISRM SM 1979 (Suggested Methods, Brown editor) ek A.1.5 ucunun de raporlanmasini one cikariyor. Ama klient raporlarinda "elastik modulus E = X GPa" tek bir sayi istiyor genelde, ben tangent'i veriyorum. Bazi rakip labora ise Sec_50 koyuyor, raporlar arasinda E degeri ayni numuneye %15-20 farkli cikabiliyor. Tutarsizlik var.

Sahanin yaygin pratigi nedir, siz hangisini birincil rapor ediyorsunuz? Ve klient soylemediginde nasil yaziyorsunuz?

Ezgi, bu klasik bir kafa karistiran konu, ben de yeni muhendislere ayni sual sorardim. ASTM D7012-14e1 Annex A2.4.4: "report tangent, secant, or average modulus, or any combination" diyor — yani standart secimi muhendise birakiyor. ISRM SM 1979'un onerisi ucunu birden raporla, bence en saglam yol.

Pratikte ben raporlarda tangent @ %50 UCS'yi birincil veriyorum, parantez icinde "(secant Es50 = X GPa, average Eav = Y GPa, tangent ve secant arasi crack closure %4)" diye not koyuyorum. Tasarimci tasarim modeline hangisini koyacaksa onu okur. Tek sayi istenirse tangent — cunku Deere & Miller 1966 tablosu tangent uzerine kurulu, MR siniflamasi onunla tutarli.

Mehmet Ali abinin dedigine katiliyorum, tangent birincil. Ek olarak: tangent ve average arasinda fark genelde %2-5'ten az ise lineer bolge net, veri saglam. Fark %10'u geciyorsa egri lineer degil, crack closure veya pre-failure damage var, rapora not gerekir.

Sec_50 origin'i hesaba kattigi icin crack closure etkisi tam icine giriyor, yani "elastik" yumusatilmis hali. Sec_50 tek basina raporlandiginda kayac davranisini olmasindan dusuk gosterir, tasarimda oturma fazla cikar. Bu yuzden Sec_50 birincil verme tercihi muhafazakardir ama gercege uzaktir.

zeminci_burak yazdi:

tangent ve average arasinda fark genelde %2-5'ten az ise lineer bolge net

Burak, ben de bu kontrolu yapiyordum ama farki rapora yansitmiyordum. "Et = 32 GPa, Eav = 31 GPa, fark %3.1, lineer bolge teyitli" diye yazsam okuyana net mesaj olur. Iyi nokta.

Saha gozuyle: tasarimci tarafa bir sayi gidecekse o sayinin hangi tanim oldugu mutlaka yazmali. Ben gectigimiz yil bir muteahhitte gordum, lab "E = 18 GPa" yazmis ama sec_50, tasarimci de Hoek-Diederichs'in iciine intact Ei diye soktu, sonuc 4 GPa civari Erm cikti, asil 6 GPa olmasi gerekirken oturma %50 fazla tahmin edildi. Tek satir not eksikligi.

Ben her raporda standart bir tablo koyuyorum: "Et (tangent @ 50% UCS) | Es50 (secant origin-50%) | Eav (average lineer bolge) | tanim farki | birincil deger" — beş kolon. Tasarimcinin iste birincil "Et" diye not edip ote yandaki saytlari da gormesi tutarliligi saglar. Ezgi, sablonu istersen yollarim.

ankara_zeminci yazdi:

standart bir tablo koyuyorum

Suat abi gondersen alirim, mailime atabilirsin. Bizim labta Excel sablonu var ama tek sutun, genisleterek kullanacagim.

Antalya tarafindan: bizim klientler genelde geoteknik raporun ek belgesi olarak laboratuvar testi okumuyor bile, raporun ozet tablosunu okuyup gecyorlar. O ozet tabloya hangi E gittiyse o tasarima gidiyor. Yani lab cikti dosyasi ne kadar iyi olursa olsun, ozet tabloda not atmak sart. Ezgi'nin sorunu raporlarin "tek satir" iyiligi degil, ozet tablonun zenginligi.

Biz ozette "Et = 32 GPa (tangent %50 UCS, ASTM D7012)" diye paranteze tanim koyuyoruz. Klient sormuyor ama tasarim mudur sordugunda referans gorur.

KTU lab'inda biz tangent + average ikisini rapor ediyoruz, secant'i sadece ozel istek geldiginde ekliyoruz. Hocamizin onerisi boyle. Tangent birincil, average teyit, secant referans. ISRM SM 1979'a uygun ama ucunu degil ikisini.

Akademik tarafindan: TUBITAK projemde ben hep ucu de kaydettim, tezdeki tablolar ucunu birden gosterdi. Reviewer'larin biri "Et yeterli" demis, digeri "Eav daha temiz lineer bolgeyi yansitir" demis — yani uzmanlar arasinda da tartisma var. Yayin icin Et birincil + Eav teyit yaklasimi review'lerden gectim, bu iyi bir kombo.

Bir de: ISRM SM 1979 ek A.2 figure 5'te uc tanimi gorsel olarak gosteriyor, lisans ogrencilerine bu sekli gostermek anlamayi kolaylastiriyor. Begum'un mezun ettigi son ogrenci tezi A.1.5 tarayip kullandi.

Tangent secant average... bu kayac uc kez evlenmis birinin nikah kayitlarini hatirlatti. Hangisi gercek esi olursa, raporda o yaziyor demek.

Bir sey daha: ASTM D7012'nin Method D Annex A2.4.2'de tangent hesaplanirken egrinin lineer kismi gorsel olarak secilir, soruna acik bir kapi. Yazılimsal cozum: lineer regresyonu %40-60 UCS bandinda yapip R² > 0.99 sarti koymak. Bizim labta bu otomatik, regresyon R² rapor altinda goruluyor. R² 0.99 altinda ise lineer kabul edilmiyor, egri yeniden incelemeye duser.

MAYilmaz_Inz yazdi:

lineer regresyonu %40-60 UCS bandinda yapip R² > 0.99 sarti koymak

Mehmet Ali abi, bu R² esikligi cok pratik. Bizim labta yazılim eski, R² hesabi var ama esiklik yok. Bunu manuel kontrole alabilirim, R² < 0.99 olanlari ayri kategoride raporlayalim. Tesekkurler.

Bir lisansustu olarak okuyorum, akademik literaturda Eav genelde "Young's modulus" diye anilir, secant ve tangent supplementary kalir. Mesela Goodman 1989 "Introduction to Rock Mechanics" kitabinda Eav birincil tanim. Sahada Et mi yoksa kitapta Eav mi? Cevap: ikisi de gecerli, kullanim yerine baglı.

Ozet aliyorum: Et @ %50 UCS birincil, Eav teyit, Sec_50 referans olarak rapora girecek. Tangent ile average arasi farki yuzde olarak yazacagim, lineer bolge regresyon R² > 0.99 esikli. Suat'in sablonu ile ozet tabloyu zenginlestirecegim. Klient sormasa bile parantez icinde tanim mutlaka olacak.

Tesekkurler, yazimimi netlestiren bir tartisma oldu.