Antalya tarafinda traverten ocaklarimizdan gelen son partide γ_n olcumleri ilginc cikti, gorus istemek icin yaziyorum.

8 numune, ortalama γ_n = 2310 kg/m³, COV %4.2. Aralik 2240-2390. Literatur traverten 2300-2550 araliginda diyor, bizim partimiz alt sinirda. Acik makro gozenek yapisi gozle gorulur, parafin kaplama yaptik elbette TS EN 1936'ya uygun.

Asil sorun: musteri yapı kaplama malzemesi olarak alacak (otel cephesi, iki kat). Yapı muhendisi rapora bakarken "γ dusuk, yapidayuk hesabini etkiler" demis, alimi tereddude girmis. Bizim ocakcilar uzulduler, "yillardir aynı kayadan satıyoruz, sorun yoktu" diyorlar.

Soru: traverten icin γ_n alt sinirda olmasi yapı kaplama icin gercek bir risk mi, yoksa muhendisin asiri tedbirciligi mi? Cephe kaplamasinda γ_n birincil kriter mi?

Bahadir, cephe kaplamasinda birincil kriter γ_n degil, basinc dayanimi ve egilme dayanimi (TS EN 1926, TS EN 12372). Yapı yuku icin elbette γ_n girdisi var ama 2310 ile 2450 arasi fark statiksel anlamda kritik degil iki katli bir cephede. Yapı muhendisi muhtemelen sadece bir sayi gormus, baglamsiz yorum yapmis.

Esas dikkat edilecek: traverten'in acik makro gozenek yapisi nedeniyle don-coz dayanikligi (TS EN 12371). Antalya yumusak iklim ama gece-gunduz fark olur, donma sayisi 5-10 yil icinde birikir. Don-coz testini istemis mi musteri?

cnk_mermer_hayati yazdi:

don-coz dayanikligi (TS EN 12371). Antalya yumusak iklim ama gece-gunduz fark olur

Hayati abi, don-coz istenmedi, sadece γ_n + basinc dayanimi rapor talebi vardi. Don-coz onerebilirim ek test olarak. UCS olcumu 38 MPa cikti, traverten icin makul aralik (literatur 30-65 MPa). Egilme dayanimi henuz olculmedi, TS EN 12372 ile yarın yapacagim.

Antalya traverteni klasik, biz Afyon'dan da satis yaparken bu konu hep cikar — γ_n dusuk diye satis dusuyor. Halbuki travertenin doğası bu, makro gozenek kaca olur ve hafiflik yapı kaplamasinda avantajdir aslinda (yapiya az yuk biner, tasıma kolaylasir). Dezavantaj ise su emilim ve don-coz.

Musteri muhendisine cevap: "γ_n traverten icin tipik aralik icinde (alt sinirda olsa bile), basinc/egilme dayanimi ile birlikte degerlendirilmesi gereken parametre. Yapı yuku acisindan γ dusuklugu avantaj." Boyle yazılı not gonderirsen tartisma biter.

Bahadir, ben 30 yıl bu islerdeyim, traverten musterileri hep ayni soruyu sorar. Senin ocagcilara "yillardir aynı kayadan satıyoruz" demelerinde de bir gerçeklik var — formasyon homojen kalir genelde, sorun cikmaz. Ama bilimsel olarak rapor demek lazim, sadece "30 yıldir ayni" yetmez musteriye.

Don-coz mutlaka isteyin, ozellikle cephe icin. Su emilim de ekleyin, %5 ustunden cikarsa cephe icin red gerekir.

Bahadir, ek bir teknik nokta: traverten kaplamada arka yuz emprenye uygulamasi yaygindir (epoksi reziniyle), bu hem mukavemeti artirir hem de don-coz hassasiyetini azaltir. Eger emprenye yapilmis numune uzerinde γ_n olcersen 2310 yerine 2380-2420 cikar (epoksi kutleyi artirir, hacmi cok degistirmez). Musteri kaplama olarak alacaksa zaten emprenye uygulanacak muhtemelen, bu durumda ham γ_n biraz yaniltici.

Soruyu musteriyle birlikte gozden gecirmek lazim: ham mı emprenyeli mi degerlendirilecek?

aydin_mrm_bilge yazdi:

arka yuz emprenye uygulamasi yaygindir

Bilge hanim, dogru — bu projede arka yuz epoksi emprenye uygulanacak diye duydum, kontraktorun teknik sartnamesinde varmis. Demek ki ham γ_n 2310 olsa da uygulamada efektif daha yuksek. Bunu rapora not duseyim.

Bahadir, tam pakete: ham γ_n + UCS + egilme dayanimi + don-coz + su emilim + emprenye notu. Bu tam paketle musteri muhendisinin elinde tum ipuclari olur, "sadece γ dusuk" diye reddedemez.

Hayati ve Murat'in dedigi gibi, traverten pazarinda yıllarca aynı tartisma yasaniyor, ama her seferinde tam paket veri ile capraz cevap verilir, satis kapanir. Bilimsel cevap her zaman duygusal cevaptan guclu.

Traverten dusuk gelmis diye uzulmeye gerek yok, hava da dusuk geliyor su gunlerde Antalya'da. Yapı muhendisi termometreye baksin once, sonra densimetreye.

Bahadir bey, su emilim olcumunde traverten icin TS EN 13755'den ek olarak ASTM C97 method B (vakum doygunluk) onerilir, makro gozenek dolumu icin atmosferik doygunluk yetersiz. Vakum altında 24 saat tutarsaniz gercek su emilim degeri cikar, atmosferikten %20-30 yuksek olur traverten icin. Cephe kaplamasi icin vakum doygunluk degeri tasarimda kullanilmali.

mermer_lab_pelin yazdi:

vakum altında 24 saat tutarsaniz gercek su emilim degeri cikar

Pelin hanim, vakum doygunluk yontemini bizim labda yaptik baska traverten icin gecen sene, evet atmosferikten belirgin yuksek cikiyordu. Bu numuneler icin de uygulayacagim. Vakum pompamiz var.

Bahadir, γ_n alt sinirda olmasi tek basina red kriteri degil ama formal bir tasarim sorgulamasi gerektirir. Cephe icin kaplama elemanlarinin asma sistemine yuklenen yuk hesabinda γ kullanilir, oradaki guven katsayisinin gosterdigi limitlere karsilastirin. Cogu cephe sistem ureticisi 25-35 kg/m² arasi limit verir, traverten 2 cm kalinlikta 2310 × 0.02 = 46 kg/m². Sistem limitin ustunde olursa kalinlik 1.5 cm yapilir, bu da fizibildir.

Yani γ'yi degerlendirme kaplama sistem secimi ile birlikte, izole sayi olarak degil.

Ezgi ablam, mukemmel ornek. 2 cm kalinlikta 46 kg/m² rakami musteri muhendisine gonderirsem somut karsilastirma olur. Tesekkurler.

Traverten hafifligi cephe kaplamasinda gercekten avantaj. Pamukkale travertenleri cesitli arastirmalarda γ_n 2280-2350 araliginda, yuzyillardir cephe ve yapı taşı olarak kullaniliyor. Tarihten gelen amprik kanit literaturden daha agir basar bazen.

Toparlayayim:

1) Egilme dayanimi TS EN 12372 yarin, 2) Don-coz TS EN 12371 ek teklif olarak musteriye sunulacak, 3) Vakum doygunluk su emilim ASTM C97-B yapilacak, 4) Emprenye notu rapora eklenecek, 5) Ezgi'nin kaplama yuku hesabi (46 kg/m² @ 2 cm) musteri muhendisine somut sayi olarak iletilecek, 6) Pamukkale tarihsel referansi rapor sonuc bolumune.

Tam paket ile satis kapanacak insallah. Tesekkurler herkese.